KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 18.
Który z wymienionych środków ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu widoczny jest na rysunku?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z separacją elektryczną więcej niż jednego odbiornika, co jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Schemat przedstawia transformator separacyjny z obwodem wtórnym odizolowanym od ziemi oraz zasilanie więcej niż jednego odbiornika. Widoczny jest też nieuziemiony przewód wyrównawczy CC łączący obudowy dwóch odbiorników, co jest typowe dla separacji elektrycznej wielu odbiorników. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych środków ochrony.

Pełne wyjaśnienie:

Na rysunku widać transformator separacyjny, którego uzwojenie wtórne zasila kilka odbiorników równolegle, a cały obwód wtórny jest galwanicznie odseparowany od sieci i nie ma połączenia z ziemią. To kluczowa cecha środka ochrony przeciwporażeniowej przy uszkodzeniu zwanego separacją elektryczną.

Gdy z transformatora separacyjnego zasilany jest więcej niż jeden odbiornik, na schematach pojawia się dodatkowy element: izolowany, nieuziemiony przewód wyrównawczy oznaczany jako CC. Na rysunku przewód CC łączy dostępne części przewodzące (metalowe obudowy) dwóch odbiorników. Jego zadaniem jest wyrównanie potencjałów między obudowami, przy jednoczesnym zachowaniu zasady, że CC nie wolno łączyć z ziemią ani z przewodem ochronnym PE.

Dlaczego to działa jako ochrona "przy uszkodzeniu"? Przy pojedynczym uszkodzeniu izolacji w jednym odbiorniku nie powstaje typowa droga rażeniowa przez ziemię, bo obwód wtórny jest od niej odizolowany. W układzie wieloodbiornikowym przewód CC zapobiega powstaniu niebezpiecznych różnic potencjałów między obudowami różnych urządzeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Urządzenia w II klasie ochronności – na schemacie rzeczywiście widać jeden odbiornik z symbolem "kwadrat w kwadracie", ale jest to cecha tego urządzenia, a nie nazwa środka ochrony całego przedstawionego układu. Ponadto II klasa nie wymaga podłączania do CC.
  • SELV – obwód SELV to oddzielny środek ochrony oparty na bardzo niskim napięciu. Sam fakt obecności transformatora nie oznacza SELV; na rysunku wskazują na separację: odizolowanie od ziemi oraz CC dla wielu odbiorników.
  • Izolacja stanowiska – dotyczy ograniczenia prądu rażeniowego przez odizolowanie miejsca pracy od ziemi, a nie układu z transformatorem separacyjnym i połączeniami CC.

Wniosek: przedstawiony schemat odpowiada separacji elektrycznej więcej niż jednego odbiornika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Separacja elektryczna to środek ochrony, w którym obwód odbiorczy jest galwanicznie oddzielony od sieci (zwykle transformatorem separacyjnym). Wtórna strona nie jest połączona z ziemią, więc przy pojedynczym uszkodzeniu izolacji zwykle nie powstaje droga prądu rażeniowego przez ziemię.
Najczęściej widać transformator separacyjny oraz kilka odbiorników zasilanych z jednego uzwojenia wtórnego. Charakterystyczny jest też przewód wyrównawczy (często oznaczany CC), który łączy metalowe obudowy odbiorników i nie jest podłączony do ziemi ani do przewodu PE.
Przewód CC łączy części przewodzące dostępne różnych odbiorników, aby wyrównać ich potencjały i ograniczyć ryzyko porażenia przy uszkodzeniu w jednym z urządzeń. Kluczowe jest, że CC ma być izolowany i nieuziemiony – nie może tworzyć połączenia z ziemią ani z innymi obwodami.
Nie. W układzie separacji elektrycznej przewód wyrównawczy CC nie powinien być łączony z ziemią, przewodem PE ani z obcymi częściami przewodzącymi. Takie połączenie zniszczyłoby ideę odizolowania obwodu wtórnego od ziemi i mogłoby wprowadzić niebezpieczne prądy uszkodzeniowe.
To oznaczenie urządzenia w II klasie ochronności (podwójna lub wzmocniona izolacja). Takie urządzenie nie wymaga podłączenia do przewodu ochronnego PE. Na schemacie może występować obok innych środków ochrony, ale sam symbol dotyczy konkretnego odbiornika, a nie całego układu.
Przy separacji jednego odbiornika zwykle nie wykonuje się wspólnego nieuziemionego połączenia wyrównawczego między obudowami, bo jest tylko jedno urządzenie. Gdy odbiorników jest kilka, potrzebne jest połączenie wyrównawcze (CC) między ich obudowami, aby ograniczyć różnice potencjałów w razie uszkodzeń.
Nie. SELV opiera się na bardzo niskim napięciu i separacji od innych obwodów, aby ograniczyć skutki dotyku. Separacja elektryczna jako środek "przy uszkodzeniu" polega na zasilaniu przez transformator separacyjny i braku połączenia wtórnego z ziemią; napięcie nie musi być "bardzo niskie".
Stosuje się ją tam, gdzie ryzyko porażenia jest podwyższone, np. w ciasnych przestrzeniach metalowych, pomieszczeniach przewodzących lub w warunkach budowy przy zasilaniu narzędzi. W praktyce ważny jest nadzór osób wykwalifikowanych oraz poprawne wykonanie połączeń CC bez uziemiania.
Typowe błędy to: mylenie separacji jednego i wielu odbiorników, uziemianie przewodu CC lub łączenie go z PE, dołączanie do CC urządzeń II klasy (to zbędne), a także zasilanie wielu odbiorników bez właściwego połączenia wyrównawczego między metalowymi obudowami.
II klasa ochronności to cecha pojedynczego urządzenia (symbol kwadrat w kwadracie). Separacja wielu odbiorników to cecha całego układu: transformator separacyjny + kilka odbiorników + połączenie wyrównawcze CC między metalowymi obudowami, bez połączenia z ziemią. Szukaj tych elementów na schemacie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że schemat przedstawia transformator separacyjny z obwodem wtórnym odizolowanym od ziemi oraz zasilanie więcej niż jednego odbiornika.

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09, Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym, rozdział 413.3.6 (separacja elektryczna, w tym zasilanie więcej niż jednego odbiornika i połączenia wyrównawcze).
  • IEC 60364-4-41:2017, Low-voltage electrical installations – Part 4-41: Protection for safety – Protection against electric shock, sekcja dot. electrical separation (odpowiednik wymagań dla separacji).

Materiały:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09 (ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – ochrona przed porażeniem elektrycznym), część dot. separacji elektrycznej
  • Materiały dydaktyczne SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej (z przykładami schematów separacji i SELV)
  • Podręczniki z podstaw elektroinstalacji: środki ochrony przy uszkodzeniu, klasy ochronności urządzeń, połączenia wyrównawcze

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego