W transformatorach olejowych spotyka się różne rozwiązania układu kompensacji zmian objętości oleju (np. wynikających z temperatury). Jeżeli transformator ma konserwator (zbiornik wyrównawczy), to olej w kadzi ma możliwość "oddychania" poprzez przestrzeń gazową konserwatora.
W takim układzie powietrze zasysane do wnętrza (gdy olej się kurczy) może wnosić wilgoć. Dlatego stosuje się osuszacz/oddychacz (często z wkładem pochłaniającym wilgoć), aby ograniczyć zawilgocenie oleju i pogorszenie jego właściwości izolacyjnych.
Równocześnie w transformatorach olejowych z konserwatorem stosuje się zabezpieczenie reagujące na zjawiska powstające przy uszkodzeniach wewnętrznych, takie jak wydzielanie gazów w oleju lub gwałtowny przepływ oleju między kadzią a konserwatorem. Temu służy przekaźnik gazowo-przepływowy (znany jako przekaźnik Buchholza), montowany w przewodzie łączącym kadź z konserwatorem. Dzięki temu może sygnalizować narastające nieprawidłowości oraz reagować na nagłe zdarzenia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- Transformator hermetyzowany jest projektowany tak, aby olej był odseparowany od atmosfery (brak "oddychania" jak w konserwatorze), więc osuszacz powietrza zwykle nie pełni tu tej samej roli, a układ z przekaźnikiem w przewodzie do konserwatora nie występuje w tej postaci.
- Transformator żywiczny jest transformatorem suchym (izolacja żywiczna zamiast oleju), więc nie ma obiegu oleju, przestrzeni gazowej i typowego osprzętu olejowego związanego z konserwatorem.
- Transformator z odczepami opisuje możliwość regulacji przekładni (zaczepy), a nie typ układu olejowego i osprzętu oddechowego; sama obecność odczepów nie determinuje zastosowania konserwatora, osuszacza ani zabezpieczenia gazowego.
W zadaniach egzaminacyjnych warto zapamiętać zależność: konserwator → układ oddechowy → osuszacz powietrza oraz połączenie kadź–konserwator → miejsce montażu zabezpieczenia gazowo-przepływowego.
