KWALIFIKACJA MEC5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 8.
Widoczne na rysunku oznaczenie informuje, że na powierzchni czołowej wałka należy wykonać zabieg
Ilustracja przedstawia prostokątny rysunek techniczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechanika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oznaczenie "B6 PN-83/M-02499" na czole wałka odnosi się do nakiełka (typ B – chroniony, wielkość 6).
Aby wykonać nakiełek, stosuje się zabieg nawiercania nawiertakiem, zwykle przed toczeniem wałka między kłami lub przed wierceniem osiowym.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku technicznym wskazano środek powierzchni czołowej wałka i podano zapis "B6 PN-83/M-02499". Taki zapis jest oznaczeniem nakiełka według normy: litera określa typ nakiełka (w tym przypadku "B" – nakiełek chroniony), a cyfra określa wielkość dobieraną do średnicy wałka. Nakiełek jest bazą obróbkową – niewielkim otworem z częścią stożkową, który umożliwia dokładne oparcie wałka na kłach.

Dlatego właściwym zabiegiem jest nawiercanie: wykonuje się nim nakiełek przy użyciu nawiertaka (narzędzia przeznaczonego do wykonywania nakiełków). Operację tę realizuje się na wiertarce, nakiełczarce albo na tokarce, zwykle jako przygotowanie do toczenia wałka między kłami lub jako wstępne prowadzenie pod dalsze wiercenie osiowe.

  • Odpowiedź "pogłębiania" jest nieprawidłowa, ponieważ pogłębianie służy typowo do wykonania gniazda pod łeb śruby (np. walcowego lub stożkowego) albo do lokalnego powiększenia istniejącego otworu; samo oznaczenie "B6 …" nie dotyczy pogłębień, tylko nakiełków.
  • Odpowiedź "rozwiercania" jest nieprawidłowa, bo rozwiercanie stosuje się do dokładnego wykańczania już wykonanego otworu do żądanego wymiaru i tolerancji. Nakiełek nie jest typowym otworem wykańczanym rozwiertakiem, lecz specjalnym gniazdem centrującym wykonywanym nawiercaniem.
  • Odpowiedź "gwintowania" jest nieprawidłowa, ponieważ gwintowanie dotyczy nacinania gwintu wewnętrznego lub zewnętrznego. Oznaczenie nakiełka nie wskazuje gwintu ani jego parametrów.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać, że gdy na czole wałka pojawia się oznaczenie typu "A…/B…/R…" wraz z odwołaniem do normy nakiełków, pytanie zwykle sprawdza rozpoznanie: to jest nakiełek, a technologia wykonania to nawiercanie nawiertakiem. Częstą pułapką jest pomylenie tego oznaczenia z symbolami chropowatości albo z operacjami wykańczającymi otwory.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To oznaczenie nakiełka wykonanego na powierzchni czołowej wałka. Litera B wskazuje typ nakiełka (chroniony), a liczba 6 jego wielkość dobieraną do średnicy wałka. Odwołanie do normy mówi, jak ma wyglądać geometria takiego nakiełka.
Nakiełek wykonuje się przez nawiercanie przy użyciu nawiertaka. Celem jest uzyskanie gniazda centrującego, które pozwala później ustawić wałek między kłami lub zapewnić pewne prowadzenie przy wierceniu osiowym.
Nakiełek tworzy dokładną bazę obróbkową w osi wałka. Dzięki niemu kły mogą stabilnie podeprzeć detal, co poprawia współosiowość, ogranicza bicie i ułatwia utrzymanie wymiarów podczas toczenia. Bez nakiełków ustawienie byłoby mniej pewne i mniej dokładne.
Stosuje się nawiertak (często dwustronny). To narzędzie jest przeznaczone do wykonywania nakiełków i wstępnego centrowania. Użycie zwykłego wiertła bywa mniej pewne, bo łatwiej o "uciekanie" narzędzia i gorsze osiowanie.
Nawiercanie służy do wykonania gniazda centrującego (np. nakiełka) i ułatwia rozpoczęcie kolejnego wiercenia. Rozwiercanie to obróbka wykańczająca istniejący otwór, aby uzyskać dokładny wymiar i lepszą jakość. To inne cele i inne narzędzia.
Pogłębianie kojarzy się z wykonywaniem gniazd pod łby śrub lub lokalnym powiększaniem otworu, a nie z bazą centrującą. Oznaczenie typu "B6 …" odnosi się do geometrii nakiełka i jego wielkości, więc wskazuje operację nawiercania, a nie pogłębiania.
Tak, to częsty błąd. Symbole chropowatości wyglądają inaczej i opisują parametry powierzchni, a nie kształt otworu centrującego. Jeśli na półce linii odniesienia widzisz zapis z literą i liczbą oraz odwołaniem do normy nakiełków, to jest to wskazanie technologiczne nakiełka.
Nakiełek chroniony stosuje się często na wałach maszynowych, gdy zależy na ochronie powierzchni czołowej i stożkowej części nakiełka podczas pracy na kłach. Taka forma jest praktyczna tam, gdzie detal jest wielokrotnie mocowany i liczy się trwałość bazy.
Wielkość nakiełka dobiera się z tabeli w odpowiedniej normie: numer wielkości jest przypisany do zakresu średnic wałka. Na egzaminie zwykle nie trzeba liczyć, tylko rozumieć, że cyfra nie jest "dowolna" – wynika z normy i ma zapewnić poprawną geometrię i wytrzymałość bazy.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie nawiercania z rozwiercaniem lub pogłębianiem, nieuwzględnienie odwołania do normy oraz utożsamianie zapisu z oznaczeniami chropowatości. Pomaga zasada: jeśli jest typ (A/B/R) i numer wielkości oraz norma, chodzi o nakiełek i jego wykonanie.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • PN-83/M-02499, norma dotycząca nakiełków (oznaczenia typu A/B/R oraz dobór wielkości) – wskazana w treści oznaczenia na rysunku
  • PN-EN ISO 6411, norma dotycząca nakiełków 60° (następca rozwiązań normowych dla nakiełków) – wskazana w kontekście jako norma zastępująca

Materiały:

  • Podręcznik do rysunku technicznego maszynowego (dział: oznaczenia na rysunkach, linie odniesienia)
  • Materiały dydaktyczne z technologii mechanicznej (dział: nawiercanie, nakiełki, toczenie między kłami)
  • Norma dotycząca nakiełków (PN-83/M-02499 lub PN-EN ISO 6411) – część opisowa i tabelaryczna

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego