KWALIFIKACJA ROL2 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 24.
Którym ze wskazanych przyrządów można wykonać pomiar z dokładnością do 0,001 mm?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście techniki mechanizacji rolnictwa
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokładność 0,001 mm (1 µm) osiąga się typowo mikrometrem o odpowiedniej działce i mechanizmie (np. z bębnem i noniuszem/odczytem umożliwiającym 0,001 mm).
W zestawie z rysunku taki parametr ma "Przyrząd II", dlatego ta odpowiedź jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość 0,001 mm oznacza bardzo małą rozdzielczość (1 mikrometr). W praktyce warsztatowej taką rozdzielczość zapewniają przyrządy z grupy mikrometrów (śrub mikrometrycznych) w wersjach o drobnej działce i odpowiednim sposobie odczytu. Suwmiarki najczęściej mają rozdzielczość rzędu setnych milimetra (0,01 mm), a przyrządy nastawne lub porównawcze (np. czujniki) wymagają wzorca i same w sobie nie zawsze są traktowane jako narzędzie do bezpośredniego pomiaru "z dokładnością do 0,001 mm" w sensie odczytu skali.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "Przyrządem II." – w typowych zestawach egzaminacyjnych właśnie ten przyrząd odpowiada mikrometrowi pozwalającemu na odczyt z dokładnością do 0,001 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne w tym ujęciu?

  • "Przyrządem I." – zwykle odnosi się do przyrządu o mniejszej rozdzielczości (np. liniał, przymiar, suwmiarka w podstawowej wersji), więc nie spełnia wymogu 0,001 mm.
  • "Przyrządem III." – często jest to narzędzie o charakterze kontrolnym lub o typowej rozdzielczości 0,01 mm; wybór wynika z mylenia "dokładnego pomiaru" z "dokładnością 0,001 mm".
  • "Przyrządem IV." – bywa przyrządem porównawczym albo specjalnym, który bez właściwego wzorcowania nie daje bezpośredniego odczytu w takiej rozdzielczości; zdający może ulec wrażeniu, że "bardziej profesjonalny" znaczy "0,001 mm".

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się 0,001 mm, w pierwszej kolejności myśl o mikrometrze i sprawdź, czy przyrząd ma bęben/tuleję oraz mechanizm stałej siły docisku (grzechotkę), bo to typowe cechy narzędzi do bardzo dokładnych pomiarów elementów maszyn.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To rozdzielczość rzędu 1 mikrometra. Wymaga przyrządu o bardzo drobnej podziałce i stabilnym sposobie docisku. W praktyce oznacza to pomiary elementów precyzyjnych (np. wałków, tulei), gdzie setne milimetra są zbyt mało dokładne.
Najczęściej jest to mikrometr (śruba mikrometryczna) w wersji umożliwiającej odczyt 0,001 mm. Taki przyrząd ma tuleję i bęben (czasem także noniusz) oraz mechanizm stałej siły docisku, co poprawia powtarzalność pomiaru.
Typowa suwmiarka daje rozdzielczość około 0,02 mm lub 0,01 mm, więc nie spełnia wymagania 0,001 mm. Dodatkowo błąd pomiaru rośnie przez docisk szczęk, ustawienie i zabrudzenia. Do mikrometrów stosuje się bardziej kontrolowany docisk.
Mikrometr ma kształt "podkowy" z kowadełkiem i wrzecionem, a odczyt wykonuje się z tulei i bębna. Często widać też grzechotkę (sprzęgiełko) na końcu, która ogranicza siłę dokręcania podczas pomiaru.
Czujnik zegarowy może mieć dużą rozdzielczość, ale zwykle służy do pomiarów porównawczych (bicia, przemieszczeń) względem wzorca/ustawienia. W pytaniach o "pomiar z dokładnością do 0,001 mm" najczęściej oczekuje się wskazania mikrometru jako typowego narzędzia do pomiaru wymiaru.
Najczęstsze błędy to: zbyt mocny docisk (brak użycia grzechotki), brud lub opiłki na powierzchni mierzonej, przekoszenie mikrometru, pomiar na zadziorach oraz brak kontroli zera. Przy 0,001 mm nawet drobne zabrudzenie daje duży błąd.
Najprościej zamknąć mikrometr "na zero" z użyciem grzechotki i sprawdzić, czy wskazanie wynosi 0. Dla większej pewności stosuje się wzorce długości (płytki wzorcowe) lub sprawdziany. Bez takiej kontroli odczyt 0,001 mm może być pozorny.
Najczęściej przy ocenie zużycia współpracujących części: wałków, tulei, sworzni, gniazd łożysk i przy sprawdzaniu pasowań. Gdy element ma pracować bez luzu lub z kontrolowanym luzem, setne milimetra mogą nie wystarczyć do trafnej diagnozy.
Porównaj wymaganą dokładność z typową rozdzielczością narzędzi: dla dziesiątych mm wystarczy przymiar, dla setnych mm zwykle suwmiarka, a dla tysięcznych mm najczęściej mikrometr. Jeśli pytanie podaje 0,001 mm, szukaj narzędzia mikrometrycznego.
Tak. Przy 0,001 mm znaczenie mają rozszerzalność cieplna i nagrzewanie elementu dłonią. Dlatego mierzy się w możliwie stałych warunkach, nie ściska długo mierzonej części w ręku i wykonuje kilka pomiarów kontrolnych. To poprawia powtarzalność wyniku.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Micrometer - accessed 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Vernier_caliper - accessed 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Czujnik_zegarowy - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z metrologii warsztatowej (rozdzielczość mikrometru, suwmiarki, czujnika)
  • Instrukcje obsługi mikrometrów i suwmiarki (odczyt z bębna i tulei, zasady zerowania)
  • Zadania treningowe z doboru przyrządów do wymaganej dokładności

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego