KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 29.
Który z wymienionych gazów nie jest gazem wybuchowym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwutlenek węgla jest gazem niepalnym i nie tworzy z powietrzem mieszanin wybuchowych, dlatego nie zalicza się go do gazów wybuchowych. Pozostałe gazy mogą stwarzać ryzyko wybuchu (są palne lub tworzą mieszaniny wybuchowe) i dodatkowo bywają silnie toksyczne.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o rozróżnienie między gazem palnym/tworzącym mieszaniny wybuchowe a gazem niepalnym. Odpowiedź "Dwutlenek węgla" jest właściwa, ponieważ CO2 jest gazem niepalnym i nie stanowi paliwa w reakcji spalania, więc nie tworzy z powietrzem typowych mieszanin wybuchowych.

W praktyce górnictwa podziemnego CO2 jest traktowany głównie jako zagrożenie duszące (może wypierać tlen), a nie jako zagrożenie wybuchowe. Dlatego jego obecność wymaga działań wentylacyjnych i kontroli stężeń, ale z innego powodu niż w przypadku gazów palnych.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo odnoszą się do gazów, które mogą tworzyć atmosfery wybuchowe lub są klasyfikowane jako palne:

  • "Wodór" jest gazem palnym; przy odpowiednim udziale w powietrzu może tworzyć mieszaniny wybuchowe, więc jest typowym przykładem gazu stwarzającego ryzyko wybuchu.
  • "Siarkowodór" jest bardzo toksyczny i jednocześnie palny; nie należy go mylić z gazami wyłącznie duszącymi. W warunkach sprzyjających może stanowić także zagrożenie wybuchem.
  • "Tlenek węgla" jest przede wszystkim silnie toksyczny, ale może także uczestniczyć w procesach spalania; w ocenie bezpieczeństwa nie powinien być automatycznie wykluczany z ryzyka pożarowo-wybuchowego tylko dlatego, że kojarzy się głównie z zatruciem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz słowo "wybuchowy", sprawdź w myślach jedną cechę: czy gaz jest paliwem (palny) i czy z powietrzem może utworzyć mieszaninę wybuchową. Jeśli jest niepalny (jak CO2), to nie będzie poprawną odpowiedzią na "gaz wybuchowy", choć nadal może być niebezpieczny z innych powodów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce BHP oznacza to, że gaz może utworzyć z powietrzem mieszaninę, która po zainicjowaniu (iskra, płomień) gwałtownie się spala, powodując wybuch. Kluczowe jest, czy gaz jest palny oraz w jakim zakresie stężeń tworzy mieszaniny niebezpieczne.
CO2 jest gazem niepalnym, więc nie stanowi "paliwa" do spalania i nie tworzy typowych mieszanin wybuchowych z powietrzem. Jest jednak groźny z innego powodu: może działać dusząco, wypierając tlen w słabo wentylowanych przestrzeniach.
Tlenek węgla kojarzy się głównie z toksycznością, ale w ujęciu chemicznym może brać udział w procesach spalania, więc w ocenie ryzyka nie należy go automatycznie traktować jako "niewybuchowego". W kopalni priorytetem jest jednak szybkie wykrycie CO ze względu na zatrucia.
Siarkowodór (H2S) stanowi przede wszystkim zagrożenie toksyczne (nawet przy niskich stężeniach), ale jest też palny. Dlatego procedury obejmują jednocześnie: alarmy detektorów, ewakuację/wycofanie i działania wentylacyjne.
Wodór jest gazem palnym i przy określonych udziałach w powietrzu może tworzyć mieszaniny, które zapalają się od małej energii (np. iskry). To typowy przykład gazu, który wymaga kontroli źródeł zapłonu i zapobiegania gromadzeniu się w przestrzeniach zamkniętych.
Najprościej: zadaj sobie pytanie, czy gaz jest palny. Gazy niepalne (np. CO2) częściej klasyfikuje się jako duszące, bo wypierają tlen. Gazy palne (np. wodór) kojarz z ryzykiem pożaru i wybuchu mieszaniny z powietrzem.
Ryzyko rośnie, gdy jednocześnie występują: gaz palny (lub pył), odpowiednie stężenie w powietrzu, niewystarczająca wentylacja oraz źródło zapłonu. Dlatego tak ważne są: przewietrzanie, monitoring, eliminacja iskrzenia i przestrzeganie procedur.
Zależy od zagrożeń w rejonie, ale w praktyce często kontroluje się: gazy toksyczne (np. CO, H2S), zawartość tlenu oraz sygnał "gazów palnych" (LEL). Na egzaminie pamiętaj, że czujniki mogą dotyczyć różnych typów ryzyka, nie tylko wybuchu.
Najczęściej myli się pojęcia: toksyczny = wybuchowy. Gaz może być skrajnie niebezpieczny bez wybuchowości (np. duszący), a inny może być umiarkowanie toksyczny, ale silnie palny. Na testach zawsze rozdziel w głowie: palność, toksyczność i wpływ na tlen.
Ucz się tabelarycznie: dla każdego gazu wypisz 3 cechy (palność, toksyczność, wpływ na tlen) oraz typową reakcję służb (wentylacja, wycofanie, odcięcie źródeł zapłonu). Pomaga też praca z kartami charakterystyki (SDS) i instrukcjami detektorów.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dwutlenek węgla jest gazem niepalnym i nie tworzy z powietrzem mieszanin wybuchowych, dlatego nie zalicza się go do gazów wybuchowych."

Źródła:

  • PubChem: Carbon dioxide (CO2) — opis właściwości i klasyfikacja (niepalny), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Carbon-dioxide - dostęp: 2026-03-01
  • PubChem: Hydrogen (H2) — właściwości (gaz palny), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hydrogen - dostęp: 2026-03-01
  • PubChem: Hydrogen sulfide (H2S) — właściwości (toksyczny, palny), https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hydrogen-sulfide - dostęp: 2026-03-01

Materiały:

  • Karty charakterystyki (SDS) dla: CO2, CO, H2S, H2
  • Podręczniki BHP i wentylacji w górnictwie podziemnym (rozdziały o zagrożeniach gazowych)
  • Instrukcje producentów detektorów wielogazowych (interpretacja alarmów: toksyczne/palne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego