KWALIFIKACJA MEC8 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 17.
Który z rysunków przedstawia pogłębiacz stożkowy?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia skrawające, które mogą być używane w obróbce mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pogłębiacz stożkowy rozpoznaje się po stożkowej części roboczej z krawędziami skrawającymi, służącej do wykonywania fazy (np. pod łeb śruby stożkowej) lub do gratowania krawędzi otworu. Poprawny rysunek przedstawia narzędzie o wyraźnym stożku, a nie walcowy kształt jak przy pogłębiaczu walcowym czy rozwiertaku.

Pełne wyjaśnienie:

Pogłębiacz stożkowy to narzędzie skrawające używane do pogłębiania stożkowego oraz wykonywania fazek na krawędzi otworu. W praktyce spotyka się je m.in. przy przygotowaniu gniazda pod łby śrub z łbem stożkowym albo przy szybkim usuwaniu zadziorów po wierceniu.

Cecha rozpoznawcza na rysunku to przede wszystkim stożkowa część robocza (konus) z kilkoma rowkami/wiórowymi krawędziami skrawającymi. Trzonek i sposób mocowania mogą wyglądać podobnie jak w innych narzędziach, dlatego kluczowe jest patrzenie na geometrię części skrawającej.

Dlaczego inne rysunki bywają mylone?

  • Wiertło ma zwykle wyraźny czubek i dwa główne rowki wiórowe na długiej części roboczej; jego zadaniem jest wykonywanie otworu, a nie robienie fazy na wejściu otworu.
  • Rozwiertak ma część roboczą przeważnie walcową i wiele prostych lub skrętnych ostrzy; służy do dokładnego wykańczania średnicy otworu, a nie do wykonywania stożkowego gniazda.
  • Pogłębiacz walcowy (płaski) ma walcową część roboczą i tworzy pogłębienie o dnie płaskim (np. pod łby śrub walcowych), co na rysunku odróżnia go od narzędzia stożkowego.

W zadaniu poprawny wybór to rysunek pokazujący narzędzie o jednoznacznie stożkowym profilu części skrawającej. Przy rozwiązywaniu podobnych pytań warto stosować prostą zasadę: najpierw ustalić, czy część robocza jest stożkowa czy walcowa, a dopiero potem analizować szczegóły (liczbę ostrzy, rowki, prowadzenie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pogłębiacz stożkowy to narzędzie skrawające z częścią roboczą w kształcie stożka. Służy głównie do wykonywania fazy lub stożkowego gniazda na wejściu otworu, np. pod łeb śruby stożkowej, oraz do usuwania zadziorów po wierceniu.
Najważniejsza jest geometria części skrawającej: musi być wyraźnie stożkowa (konus) i mieć krawędzie skrawające/rowki. Trzonek może przypominać inne narzędzia, więc patrz przede wszystkim na kształt części roboczej, nie na chwyt.
W montażu maszyn pogłębianie stożkowe wykorzystuje się m.in. do przygotowania gniazd pod śruby z łbem stożkowym, do fazowania krawędzi otworów w blachach i korpusach oraz do bezpiecznego usuwania gratu, który mógłby utrudniać pasowanie lub kaleczyć obsługę.
Oba narzędzia mogą mieć trzonek i rowki wiórowe, a na małym rysunku wyglądają podobnie. Różnicą jest funkcja i kształt: wiertło ma dłuższą część roboczą do wykonywania otworu, a pogłębiacz stożkowy ma krótką część roboczą w kształcie stożka do wykonania fazy.
Pogłębiacz stożkowy tworzy stożkową fazę/gniazdo, a pogłębiacz walcowy wykonuje pogłębienie o dnie płaskim (walcowe). Na rysunku odróżnisz je po profilu części skrawającej: stożek vs walec. Zastosowanie dobiera się pod typ łba śruby lub wymagany kształt gniazda.
Pogłębiacz stożkowy stosuje się, gdy trzeba wykonać fazę lub stożkowe gniazdo na wejściu otworu. Rozwiertak wybiera się wtedy, gdy celem jest dokładne wykończenie średnicy otworu (wymiar i chropowatość). To inne operacje, mimo że dotyczą otworów.
Najczęściej uczniowie patrzą na trzonek zamiast na część skrawającą, ignorują kształt stożka i wybierają narzędzie "najbardziej podobne do wiertła". Częsty jest też błąd polegający na myleniu stożka z walcem na niewyraźnym rysunku lub przy innej skali elementów.
Nie w typowym zastosowaniu. Pogłębiacz stożkowy zwykle działa lokalnie na wlocie otworu, tworząc fazę lub stożkowe gniazdo. Zwiększanie średnicy na całej długości wykonuje się innymi narzędziami, np. wiertłem o większej średnicy albo rozwiertakiem (do wykańczania).
Dobór polega na dopasowaniu kąta pogłębiania do kąta stożka łba śruby oraz na dobraniu średnicy pogłębienia. W praktyce korzysta się z dokumentacji montażowej i kart katalogowych narzędzia. Na egzaminie zwykle wystarcza rozpoznanie, że potrzebne jest narzędzie stożkowe do wykonania fazy.
Najlepiej uczyć się przez porównywanie rysunków i realnych narzędzi: wiertło, rozwiertak, pogłębiacz stożkowy i walcowy. Rób krótką listę cech: kształt części roboczej, cel operacji (otwór/faza/wykończenie), typowe ślady obróbki. To ogranicza pomyłki na ilustracjach.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Pogłębiacz stożkowy rozpoznaje się po stożkowej części roboczej z krawędziami skrawającymi, służącej do wykonywania fazy (np. pod łeb śruby stożkowej) lub do gratowania krawędzi otworu."

Źródła:

  • Sandvik Coromant – Knowledge: Countersinking (pogłębianie stożkowe) – opis operacji i narzędzi, https://www.sandvik.coromant.com/ (sekcja Knowledge / holemaking) – dostęp: 04.03.2026
  • Kennametal – Holemaking / Countersinks – charakterystyka i przykłady pogłębiaczy stożkowych w katalogu narzędzi, https://www.kennametal.com/ – dostęp: 04.03.2026

Materiały:

  • Podręczniki do obróbki skrawaniem – rozdziały o narzędziach do obróbki otworów
  • Katalogi narzędzi skrawających (działy: pogłębiacze/countersinks) z rysunkami narzędzi
  • Materiały dydaktyczne z warsztatów szkolnych: rozpoznawanie narzędzi i ich zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego