KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 32.
Którymi cyframi oznaczono łożyska kulkowe na rysunku przedstawiającym części składowe wirnika silnika klatkowego?
Ilustracja przedstawia schemat części składowych wirnika silnika klatkowego, co jest związane z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łożyska kulkowe na rysunkach rozpoznaje się jako łożyska toczne (z widocznymi pierścieniami i elementami tocznymi) osadzone na wale wirnika, zwykle po obu jego stronach.
Na załączonym rysunku takie elementy oznaczono cyframi "2 i 5", dlatego ta para jest właściwa.

Pełne wyjaśnienie:

W silniku indukcyjnym klatkowym wirnik jest osadzony na wale, a podparcie wału realizuje się najczęściej przez łożyskowanie toczne. W typowym rozwiązaniu występują dwa łożyska (od strony napędowej i od strony przeciwnej), które umożliwiają obrót wirnika i przenoszenie obciążeń promieniowych (a czasem także osiowych, zależnie od konstrukcji).

Na rysunkach technicznych łożysko kulkowe identyfikuje się po cechach charakterystycznych łożyska tocznego: obecności pierścienia wewnętrznego i pierścienia zewnętrznego oraz zaznaczeniu elementów tocznych (kulek) albo symbolicznego sposobu przedstawienia łożyska w przekroju. Dodatkową wskazówką jest jego położenie: łożyska są zwykle umieszczone na końcach wału wirnika, współpracują z tarczami łożyskowymi i zapewniają centrowanie zespołu wirującego.

W tym zadaniu poprawną odpowiedzią jest wskazanie pary numerów odpowiadających właśnie tym dwóm łożyskom. Odpowiedź "2 i 5" jest poprawna, ponieważ na ilustracji to właśnie te oznaczenia odnoszą się do dwóch elementów spełniających funkcję łożysk kulkowych (podparcia wału wirnika).

Pozostałe propozycje są błędne, bo wskazują numery przypisane innym częściom wirnika (np. elementom mocującym, dystansowym, pierścieniom/izolatorom lub innym podzespołom złożenia), które mogą wyglądać podobnie w uproszczonym rysunku, ale nie mają cech łożyska tocznego ani nie pełnią funkcji łożyskowania. Częstą pułapką jest wybieranie dwóch "symetrycznych" elementów na rysunku bez sprawdzenia, czy faktycznie są to łożyska, albo mylenie pierścieni i tulei z łożyskiem. Na egzaminie warto najpierw znaleźć wał, następnie zlokalizować oba jego podparcia i dopiero wtedy odczytać numery elementów wskazanych na rysunku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łożyska kulkowe to łożyska toczne, w których elementami tocznymi są kulki. W silniku klatkowym podpierają wał wirnika i umożliwiają jego płynny obrót, ograniczając tarcie i utrzymując prawidłowe osiowanie zespołu wirującego.
Najczęściej widać dwa pierścienie (wewnętrzny i zewnętrzny) oraz zaznaczone elementy toczne lub charakterystyczny zarys łożyska w przekroju. Pomaga też lokalizacja: zwykle na końcach wału, w miejscu podparcia wirnika w tarczach łożyskowych.
Dwa łożyska tworzą dwa punkty podparcia wału, co stabilizuje wirnik w stojanie, zmniejsza ugięcie wału i ogranicza drgania. Dzięki temu szczelina powietrzna jest utrzymana, a praca silnika jest cicha i bezpieczna dla uzwojeń oraz mechaniki.
Typowe objawy to wzrost hałasu (szum, tarcie), wyczuwalne wibracje, nagrzewanie się opraw łożyskowych oraz pogorszenie płynności obrotu. W skrajnych przypadkach pojawiają się luzy i ryzyko ocierania wirnika o stojan.
Częściowo pomaga sama ilustracja, ale znajomość cech łożyska tocznego znacząco zwiększa pewność. Bez tej wiedzy łatwo pomylić łożysko z tuleją, pierścieniem dystansowym lub elementem mocującym, które na uproszczonych rysunkach mogą wyglądać podobnie.
Najczęściej mylone są tuleje dystansowe, pierścienie osadcze, nakrętki i podkładki oraz elementy oprawy łożyskowej. Błąd wynika z podobnych kształtów pierścieniowych; warto szukać cech tocznych i miejsca podparcia wału.
Uczniowie często wybierają numery "na oko" (symetria), nie sprawdzając funkcji elementu, albo pomijają jedno z dwóch łożysk. Zdarza się też odczytanie złej linii odniesienia (strzałki) i przypisanie numeru sąsiedniemu detalowi.
Łożyskowanie zapewnia stabilne podparcie wału i utrzymanie osi obrotu. Ogranicza tarcie, drgania i zużycie mechaniczne, a pośrednio chroni też część elektryczną: niewłaściwe łożyska mogą prowadzić do ocierania wirnika i przegrzewania.
Łożyska kulkowe są częste w silnikach ogólnego przeznaczenia, bo dobrze przenoszą obciążenia promieniowe, są łatwe w montażu i dostępne w wielu wymiarach. Inne typy łożysk dobiera się, gdy potrzebna jest większa nośność lub specyficzne warunki pracy.
Ćwicz czytanie prostych złożeń: najpierw znajdź wał i elementy na jego końcach, potem rozpoznaj podparcia (łożyska) i elementy mocujące. Pomaga też powtórka typowych przekrojów łożysk tocznych oraz funkcji tarcz łożyskowych w silnikach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Łożysko toczne" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%81o%C5%BCysko_toczne (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Silnik indukcyjny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-03-02)
  • SKF: "Rolling bearings catalogue" (strona katalogowa/landing z dostępem do katalogu) – https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny elektryczne – budowa silnika indukcyjnego
  • Materiały producentów łożysk: katalogi i poradniki rozpoznawania łożysk tocznych
  • Ćwiczenia z czytania rysunku technicznego maszynowego (złożenia, przekroje, oznaczenia elementów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego