KWALIFIKACJA ELM1 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 9.
Którym narzędziem nie można ściągnąć izolacji z przewodów elektrycznych wielożyłowych?
Ilustracja przedstawia cztery narzędzia ręczne, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź wskazująca narzędzie będące obcinakiem/cięciem (ostrze zamykane w masywnym łożu w kształcie U), a nie ściągaczem izolacji. Takie narzędzie służy do przecinania kabla/rury, nie ma gniazd do nacinania i zsuwania izolacji z przewodu wielożyłowego bez uszkadzania żył.

Pełne wyjaśnienie:

Ściąganie izolacji z przewodów wielożyłowych wymaga narzędzia, które nacina wyłącznie warstwę izolacji i pozwala ją zsunąć, nie uszkadzając miedzianych żył. W praktyce stosuje się do tego różne odmiany ściągaczy izolacji: automatyczne (samoregulujące), nastawne z regulacją głębokości nacięcia, albo narzędzia typu "wire stripper". Wspólną cechą tych narzędzi są elementy robocze dopasowane do średnicy/przekroju przewodu oraz mechanizm kontrolujący głębokość nacięcia.

Narzędzie będące obcinakiem (z płaskim ostrzem zamykającym się w masywnym łożu w kształcie litery U) jest przeznaczone do cięcia. Taki mechanizm działa jak gilotyna: ma zapewnić czyste przecięcie materiału, a nie kontrolowane nacięcie samej izolacji. Próba "ściągania izolacji" obcinakiem zwykle kończy się przecięciem żył albo ich nadmiernym nadcięciem, co pogarsza trwałość połączenia i może prowadzić do awarii (np. grzania się połączeń, pękania żył przy drganiach).

Pozostałe pokazane typy narzędzi są konstrukcyjnie związane ze zdejmowaniem izolacji lub obróbką przewodów: mogą mieć szczęki z wycięciami dopasowanymi do przewodów, regulację docisku/głębokości, mechanizm samonastawny lub oznaczenia wskazujące funkcję "wire stripper". Takie rozwiązania umożliwiają zdjęcie izolacji w sposób powtarzalny i bezpieczny dla żył.

  • Dlaczego obcinak jest niewłaściwy? Bo jego zadaniem jest przeciąć cały przewód/kabel, a nie "rozciąć tylko izolację".
  • Dlaczego typowe ściągacze są właściwe? Bo mają geometrię i regulację pozwalającą naciąć izolację na kontrolowaną głębokość oraz ją zsunąć.

W montażu układów automatyki przemysłowej dobór właściwego narzędzia ma znaczenie jakościowe: prawidłowo odizolowana końcówka ułatwia zaciskanie tulejek i zmniejsza ryzyko uszkodzeń mechanicznych oraz elektrycznych w szafie sterowniczej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ściągacz izolacji to narzędzie do kontrolowanego nacinania i zdejmowania izolacji z przewodu bez uszkadzania metalowych żył. W praktyce przyspiesza przygotowanie końcówek do zaciskania tulejek, montażu w zaciskach i wykonywania połączeń w szafach sterowniczych.
Obcinak ma mechanizm do pełnego przecięcia kabla (np. ostrze zamykane w masywnym łożu), a ściągacz ma gniazda/wycięcia dopasowane do średnic i regulację, aby nacinać tylko izolację. Jeśli narzędzie wygląda jak "gilotyna", zwykle służy do cięcia, nie do ściągania.
Narzędzie do cięcia łatwo nacina lub przecina żyły przewodu, przez co połączenie ma mniejszą wytrzymałość i może się grzać. W automatyce przemysłowej to częsta przyczyna awarii w szafach: pękanie żył od drgań, wzrost rezystancji styku i niestabilne sygnały.
Przewód wielożyłowy ma w środku kilka oddzielnych żył przewodzących (np. do sygnałów, zasilania lub sterowania), zwykle we wspólnej powłoce. Podczas zdejmowania izolacji trzeba uważać, by nie uszkodzić żadnej żyły, bo każda może odpowiadać za inny obwód.
Dobór polega na dopasowaniu zakresu pracy narzędzia do średnicy/przekroju żyły i rodzaju izolacji. Narzędzia nastawne mają regulację docisku lub ogranicznik głębokości nacięcia, a automatyczne często dopasowują się same w pewnym zakresie. Zawsze warto wykonać próbę na odcinku przewodu.
Nie zawsze. Automatyczny jest szybki i powtarzalny w typowych przekrojach, ale może gorzej działać na bardzo twardej izolacji lub nietypowych przewodach. Ręczny, nastawny ściągacz daje większą kontrolę, lecz wymaga wprawy. Na egzaminie liczy się rozpoznanie przeznaczenia narzędzia.
Typowe błędy to: zbyt głębokie nacięcie i podcięcie drucików linki, zgniecenie żyły szczękami oraz skręcanie izolacji "na siłę". Każdy z tych błędów osłabia przewód i pogarsza jakość zacisku tulejki. Poprawne narzędzie minimalizuje ryzyko uszkodzeń.
Nożyk (np. monterski) bywa używany do zdejmowania zewnętrznych powłok kabli lub przy nietypowych izolacjach, ale wymaga dużej wprawy. Do typowych prac w szafach sterowniczych (żyły, linki, przewody sterownicze) bezpieczniejszy i szybszy jest ściągacz izolacji dobrany do przekroju.
Podcięta żyła ma mniejszy przekrój i szybciej się nagrzewa, a w drganiach może pęknąć. W sterowaniu oznacza to losowe przerwy sygnału, błędy czujników lub zanik zasilania elementu wykonawczego. Dlatego zdejmowanie izolacji musi być wykonane narzędziem przeznaczonym do tej czynności.
Szukaj cech funkcjonalnych: wycięć na przewody, mechanizmu samonastawnego, regulacji docisku lub ogranicznika oraz szczęk, które chwytają izolację do zsunięcia. Narzędzia typowo tnące mają masywne ostrza i łoża jak gilotyna. Patrz na część roboczą, nie na kolor.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Poprawna jest odpowiedź wskazująca narzędzie będące obcinakiem/cięciem (ostrze zamykane w masywnym łożu w kształcie U), a nie ściągaczem izolacji."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aci%C4%85gacz_izolacji - dostęp 2026-04-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Szczypce - dostęp 2026-04-01

Materiały:

  • Instrukcje producentów narzędzi do zdejmowania izolacji (manuale i karty katalogowe)
  • Podręczniki do elektroinstalacji/technik montażu przewodów i końcówek kablowych
  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące prac przy instalacjach elektrycznych i używania narzędzi ręcznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego