KWALIFIKACJA MEP2 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 6.
Którym symbolem oznacza się dopuszczalną odchyłkę dyspersji kątowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dopuszczalna odchyłka dyspersji kątowej dotyczy różnicy kątów odchylenia (δ) dla dwóch wybranych linii widmowych. Zapis Δ(δF − δC) wskazuje tolerancję (Δ) różnicy odchyleń dla linii F i C, czyli parametru dyspersji kątowej układu.

Pełne wyjaśnienie:

Dyspersja kątowa opisuje, jak bardzo zmienia się kierunek (kąt) promienia po przejściu przez element (np. pryzmat) w zależności od długości fali. W praktyce, zamiast rozpatrywać ciągłą zależność od λ, często porównuje się dwa punkty odniesienia – dwie linie widmowe – i bada różnicę odpowiadających im kątów odchylenia.

W zapisie Δ(δF − δC):

  • δ oznacza kąt odchylenia (wielkość kątową, a więc bezpośrednio związaną z dyspersją kątową),
  • indeksy F i C oznaczają, że porównuje się kąty dla dwóch ustalonych linii widmowych,
  • (δF − δC) jest miarą dyspersji kątowej wyrażoną jako różnica kątów odchylenia,
  • Δ(...) oznacza dopuszczalną odchyłkę (tolerancję) tej wielkości.

Dlatego odpowiedź "Δ(δF − δC)" pasuje dokładnie do treści pytania: jest to tolerancja parametru zdefiniowanego przez różnicę kątów.

Pozostałe odpowiedzi odnoszą się do innych wielkości:

  • "Δnd" dotyczy tolerancji współczynnika załamania dla linii d (to parametr materiałowy, nie kątowy).
  • "Δ(nf − nc)" opisuje tolerancję różnicy współczynników załamania dla dwóch linii widmowych (również dyspersja materiałowa, ale wyrażona przez n, a nie przez δ).
  • "ΔN" jest zbyt ogólne: litera N bywa używana w różnych kontekstach, ale sama w sobie nie identyfikuje dyspersji kątowej ani różnicy kątów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się słowo kątowa, szukaj odpowiedzi zawierającej symbol kąta (np. δ) lub jawny opis wielkości kątowej, a nie współczynnika załamania n.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dyspersja kątowa to zależność kąta odchylenia promienia od długości fali. Oznacza, że światło o różnych barwach (λ) wychodzi pod różnymi kątami po przejściu przez element rozszczepiający, np. pryzmat. Jest kluczowa w układach widmowych i przy ocenie rozdzielczości barw.
Indeksy F i C odnoszą się do umownych linii widmowych używanych jako punkty odniesienia. Dzięki temu porównuje się dwie ustalone "barwy" i zapisuje różnicę wartości (np. kątów odchylenia) między nimi. To upraszcza kontrolę parametrów bez opisywania całej funkcji zależnej od λ.
Dyspersja kątowa dotyczy zmian kąta (np. symbol δ) w funkcji długości fali, a materiałowa dotyczy zmian współczynnika załamania (symbol n). Jeżeli w odpowiedziach pojawia się n, zwykle chodzi o własności szkła; jeżeli δ – o zachowanie wiązki w układzie.
Znak Δ najczęściej oznacza dopuszczalną odchyłkę (tolerancję) albo zmianę danej wielkości. W zadaniach egzaminacyjnych dotyczących kontroli jakości elementów optycznych Δ bywa interpretowane jako "ile może się maksymalnie różnić wartość parametru od nominalnej", aby element spełniał wymagania.
W takim zapisie Δ odnosi się do tolerancji wielkości w nawiasie, czyli do dopuszczalnej odchyłki różnicy kątów (δF − δC). Wartość nominalna byłaby samym (δF − δC) bez symbolu Δ, a Δ informuje o dopuszczalnym zakresie odchylenia w kontroli lub montażu.
Najczęstsze są: mylenie symboli n i δ, ignorowanie indeksów F/C oraz automatyczne wybieranie odpowiedzi z "nf − nc", bo kojarzy się z dyspersją szkła. Pomaga szybki test: jeśli pytanie mówi "kątowa", szukaj w zapisie symbolu kąta albo różnicy kątów.
Dyspersję kątową spotyka się m.in. przy pracy z pryzmatami, elementami rozszczepiającymi światło oraz w torach optycznych urządzeń analizujących widmo. W montażu i naprawach ważne jest rozumienie, że zmiana elementu lub jego ustawienia może wpływać na rozdział barw i położenie obrazu dla różnych długości fali.
Sprawdź symbole: kąt odchylenia bywa oznaczany literami sugerującymi wielkości kątowe (np. δ) i zwykle występuje jako różnica kątów dla dwóch linii widmowych. Jeśli widzisz n z indeksami (nd, nf, nc), to są parametry współczynnika załamania, a nie bezpośrednio kąta.
W kontekście elementów rozszczepiających i opisu odchylenia dla różnych barw, różnica kątów odchylenia dla dwóch linii widmowych jest typową miarą dyspersji kątowej. Warto jednak pamiętać, że konwencje oznaczeń mogą zależeć od podręcznika lub dokumentacji, dlatego kluczowe jest rozpoznanie, że δ dotyczy kąta.
Skuteczne jest tworzenie "mapy symboli": n → współczynnik załamania, δ → kąt odchylenia, Δ → tolerancja. Następnie rozwiązuj krótkie testy, w których rozpoznajesz, czy parametr jest materiałowy czy kątowy. W praktyce egzaminacyjnej to często wystarcza do poprawnego wyboru oznaczenia.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dopuszczalna odchyłka dyspersji kątowej dotyczy różnicy kątów odchylenia (δ) dla dwóch wybranych linii widmowych.

Źródła:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (np. dokumentacji szkolnej/branżowej dla MEP.2) opisujących konwencje symboli δF i δC.

Materiały:

  • Podręcznik do optyki geometrycznej (rozdziały o pryzmatach i dyspersji)
  • Skrypty szkolne z metrologii optycznej i tolerancji parametrów układów optycznych
  • Materiały producentów szkła optycznego: oznaczenia linii widmowych i parametrów dyspersji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego