KWALIFIKACJA MEP2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 6.
Którym symbolem literowym oznacza się dopuszczalną odchyłkę promienia soczewki?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Symbol "ΔN" odnosi się do dopuszczalnej odchyłki promienia (czyli tolerancji promienia/krzywizny) soczewki.
Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych wielkości: współczynnika załamania z indeksem (nD), promienia wzorcowego lub różnicy współczynników (dyspersji), a nie samego promienia soczewki.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy dopuszczalnej odchyłki promienia soczewki, czyli tolerancji parametru geometrycznego opisującego krzywiznę powierzchni optycznej. W praktyce (kontrola jakości, montaż i naprawa układów) taki zapis informuje, o ile rzeczywisty promień krzywizny może odbiegać od wartości nominalnej, aby element nadal spełniał wymagania.

Odpowiedź "ΔN" jest poprawna w ramach przyjętego w zadaniu systemu oznaczeń: wskazuje odchyłkę (Δ) przypisaną do parametru związanego z promieniem/krzywizną. Dzięki temu wiadomo, że chodzi o tolerancję geometryczną, a nie o własności materiału.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi "pułapkami":

  • "ΔnD" sugeruje odchyłkę współczynnika załamania n dla określonej linii odniesienia (indeks D). To nie jest promień soczewki, tylko własność materiału optycznego.
  • "Δrwz" wygląda jak odchyłka promienia, ale zapis z indeksem "wz" odnosi się do promienia wzorcowego lub wielkości pomocniczej, a nie wprost do tolerancji promienia soczewki jako parametru nominalnego w tym ujęciu.
  • "Δ(nF - nC)" opisuje odchyłkę różnicy współczynników załamania dla dwóch linii (F i C), czyli parametr związany z dyspersją. To znów dotyczy materiału i własności spektralnych, a nie geometrii.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi występuje n z indeksami (D/F/C), prawie zawsze chodzi o współczynnik załamania lub dyspersję. Dla promienia krzywizny szukaj oznaczeń odnoszących się do geometrii powierzchni, a nie do optycznych własności materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promień krzywizny to parametr geometryczny opisujący, jak "mocno" wygięta jest powierzchnia soczewki. Im mniejszy promień, tym większa krzywizna. Wpływa bezpośrednio na ogniskową i zachowanie wiązki światła w układzie optycznym.
To tolerancja mówiąca, o ile rzeczywisty promień krzywizny może różnić się od nominalnego, aby element nadal spełniał wymagania. Jest to ważne w kontroli jakości i podczas dopasowywania elementów w montażu układów optycznych.
Bo oba zapisy często zaczynają się od Δ, a w optyce pojawiają się podobne symbole literowe. Współczynnik załamania oznacza się zwykle literą n i bywa podawany z indeksami (np. dla linii widmowych), co może wyglądać jak "parametr soczewki", choć dotyczy materiału.
Najczęściej oznacza współczynnik załamania n odniesiony do konkretnej linii widmowej (indeks). Takie zapisy wiążą się z własnościami materiału optycznego oraz dyspersją, a nie z geometrią soczewki (np. promieniem krzywizny).
W praktyce spotyka się tolerancje parametrów geometrycznych (np. promienie krzywizny, grubość, średnica, klin) oraz parametrów materiałowych/optycznych (np. współczynnik załamania, jednorodność, wady). Zakres zależy od zastosowania układu i wymaganej jakości obrazu.
Stosuje się m.in. sferometry, profilometry lub metody interferencyjne (w zależności od dokładności). Kluczowe jest porównanie wyniku z wartością nominalną oraz ocenienie, czy mieści się w dopuszczalnej odchyłce z dokumentacji.
Tak. Zmiana promienia krzywizny zmienia moc optyczną powierzchni, a to może przesunąć ognisko i pogorszyć zbieżność parametrów układu. W precyzyjnych instrumentach nawet niewielka odchyłka promienia może być istotna dla jakości obrazu.
Najczęstsze są: wybór symbolu "z indeksami" tylko dlatego, że wygląda bardziej technicznie; mylenie geometrii (promień) z własnościami materiału (współczynnik n); oraz nieuwaga na to, czy znak Δ dotyczy promienia, czy różnicy współczynników (dyspersji).
Tolerancje geometryczne odnoszą się do kształtu i wymiarów (promienie, grubości, średnice), a materiałowe do własności szkła lub tworzywa (np. współczynnik załamania, dyspersja). Podpowiedzią są symbole: litera n zwykle oznacza współczynnik załamania.
Warto uczyć się parami: symbol → wielkość fizyczna → przykład zastosowania w kontroli. Dobrą praktyką jest rozdzielenie notatek na: geometrię soczewek (promienie/krzywizny) oraz własności materiału (współczynnik n, dyspersja), aby ograniczyć mylenie podobnych zapisów.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii optycznej dla kierunków optyk-mechanik (skrypty szkolne/branżowe)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji i parametrów soczewek (część o promieniu krzywizny i tolerancjach)
  • Instrukcje obsługi przyrządów do pomiaru promienia krzywizny (sferometry/profilometry) – część interpretacji wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego