KWALIFIKACJA GIW9 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 36.
Który z wymienionych gazów występujących w kopalni, nie jest gazem wybuchowym?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dwutlenek siarki jest gazem niepalnym, więc nie tworzy z powietrzem mieszanin wybuchowych w typowym ujęciu zagrożenia wybuchem. Natomiast siarkowodór, tlenek węgla i wodór są gazami palnymi, które mogą tworzyć mieszaniny wybuchowe w obecności tlenu i źródła zapłonu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozróżnienia między gazami palnymi (mogącymi tworzyć mieszaniny wybuchowe z powietrzem) a gazami niepalnymi. W praktyce górniczej jest to kluczowe, bo inne są działania profilaktyczne dla zagrożenia wybuchem (wentylacja, eliminacja źródeł zapłonu, przeciwwybuchowość urządzeń), a inne dla zagrożenia toksycznego/drażniącego.

Odpowiedź "Dwutlenek siarki." jest poprawna, ponieważ SO2 jest gazem zasadniczo niepalnym. Może być silnie drażniący i toksyczny, ale sama toksyczność nie oznacza wybuchowości. Z punktu widzenia zagrożenia wybuchem istotne jest, czy gaz może się zapalić i czy ma zakres stężeń wybuchowych w powietrzu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ odnoszą się do gazów palnych:

  • "Siarkowodór." jest gazem palnym; w mieszaninie z powietrzem może ulegać zapłonowi i wybuchowi. Dodatkowo jest silnie toksyczny, co bywa mylące: ktoś może uznać, że skoro jest "trujący", to na pewno nie jest "wybuchowy", a to nieprawda.
  • "Tlenek węgla." (czad) jest gazem palnym. W praktyce kojarzy się głównie z zatruciami, ale także może spalać się i tworzyć niebezpieczne mieszaniny z powietrzem, więc nie jest dobrą odpowiedzią na pytanie o gaz niewybuchowy.
  • "Wodór." jest typowym gazem palnym o wysokiej skłonności do tworzenia mieszanin wybuchowych z powietrzem; dlatego zdecydowanie nie spełnia warunku "nie jest gazem wybuchowym".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie używa określenia "gaz wybuchowy", w pierwszej kolejności oceń palność (czy gaz może się spalać) i możliwość utworzenia mieszaniny z tlenem. Dopiero potem rozważ inne cechy (toksyczność, duszące działanie), bo one nie przesądzają o wybuchowości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W praktyce chodzi o gaz palny, który po zmieszaniu z powietrzem w pewnym zakresie stężeń może się zapalić i wybuchnąć. O wybuchowości decyduje możliwość spalania oraz obecność tlenu i źródła zapłonu, a nie sama toksyczność.
Dwutlenek siarki (SO2) jest zasadniczo niepalny, więc nie tworzy typowych mieszanin wybuchowych z powietrzem. Może natomiast działać silnie drażniąco i toksycznie, co oznacza inne zagrożenie niż wybuch.
Nie. Siarkowodór (H2S) jest jednocześnie toksyczny i palny. To połączenie bywa niebezpieczne: może powodować zatrucia, a w odpowiednich warunkach (stężenie + tlen + zapłon) także zapłon lub wybuch.
Tlenek węgla (CO) kojarzy się głównie z zatruciami, ale jest również palny. W mieszaninie z powietrzem może ulec zapłonowi, dlatego nie powinno się go traktować wyłącznie jako "gaz trujący" bez aspektu zagrożenia pożarowo-wybuchowego.
Wodór (H2) jest gazem bardzo łatwopalnym i może tworzyć niebezpieczne mieszaniny z powietrzem. W zadaniach egzaminacyjnych bywa klasycznym przykładem gazu palnego, dlatego często pojawia się jako dystraktor w pytaniach o gazy niewybuchowe.
Najpierw sprawdź, czy gaz jest palny (czy może się spalać) — to kieruje do kategorii wybuchowości. Toksyczność (zatrucia, drażnienie) to osobna cecha. Wiele gazów jest jednocześnie palnych i toksycznych, więc nie wolno tych pojęć utożsamiać.
Typowe błędy to: wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. CO, bo często się o nim mówi), mylenie "niebezpieczny" z "wybuchowy" oraz ignorowanie palności. Pomaga prosta zasada: wybuchowość = palność + mieszanina z powietrzem + zapłon.
Jest kluczowa podczas robót w rejonach o ryzyku nagromadzenia gazów palnych, przy zmianach wentylacji, po przestojach, a także po zdarzeniach mogących zaburzyć przewietrzanie. Wtedy rośnie ryzyko, że pojawi się mieszanina palna w stężeniu niebezpiecznym.
Stosuje się m.in. czujniki i mierniki wielogazowe (detektory), systemy monitoringu atmosfery oraz rozwiązania alarmowe powiązane z wentylacją. Ważne jest rozumienie, że część czujników mierzy gazy palne pod kątem ryzyka zapłonu, a część pod kątem toksyczności.
Ułóż krótką tabelę: gaz → palność, toksyczność, typowe źródła w kopalni i podstawowe działania profilaktyczne. Ucz się par: "palny vs niepalny" oraz "toksyczny vs duszący". Takie uporządkowanie ogranicza zgadywanie i mylenie pojęć.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Dwutlenek siarki jest gazem niepalnym, więc nie tworzy z powietrzem mieszanin wybuchowych w typowym ujęciu zagrożenia wybuchem."

Źródła:

  • PubChem (NIH): Sulfur dioxide (SO2) — sekcje "Flammability"/"Hazards" https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Sulfur-dioxide (dostęp: 2026-03-02)
  • PubChem (NIH): Hydrogen sulfide (H2S) — sekcje "Flammability"/"Hazards" https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Hydrogen-sulfide (dostęp: 2026-03-02)
  • PubChem (NIH): Carbon monoxide (CO) — sekcje "Flammability"/"Hazards" https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Carbon-monoxide (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń oraz zagrożeń naturalnych
  • Karty charakterystyki (SDS) dla H2, H2S, CO, SO2 – sekcje o palności i wybuchowości
  • Materiały szkoleniowe z detekcji gazów i klasyfikacji atmosfer wybuchowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego