KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 30.
Który z zapisanych tekstów jest złożony zgodnie z zasadami składu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny zapis przymiotnika złożonego to "Czarno-biały." – człony łączy łącznik (dywiz) bez spacji. Warianty ze spacjami "Czarno - biały." łamią zasady składu, a zapis z długą pauzą "Czarno—biały." używa niewłaściwego znaku do łączenia członów wyrazu.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie przymiotników złożonych, w których dwa człony tworzą jedno określenie (np. barwy, cechy, relacje typu "A-B"), stosuje się łącznik (dywiz). W typografii łącznik jest znakiem służącym do łączenia elementów jednego wyrazu, dlatego zapisuje się go bez spacji po obu stronach.

Forma "Czarno-biały." jest poprawna, bo:

  • łączy dwa człony w jeden przymiotnik,
  • używa właściwego znaku (łącznika),
  • nie wprowadza odstępów, które rozbijają wyraz na trzy elementy.

Wariant "Czarno - biały." jest niepoprawny w składzie, ponieważ spacje wokół łącznika sugerują, że znak działa jak pauza w zdaniu, a nie jak element wyrazu. Taki zapis psuje jednolitość typografii i może powodować problemy przy łamaniu wierszy (np. niepożądane rozdzielenie członów).

Wariant "Czarno—biały." jest błędny, bo używa długiej pauzy (znaku dialogowego/zdaniowego) zamiast łącznika. Pauzy (półpauza/pauza) służą głównie do funkcji składniowych w tekście (wtrącenia, zakresy, dialog), a nie do budowy wyrazów złożonych. Zastosowanie ich w obrębie wyrazu jest błędem typograficznym.

Na egzaminie warto pamiętać o prostej zasadzie: łącznik łączy części jednego wyrazu i nie ma spacji, natomiast pauzy pracują "między wyrazami" i zwykle występują z odstępami (zależnie od reguł składu).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łącznik (dywiz) to krótki znak używany do łączenia członów jednego wyrazu, np. w przymiotnikach złożonych. W składzie najczęściej zapisuje się go bez spacji po obu stronach, bo jest częścią wyrazu, a nie znakiem oddzielającym wyrazy.
Poprawny zapis to "czarno-biały" z łącznikiem bez spacji. Taki zapis pokazuje, że oba człony tworzą jedno określenie (jedną cechę). Warianty ze spacjami rozbijają wyraz i są uznawane za błąd składu.
Spacje wokół łącznika powodują, że znak przestaje wyglądać jak element wyrazu, a zaczyna przypominać pauzę między wyrazami. To psuje poprawność typograficzną i może prowadzić do błędów łamania, np. rozdzielania członów w nieodpowiednim miejscu.
Łącznik łączy elementy jednego wyrazu (zwykle bez spacji). Półpauza i pauza to dłuższe znaki używane głównie w zdaniu, np. do wtrąceń, dialogu lub zakresów. Zastosowanie pauzy zamiast łącznika w wyrazie jest błędem składu.
W typowym składzie nie: długi znak "—" pełni funkcję pauzy zdaniowej, a nie łącznika. Do przymiotników złożonych stosuje się łącznik "-". Użycie pauzy w obrębie wyrazu wygląda nienaturalnie i jest traktowane jako błąd typograficzny.
Łącznika używa się, gdy dwa człony tworzą jedno złożone określenie, np. nazwy barw, cech lub relacji. W praktyce DTP często spotkasz to w tytułach, podpisach i opisach produktów, gdzie spójność zapisu ma duże znaczenie dla jakości publikacji.
Najczęstsze błędy to: wstawianie spacji po obu stronach łącznika, zamiana łącznika na półpauzę/pauzę przez autokorektę oraz mieszanie różnych znaków w jednym dokumencie. Warto używać funkcji "Znajdź/Zamień", aby szybko wychwycić " - ".
Tak, część programów może automatycznie zastępować znak łącznika dłuższym znakiem albo zmieniać sposób zapisu przy wprowadzaniu spacji. Dlatego po imporcie tekstu do programu DTP trzeba sprawdzić, czy w wyrazach złożonych pozostał łącznik "-" bez spacji.
Najpewniejsza metoda to sprawdzenie w słowniku ortograficznym lub w wiarygodnej poradni językowej. W pracy grafika DTP to oszczędza czas i ogranicza liczbę poprawek po korekcie. Dodatkowo można ustawić kontrolę spacji wokół znaków w stylach akapitowych.
Szukaj odpowiedzi z łącznikiem bez spacji oraz zwracaj uwagę na to, czy użyto właściwego znaku (krótki łącznik, nie pauza). Jeśli widzisz warianty ze spacjami " - " albo z długą pauzą, traktuj je jako typowe dystraktory sprawdzające uwagę i znajomość zasad składu.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny zapis przymiotnika złożonego to "Czarno-biały." – człony łączy łącznik (dywiz) bez spacji.

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN (sjp.pwn.pl), hasło: "czarno-biały" (pisownia z łącznikiem) – https://sjp.pwn.pl/sjp/czarno-bialy;2551790.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Poradnia językowa PWN, materiał o pisowni przymiotników złożonych z łącznikiem – https://sjp.pwn.pl/poradnia/haslo/Pisownia-przymiotnikow-zlozonych; (dostęp: 2026-02-27)
  • Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji, hasła i reguły dotyczące przymiotników złożonych (wyd. PWN; wydanie papierowe/elektroniczne – weryfikacja przez regułę i przykłady typu "czarno-biały").

Materiały:

  • Poradnie językowe (np. Poradnia Językowa PWN) – dział: pisownia przymiotników złożonych
  • Słowniki ortograficzne PWN – sprawdzanie haseł typu "czarno-biały"
  • Podstawowe opracowania o typografii i składzie tekstu (dywiz, półpauza, pauza)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego