KWALIFIKACJA ROL3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 21.
Który zabieg należy wykonać w rodzinie pszczelej posiadającej czerw przedstawiony na ilustracji?
Ilustracja przedstawia fragment plastra miodu z widocznymi komórkami wypełnionymi czerwiem pszczelim.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czerw garbaty rozpoznaje się po wypukłych, kopulastych zasklepach w komórkach pszczelich i często "rozstrzelonym" układzie. Oznacza to zwykle matkę trutową (lub trutówki), czyli składanie jaj niezapłodnionych. Skutecznym zabiegiem jest wymiana matki; inne działania nie usuwają przyczyny.

Pełne wyjaśnienie:

Ilustracja przedstawia typowy obraz czerwiu garbatego: kopulaste, wyraźnie wypukłe zasklepy (jak "pociski") rozmieszczone nieregularnie oraz puste komórki między zasklepami, czyli tzw. czerw rozstrzelony. Kluczowe jest to, że zasklepy o kształcie "trutowym" występują w komórkach pszczelich (robotniczych), co oznacza, że w miejscach przeznaczonych dla robotnic rozwijają się trutnie.

Taki stan najczęściej wynika z tego, że:

  • matka składa głównie lub wyłącznie jaja niezapłodnione (matka trutowa – np. źle unasienniona lub z wyczerpanym zapasem nasienia),
  • albo w rodzinie pojawiają się trutówki (robotnice rozpoczynają składanie jaj po dłuższym braku matki).

Dlatego poprawnym postępowaniem jest "Wymienić matkę." Wymiana wadliwej matki na nową, prawidłowo zapłodnioną przywraca prawidłowe czerwienie robotnic i odbudowę rodziny. W praktyce zwykle wymaga to odszukania i usunięcia starej matki oraz wprowadzenia nowej (często w klateczce) i kontroli jej przyjęcia.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?

  • "Usunąć czerw." usuwa jedynie objaw. Jeśli pozostaje matka trutowa lub trutówki, problem szybko wróci, bo przyczyna (nieprawidłowe składanie jaj) nie została usunięta.
  • "Ścieśnić gniazdo." to zabieg ogólnogospodarczy (termika, koncentracja pszczół), ale nie rozwiązuje problemu jakości matki i nie przywraca prawidłowego czerwienia.
  • "Podzielić rodzinę." w przypadku rodziny z czerwiem garbatym zwykle pogłębia kłopot: osłabia i tak niewydolną rodzinę i utrudnia jej powrót do formy.

Wskazówka egzaminacyjna: warto odróżniać zdrowy czerw trutowy (w większych komórkach trutowych, zwykle bardziej zwarty) od czerwiu garbatego (trutnie w komórkach pszczelich, nieregularny układ). To rozróżnienie prowadzi do właściwej decyzji o wymianie matki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czerw garbaty to nieprawidłowy czerw z wypukłymi, kopulastymi zasklepami, często rozmieszczonymi nieregularnie. Zwykle oznacza, że w komórkach przeznaczonych dla robotnic rozwijają się trutnie, co wskazuje na problem z matką (matka trutowa) lub obecność trutówek.
Najczęściej widać mocno wypukłe zasklepy ("kopułki") oraz czerw rozstrzelony, czyli zasklepione komórki przeplatane pustymi. Ważny znak: zasklepy trutowe pojawiają się w komórkach pszczelich, a nie w typowych większych komórkach trutowych.
Bo przyczyną jest zwykle składanie jaj niezapłodnionych (matka trutowa) albo zaburzone czerwienie w rodzinie. Nowa, prawidłowo unasienniona matka przywraca produkcję czerwiu robotnic i stabilizuje rodzinę. Zabiegi "na objaw" nie zmieniają jakości składanych jaj.
Najczęściej nie. Usunięcie czerwiu może chwilowo poprawić wygląd plastra, ale jeśli pozostaje matka trutowa lub trutówki, w kolejnych dniach znów pojawi się czerw trutowy w komórkach robotnic. Skuteczność daje dopiero usunięcie przyczyny.
Najczęściej: matka trutowa (źle unasienniona lub z wyczerpanym zapasem nasienia) albo trutówki (robotnice zaczynają składać jaja po dłuższym braku matki). Obie sytuacje prowadzą do rozwoju trutni tam, gdzie powinny rozwijać się robotnice.
W praktyce patrzy się m.in. na sposób składania jaj: matka trutowa zwykle składa po jednym jaju na dno komórki, a trutówki częściej składają wiele jaj i mogą umieszczać je na ściankach. Obraz czerwiu bywa podobny, ale postępowanie przy trutówkach jest trudniejsze.
Ścieśnianie gniazda pomaga w gospodarce rodziną (utrzymanie ciepła, ograniczenie pustych plastrów) i bywa użyteczne przy słabych rodzinach. Nie jest jednak rozwiązaniem problemu wadliwego czerwienia. Przy czerwiu garbatym priorytetem jest usunięcie przyczyny, zwykle przez wymianę matki.
Zwykle nie jest to dobry pomysł. Podział osłabia rodzinę, która już ma problem z prawidłowym czerwieniem, i może utrudnić jej odbudowę. Z punktu widzenia praktyki pasiecznej najpierw dąży się do przywrócenia prawidłowej matki, a dopiero potem myśli o zabiegach rozwojowych.
Najczęściej usuwa się starą matkę, a nową podaje w klateczce introdukcyjnej, aby pszczoły mogły ją stopniowo zaakceptować. Po kilku dniach kontroluje się przyjęcie i obecność świeżego czerwiu. Termin i siła rodziny mają znaczenie, bo osłabiona rodzina gorzej przyjmuje matkę.
Częsty błąd to mylenie czerwiu garbatego ze zdrowym czerwiem trutowym w komórkach trutowych. Inny błąd to leczenie "objawu" (np. wycinanie czerwiu) zamiast usunięcia przyczyny. Także zwlekanie z decyzją osłabia rodzinę i utrudnia późniejszą wymianę matki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Czerw garbaty rozpoznaje się po wypukłych, kopulastych zasklepach w komórkach pszczelich i często "rozstrzelonym" układzie."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Czerw garbaty" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Czerw_garbaty (dostęp: 2026-03-02)
  • Dave Cushman, "Drone laying queen / Laying workers" (opis objawów i postępowania) – http://www.dave-cushman.net/bee/dronelayingqueen.html (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik pszczelarstwa omawiający gospodarkę pasieczną i patologie czerwienia
  • Atlas/poradnik rozpoznawania czerwiu (zdjęcia: czerw prawidłowy i nieprawidłowy)
  • Materiały szkoleniowe ODR lub kół pszczelarskich dotyczące wymiany matek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego