KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 14.
Który z wymienionych systemów nawigacyjnych działa na zasadzie odzewowej, tzn. "nadajnik" wysyła zapytanie i po opóźnieniu 50 μs "odbiornik" wysyła odpowiedź?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
DME jest systemem odzewowym: urządzenie pokładowe wysyła zapytanie do stacji naziemnej, a ta odsyła odpowiedź po stałym, zdefiniowanym opóźnieniu. Na podstawie różnicy czasu między wysłaniem zapytania i odebraniem odpowiedzi wyznacza się odległość. VOR i radiokompas nie pracują w trybie zapytanie–odpowiedź.

Pełne wyjaśnienie:

System DME (pomiar odległości) działa w architekturze zapytanie–odpowiedź. Oznacza to, że wyposażenie pokładowe wysyła impulsy zapytania do urządzenia naziemnego, a urządzenie naziemne odsyła impulsy odpowiedzi po z góry określonym opóźnieniu. Dzięki temu można obliczyć czas propagacji fali radiowej "w obie strony" i przeliczyć go na odległość (tzw. odległość skośną).

W pytaniu kluczowa jest informacja o odzewowości oraz o stałym opóźnieniu rzędu mikrosekund – to typowa cecha systemów opartych na pomiarze czasu przelotu, gdzie opóźnienie w nadajniku/odpowiadaczu jest znane i uwzględniane w obliczeniach.

  • "DME" pasuje, bo to właśnie system, w którym występuje sekwencja: zapytanie z pokładu → odpowiedź ze stacji → wyznaczenie odległości z czasu.
  • "VOR" jest systemem radionawigacyjnym do wyznaczania kierunku (radiałów) na podstawie charakterystyki fazowej sygnałów, a nie na podstawie odpowiedzi na zapytanie z opóźnieniem.
  • "ADF" (radiokompas) wykorzystuje odbiór sygnałów z radiolatarni i wyznacza kierunek na nadajnik; również nie jest to system odzewowy i nie opiera się o parę zapytanie–odpowiedź.
  • "ATC" oznacza kontrolę ruchu lotniczego (obszar usług/organizacji), a nie konkretny system radionawigacyjny mierzący odległość metodą opóźnionej odpowiedzi.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się opóźnienie w mikrosekundach i schemat "zapytanie–odpowiedź", szukaj systemów, które mierzą czas przelotu (np. rozwiązania odzewowe). Gdy mowa o kierunku do stacji – zwykle są to systemy kierunkowe, niewymagające odpowiedzi na zapytanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
System odzewowy pracuje w układzie zapytanie–odpowiedź: urządzenie pokładowe wysyła sygnał zapytania, a urządzenie zewnętrzne (np. naziemne) odsyła odpowiedź. Dzięki znanemu opóźnieniu odpowiedzi można wiarygodnie wyznaczać parametry, np. odległość z czasu przelotu.
DME wyznacza odległość na podstawie czasu między wysłaniem zapytania i odebraniem odpowiedzi. Od całkowitego czasu odejmuje się stałe opóźnienie odpowiedzi, a pozostały czas przelicza na drogę przebywaną przez falę radiową. Wynik jest zwykle odległością skośną (slant range).
Stałe opóźnienie jest elementem definicji pracy systemu: odbiornik/naziemny odpowiadacz musi mieć czas na detekcję zapytania i wygenerowanie odpowiedzi. Gdy opóźnienie jest z góry określone, można je uwzględnić w obliczeniach, dzięki czemu pomiar odległości jest powtarzalny i porównywalny.
Nie. VOR to system kierunkowy: statek powietrzny odbiera sygnał ze stacji i na podstawie zależności fazowych wyznacza radiał (kierunek). Nie ma tu pary zapytanie–odpowiedź inicjowanej przez pokład, więc nie jest to system odzewowy w sensie DME.
Najczęściej myli się funkcję nawigacyjną z mechanizmem działania. To, że system "pomaga w nawigacji", nie oznacza, że jest odzewowy. Warto zapamiętać: DME mierzy odległość (czas przelotu), VOR podaje kierunek (radiał), a radiokompas wskazuje kierunek na nadajnik.
Szukaj w treści słów kluczowych: zapytanie, odpowiedź, opóźnienie, czas przelotu. Systemy tylko odbiorcze zwykle opisuje się jako "odbiera sygnał ze stacji" i wyznacza kierunek/pozycję bez generowania zapytania do stacji.
Zwykle nie. ATC odnosi się do kontroli ruchu lotniczego (usług i organizacji). W pytaniach egzaminacyjnych o systemy radionawigacyjne szuka się konkretnych urządzeń lub systemów technicznych. Jeśli pojawia się "ATC", często jest to dystraktor sprawdzający, czy zdający rozróżnia pojęcia.
W typowym opisie DME kluczowe są impulsy zapytania i odpowiedzi oraz ich zależność czasowa. To umożliwia pomiar czasu przelotu i wyznaczenie odległości. W pytaniach testowych zwracaj uwagę na słowa "impuls", "czas", "opóźnienie" – to wskazówki charakterystyczne dla tego typu pracy.
DME podaje zwykle odległość skośną (po prostej między samolotem a stacją), więc przy dużej wysokości i małej odległości poziomej wynik może być większy niż odległość "po ziemi". To zjawisko jest szczególnie zauważalne w pobliżu stacji, podczas podejścia lub odlotu.
Ułóż sobie mapę: co mierzy system (kierunek, odległość, identyfikację), jakim sygnałem (ciągły/impulsowy) i czy jest odzewowy. Następnie ćwicz krótkie definicje i porównania. To pomaga szybko wykluczać dystraktory na egzaminie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 52% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dME jest systemem odzewowym: urządzenie pokładowe wysyła zapytanie do stacji naziemnej, a ta odsyła odpowiedź po stałym, zdefiniowanym opóźnieniu.

Źródła:

  • SKYbrary Aviation Safety: Distance Measuring Equipment (DME) — https://skybrary.aero/articles/distance-measuring-equipment-dme (dostęp: 27.02.2026)
  • Federal Aviation Administration (FAA): Aeronautical Information Manual (AIM), rozdział o DME — https://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/aim_html/ (dostęp: 27.02.2026)
  • ICAO: Annex 10 to the Convention on International Civil Aviation, Volume I (Radio Navigation Aids), część dotycząca DME (tytuł dokumentu; weryfikacja szczegółów wymaga dostępu do publikacji ICAO)

Materiały:

  • Podręcznik awioniki/radionawigacji dla technika awionika (rozdziały o DME, VOR, ADF)
  • Materiały szkoleniowe z łączności i radionawigacji (zasada czasu przelotu i odpowiedzi)
  • Dokumentacja producenta urządzeń pokładowych do pomiaru odległości (opis trybów pracy i testów BITE)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego