KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 28.
Który z wymienionych związków chemicznych można wykorzystać w celu sprawdzenia całkowitego wymycia jonów chlorkowych z osadu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Azotan(V) srebra dostarcza jonów Ag+, które w obecności jonów chlorkowych tworzą trudno rozpuszczalny osad AgCl (zmętnienie/wytrącenie). Dlatego dodanie roztworu AgNO3 do przesączu po przemywaniu pozwala ocenić, czy Cl zostały całkowicie wymyte z osadu. Pozostałe azotany nie dają tak selektywnej reakcji.

Pełne wyjaśnienie:

Sprawdzenie całkowitego wymycia jonów chlorkowych z osadu wykonuje się praktycznie przez analizę przesączu po przemywaniu: do kilku kropli cieczy dodaje się odczynnik, który daje jednoznaczną, łatwą do zauważenia reakcję z Cl.

Odpowiedź AgNO3 jest właściwa, ponieważ w roztworze wodnym dostarcza jonów Ag+. Jony srebra reagują z jonami chlorkowymi, tworząc trudno rozpuszczalny chlorek srebra (AgCl) w postaci osadu, co objawia się zmętnieniem lub wytrąceniem osadu. Reakcję można zapisać jonowo: Ag+ + Cl → AgCl↓. Jeśli po dodaniu AgNO3 nie obserwuje się zmętnienia, jest to przesłanka, że chlorki zostały skutecznie usunięte podczas płukania (w granicach czułości testu).

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • KNO3: dostarcza jonów K+ i NO3. Potas nie tworzy z chlorkami trudno rozpuszczalnego osadu; roztwór nie daje charakterystycznego efektu wizualnego.
  • Al(NO3)3: jony Al3+ nie są klasycznym odczynnikiem potwierdzającym obecność Cl. W typowych warunkach nie uzyskuje się prostej, selektywnej reakcji strąceniowej chlorków analogicznej do AgCl.
  • Cu(NO3)2: jony Cu2+ również nie dają selektywnego, trudno rozpuszczalnego osadu z Cl pozwalającego na jednoznaczną kontrolę wymycia. Mogą pojawiać się inne efekty (np. barwa roztworu od Cu2+), które nie są testem na chlorki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się różne azotany, kluczowe jest to, jaki kation wnoszą do roztworu. W próbie na chlorki "pracuje" Ag+, a anion azotanowy jest w praktyce jonem towarzyszącym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To klasyczny test jakościowy, w którym do badanego roztworu (np. przesączu po płukaniu osadu) dodaje się roztwór azotanu(V) srebra. Jeśli są obecne jony Cl, pojawia się zmętnienie lub osad AgCl, co wskazuje na obecność chlorków.
Bo AgNO3 dostarcza jonów Ag+, które tworzą z chlorkami trudno rozpuszczalny chlorek srebra AgCl. Reakcja daje wyraźny efekt (osad), więc nadaje się do szybkiej kontroli, czy chlorki pozostały w roztworze po przemywaniu osadu.
Najczęściej bada się ostatnie porcje przesączu po płukaniu: do próbki przesączu dodaje się kilka kropli AgNO3. Brak zmętnienia/wytrącenia AgCl oznacza, że w badanej porcji nie wykryto Cl i płukanie było skuteczne w praktycznych warunkach.
Nie. KNO3 nie dostarcza jonów, które tworzą z Cl trudno rozpuszczalny, charakterystyczny osad. Jony K+ są zwykle "obojętne" w takich testach strąceniowych, więc nie otrzymasz jednoznacznego efektu potwierdzającego obecność chlorków.
Typowe błędy to: badanie nie przesączu, tylko zawiesiny z osadem; użycie zbyt małej ilości próbki; zanieczyszczenie szkła chlorkami; oraz mylenie "azotanu" jako klucza reakcji zamiast kationu Ag+. Warto też mieszać próbkę po dodaniu odczynnika.
Zmętnienie zwykle oznacza powstawanie drobnego osadu AgCl, czyli obecność jonów chlorkowych w badanym roztworze. W kontekście przemywania osadu sugeruje to, że płukanie nie usunęło całkowicie Cl i warto kontynuować płukanie oraz ponowić kontrolę.
Wykonuje się ją pod koniec płukania, gdy spodziewasz się już niskiego stężenia jonów w przesączu. Sprawdza się zwykle ostatnie porcje cieczy. W praktyce laboratoryjnej taka kontrola zapobiega błędom w dalszej analizie i potwierdza skuteczność etapu przygotowania próbki.
Nie w sposób analogiczny i selektywny. Cu(NO3)2 nie jest klasycznym odczynnikiem do potwierdzania Cl, ponieważ nie daje prostego, jednoznacznego osadu chlorku o bardzo małej rozpuszczalności tak jak AgCl. Dlatego nie nadaje się do kontroli wymycia chlorków.
Najprostszy zapis jonowy to: Ag+ + Cl → AgCl↓. Strzałka w dół oznacza wytrącenie osadu. W zadaniach egzaminacyjnych zwracaj uwagę, że istotna jest para jonów reagujących, a nie jon azotanowy, który jest jonem towarzyszącym.
Ucz się "par reakcyjnych": jaki kation jest odczynnikiem i jaki osad powstaje (np. Ag+ dla halogenków). Ćwicz też rozpoznawanie, że w solach typu azotan decyduje kation. Pomaga rozpisywanie równań jonowych i kojarzenie obserwacji z produktem reakcji.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że azotan(V) srebra dostarcza jonów Ag+, które w obecności jonów chlorkowych tworzą trudno rozpuszczalny osad AgCl (zmętnienie/wytrącenie).

Źródła:

  • PubChem, "Silver nitrate", https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Silver-nitrate - accessed 2026-03-02
  • PubChem, "Silver chloride", https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Silver-chloride - accessed 2026-03-02
  • Wikipedia (PL), "Azotan srebra", https://pl.wikipedia.org/wiki/Azotan_srebra - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do analizy jakościowej nieorganicznej (reakcje charakterystyczne anionów)
  • Materiały dydaktyczne z chemii analitycznej: reakcje strąceniowe i iloczyn rozpuszczalności
  • Karty charakterystyki (SDS) dla azotanu(V) srebra i zasady bezpiecznej pracy z solami srebra

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego