KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 30.
Który z przedstawionych przyrządów jest przeznaczony do wykrywania nadmiernie trących ruchomych elementów maszyn elektrycznych podczas ich pracy?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które są używane w kontekście technika elektryka, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wykrywanie nadmiernego tarcia elementów ruchomych w maszynie podczas pracy wykonuje się przyrządami diagnostycznymi opartymi o sygnały mechaniczne (hałas i wibracje), typowo stosowanymi do oceny łożysk i części wirujących.
Dlatego właściwy jest "Przyrząd 3", a pozostałe nie służą do takiej diagnostyki w ruchu.

Pełne wyjaśnienie:

"Nadmiernie trące ruchome elementy maszyn elektrycznych" (np. łożyska, wentylator, elementy wirujące) zwykle dają objawy mechaniczne: wzrost hałasu, pojawienie się chrobotania/świstu, a także zwiększenie poziomu wibracji. W praktyce utrzymania ruchu do takiej oceny w czasie pracy używa się przyrządów do diagnostyki akustycznej lub wibracyjnej, które pozwalają szybko wychwycić nieprawidłowości bez demontażu.

Odpowiedź "Przyrząd 3" jest poprawna, ponieważ przedstawia przyrząd przeznaczony do wykrywania takich symptomów pracy mechanicznej. Tego typu narzędzia są dobierane do celu: nie mierzą wielkości elektrycznych (jak napięcie czy prąd), tylko umożliwiają ocenę stanu części ruchomych na podstawie drgań/hałasu.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, ponieważ dotyczą przyrządów, które typowo służą innym celom (np. pomiarom elektrycznym, kontroli parametrów niezwiązanych bezpośrednio z tarciem lub oględzinom nie dającym wiarygodnej informacji o tarciu podczas pracy). Takie narzędzia mogą być pomocne w eksploatacji, ale nie są właściwe jako podstawowy przyrząd do wykrywania nadmiernego tarcia elementów ruchomych w ruchu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "podczas pracy" i mowa o "trących elementach ruchomych", myśl o narzędziach diagnostycznych UR: słuch (akustyka) i drgania (wibracje). Pomiary elektryczne są ważne, ale nie wykrywają bezpośrednio ocierania tak skutecznie jak metody akustyczno-wibracyjne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nadmierne tarcie to praca elementów ruchomych z większym oporem niż normalnie, często z ocieraniem. W silnikach i napędach objawia się m.in. nienaturalnym hałasem, wzrostem wibracji i szybszym nagrzewaniem. Najczęściej dotyczy łożysk, wirnika, wentylatora lub niewspółosiowości.
Typowe objawy to zmiana dźwięku (szum, chrobotanie, metaliczny pisk), wzrost wibracji oraz podwyższona temperatura w rejonie łożysk. Często pojawia się też niestabilna praca napędu. Do potwierdzenia używa się diagnostyki akustycznej/wibracyjnej i kontroli temperatury.
Tarcie generuje energię mechaniczną, która "wychodzi" na zewnątrz jako dźwięk i drgania. Dlatego przyrządy rejestrujące hałas lub wibracje pozwalają wykryć problem bez rozbierania maszyny i często na wczesnym etapie. Pomiary elektryczne mogą nie ujawnić tarcia aż do zaawansowanej awarii.
Czasem pośrednio tak, bo wzrost obciążenia mechanicznego może podnieść prąd, ale nie jest to metoda pewna i wczesna. Tarcie może być lokalne (np. uszkodzone łożysko) i długo nie zmieniać prądu w sposób jednoznaczny. Do wykrywania tarcia w ruchu lepsze są metody akustyczne i wibracyjne.
Hałas tarcia zwykle ma charakter chrobotania, szorowania lub metalicznego pisku i często zależy od obrotów oraz obciążenia. Hałas elektromagnetyczny bywa bardziej "tonalny" (buczenie) i powiązany z zasilaniem. W praktyce porównuje się pracę w różnych stanach i wspiera ocenę pomiarem wibracji/temperatury.
Najczęściej przy odbiorze po remoncie, po wymianie łożysk, po dłuższym postoju oraz gdy operator zgłasza nietypowy dźwięk lub drgania. W utrzymaniu ruchu robi się to także okresowo w ramach przeglądów predykcyjnych, żeby wykryć problem zanim dojdzie do awarii i przestoju.
Najczęściej są to łożyska (zużycie, brak smaru, zanieczyszczenia), ocierający wentylator, niewspółosiowość sprzęgła, niewyważenie wirnika lub zbyt mały luz w części mechanicznej. Czasem przyczyną jest też błędny montaż lub uszkodzenie osłon, które zaczynają ocierać o część wirującą.
Tak, ale tylko z zachowaniem zasad BHP: nie zbliżać rąk do części wirujących, nie zdejmować osłon bez procedur, utrzymywać bezpieczny dystans i używać właściwych narzędzi diagnostycznych. W praktyce ważne jest też zabezpieczenie miejsca pracy i ocena ryzyka, zwłaszcza przy dużych prędkościach.
Najczęstsze jest mylenie diagnostyki mechanicznej z pomiarami elektrycznymi oraz wybór przyrządu "uniwersalnego", który nie mierzy objawów tarcia w ruchu. Drugi błąd to ignorowanie zwrotu "podczas pracy" i wybieranie narzędzi serwisowych do użycia po zatrzymaniu maszyny, a nie do oceny w ruchu.
Ucz się powiązania: objawmetodaprzyrząd. Dla tarcia: hałas/wibracje → diagnostyka akustyczno-wibracyjna → przyrządy do nasłuchu lub pomiaru wibracji. Przećwicz rozpoznawanie typowych narzędzi na zdjęciach oraz ich zastosowania w eksploatacji.
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • ISO 20816-1:2016, Mechanical vibration — Measurement and evaluation of machine vibration — Part 1: General guidelines
  • SKF, "Vibration monitoring" / podstawy monitorowania drgań (materiały edukacyjne), https://www.skf.com/ (sekcja: Condition monitoring / Vibration) - dostęp 2026-03-01
  • Mobius Institute, "Vibration Analysis" (materiały wprowadzające do analizy drgań), https://www.mobiusinstitute.com/ - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki wibracyjnej/akustycznej w utrzymaniu ruchu (skrypty szkolne UR)
  • Instrukcje producentów przyrządów do diagnostyki (stetoskopy techniczne, mierniki wibracji)
  • Podstawowe opracowania dot. uszkodzeń łożysk i ich symptomów (hałas, wibracje, temperatura)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego