KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2016 (test 2)

PYTANIE NR 21.
Który zapis w języku LD jest odpowiednikiem instrukcji NOR w języku IL?
Ilustracja przedstawia cztery schematy logiczne, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Funkcja NOR w IL oznacza Y = NOT(A OR B). Z praw De Morgana wynika, że jest to równoważne (NOT A) AND (NOT B). W LD negację realizuje styk NC, a koniunkcję (AND) połączenie szeregowe, więc poprawny jest zapis "A." (dwa styki NC w szeregu).

Pełne wyjaśnienie:

Instrukcja NOR w języku IL opisuje funkcję logiczną:

Y = NOT(A OR B)

Czyli wyjście jest w stanie 1 tylko wtedy, gdy żadne z wejść A i B nie jest w stanie 1.

Żeby znaleźć równoważny zapis w LD, trzeba skorzystać z praw algebry Boole’a, w szczególności z praw De Morgana:

NOT(A OR B) = (NOT A) AND (NOT B)

Teraz mapujemy to na elementy LD:

  • NOT (negacja) odpowiada stykowi NC – w logice programu taki styk przewodzi, gdy zmienna ma wartość 0 (czyli jest zanegowana).
  • AND (koniunkcja) w LD realizuje się przez połączenie szeregowe styków – prąd logiczny "przepływa" tylko, gdy spełnione są wszystkie warunki.
  • OR (alternatywa) w LD realizuje się przez połączenie równoległe (gałąź), bo wystarczy spełnienie jednego warunku.

Zatem aby uzyskać (NOT A) AND (NOT B), trzeba użyć dwóch styków NC połączonych szeregowo. Taki właśnie układ pokazuje odpowiedź "A.".

Pozostałe schematy są typowymi "pułapkami":

  • Układ dwóch styków NC równolegle realizuje (NOT A) OR (NOT B), co odpowiada NAND po przekształceniu, a nie NOR.
  • Dwa styki NO w szeregu to A AND B (brak negacji).
  • Dwa styki NO równolegle to A OR B (również bez negacji).

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą regułę: NC = NOT, szereg = AND, równolegle = OR. Wtedy NOR zawsze wyjdzie jako "szeregowe NC".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NOR w IL realizuje funkcję logiczną: Y = NOT(A OR B). Wyjście jest aktywne tylko wtedy, gdy jednocześnie A=0 i B=0. To negacja alternatywy (sumy logicznej), często spotykana w warunkach blokad i logice sygnałów.
W LD negację zmiennej najczęściej przedstawia się przez styk normalnie zamknięty (NC). Logicznie oznacza to warunek spełniony, gdy dana zmienna ma wartość 0. To zapis programowy, nie opis fizycznego stanu styku w obwodzie.
Dwa styki NC oznaczają NOT A i NOT B, a połączenie szeregowe w LD jest równoważne AND. Otrzymujemy więc (NOT A) AND (NOT B), co według praw De Morgana jest tym samym co NOT(A OR B), czyli NOR.
W LD połączenie szeregowe styków oznacza AND – wszystkie warunki muszą być spełnione. Połączenie równoległe (gałęzie) oznacza OR – wystarczy spełnienie jednego warunku. Ta zasada działa niezależnie od tego, czy styki są NO czy NC.
Najczęściej myli się negację złożonego wyrażenia: zamiast zanegować całe (A OR B), wybiera się układ, który daje (NOT A) OR (NOT B). Drugi typ błędu to pomylenie gałęzi równoległych z szeregiem, czyli OR z AND, co zmienia funkcję logiczną.
W programie PLC symbol NC w LD opisuje logikę (warunek spełniony, gdy zmienna=0), a nie koniecznie konstrukcję fizyczną czujnika czy przycisku. Dlatego trzeba zawsze rozróżniać: "NC w programie" = negacja sygnału, nie opis okablowania.
Bez negacji (czyli dla zmiennych A i B) typowe odpowiedniki są proste: AND to dwa styki NO w szeregu, a OR to dwa styki NO równolegle. Dopiero użycie styków NC wprowadza negację poszczególnych warunków.
W LD oba przypadki korzystają z negacji, więc łatwo je pomylić. W praktyce: NOR odpowiada "szeregowe NC" (NOT A AND NOT B), a NAND odpowiada "równoległe NC" (NOT A OR NOT B). Kluczowe jest rozpoznanie szeregu vs gałęzi.
Przy uruchamianiu i serwisie maszyn często analizuje się program zapisany w LD, a czasem spotyka się krótkie fragmenty w IL (np. w starszych sterownikach lub importowanych projektach). Umiejętność konwersji pomaga szybko znaleźć błąd warunku, blokady lub logiki sygnałów.
Najpierw zapisz funkcję w postaci logicznej (np. NOT(A OR B)), potem zastosuj De Morgana, aby rozbić negację na wejścia. Następnie użyj mapowania: NC=NOT, szereg=AND, równoległe=OR. Na końcu sprawdź tabelą prawdy dla A=B=0.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Funkcja NOR w IL oznacza Y = NOT(A OR B)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis języków LD i IL)
  • PN-EN 61131-3, Sterowniki programowalne – Część 3: Języki programowania (krajowe wdrożenie IEC 61131-3)

Materiały:

  • IEC 61131-3 / PN-EN 61131-3 – opis języków LD i IL oraz podstawowych elementów
  • Skrypty z automatyki/PLC: podstawy LD (styki NO/NC, gałęzie równoległe, szereg)
  • Materiały z algebry Boole’a: prawa De Morgana i przekształcanie wyrażeń logicznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego