KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 35.
Lampka sygnalizacyjna H1 będzie świecić tylko, gdy
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny, który jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacjami
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lampka H1 świeci tylko wtedy, gdy spełniony jest warunek "dokładnie jeden z dwóch przycisków jest wciśnięty". To odpowiada alternatywie rozłącznej: S1=1 i S2=0 albo S1=0 i S2=1. Gdy oba przyciski są wciśnięte lub żaden nie jest wciśnięty, warunek nie jest spełniony.

Pełne wyjaśnienie:

Zwrot "będzie świecić tylko, gdy naciśnięty będzie dokładnie jeden przycisk" opisuje bardzo konkretny warunek logiczny: stan wyjścia (H1) ma być aktywny wtedy i tylko wtedy, gdy aktywne jest jedno z dwóch wejść (S1 lub S2), ale nie oba naraz. W logice dwuwartościowej odpowiada to funkcji nazywanej alternatywą rozłączną (często omawianej jako "jeden z dwóch").

Można to rozpisać jako dwa dopuszczalne przypadki, w których H1 ma świecić:

  • wciśnięty jest S1, a S2 nie jest wciśnięty,
  • wciśnięty jest S2, a S1 nie jest wciśnięty.

Odpowiedź "naciśnięty będzie dokładnie jeden przycisk." jest więc poprawna, bo obejmuje oba powyższe przypadki i jednocześnie wyklucza sytuacje niepożądane.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "naciśnięty będzie wyłącznie przycisk S2." – to warunek zbyt wąski. Opisuje tylko jeden z dwóch stanów spełniających "dokładnie jeden". Pomija przypadek, gdy świecenie powinno wystąpić także przy wciśnięciu wyłącznie S1.
  • "naciśnięty będzie wyłącznie przycisk S1." – analogicznie, opisuje tylko połowę poprawnej logiki (tylko jedną kombinację wejść).
  • "będą jednocześnie naciśnięte oba przyciski." – to zaprzeczenie warunku "dokładnie jeden". Wciśnięcie obu oznacza, że aktywne są dwa sygnały naraz, co zwykle gasi sygnalizację "jednego aktywnego wejścia".

W praktyce mechatronicznej taki warunek spotyka się w układach, gdzie sygnał ma informować o niesymetrycznym stanie wejść (np. test przycisków, diagnostyka, kontrola poprawności sekwencji). Warto w zadaniach egzaminacyjnych tłumaczyć sobie słownie: "świeci, jeśli jest wciśnięty jeden, ale nie oba" i dopiero potem porównywać z odpowiedziami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To warunek, w którym wyjście jest aktywne tylko dla dwóch kombinacji: S1=1 i S2=0 albo S1=0 i S2=1. Gdy oba są naciśnięte albo żaden nie jest naciśnięty, warunek nie jest spełniony i wyjście (np. lampka) ma pozostać nieaktywne.
"Dokładnie jeden" wyklucza sytuację, gdy aktywne są oba wejścia naraz. "Co najmniej jeden" dopuszcza zarówno jeden, jak i oba. Warto mentalnie sprawdzić cztery przypadki (00, 01, 10, 11) i zaznaczyć, w których ma być stan 1.
Bo "dokładnie jeden" obejmuje dwie sytuacje: tylko S1 albo tylko S2. Odpowiedź "wyłącznie S1" opisuje tylko połowę poprawnego warunku, a "wyłącznie S2" opisuje drugą połowę. Pytanie dotyczy pełnej reguły świecenia, nie pojedynczego przypadku.
Nie, jeśli warunek brzmi "dokładnie jeden". Jednoczesne wciśnięcie obu oznacza, że aktywne są dwa sygnały, więc nie spełniają wymagania "jeden i tylko jeden". Taki zapis często służy do sygnalizacji rozbieżności lub testu poprawności działania wejść.
Najprościej wypisać stany: 00, 01, 10, 11 (S1,S2). Dla "dokładnie jeden" lampka ma stan 1 tylko dla 01 i 10, a dla 00 oraz 11 ma stan 0. Takie rozpisanie ogranicza pomyłki językowe w interpretacji słów "tylko", "wyłącznie", "dokładnie".
Np. w diagnostyce wejść (kontrola, czy nie ma zwarcia powodującego stan 11), w sygnalizacji błędnej obsługi (wciśnięto dwa elementy zamiast jednego) albo w testach przycisków podczas uruchamiania. To także częsty wzorzec w sterowaniu przekaźnikowym i PLC.
Można ją zbudować z podstawowych operatorów: (S1 AND NOT S2) OR (NOT S1 AND S2). To dokładnie opisuje dwa dopuszczalne przypadki. Na egzaminie warto umieć przełożyć opis słowny na taki zapis, nawet jeśli pytanie dotyczy tylko interpretacji działania.
"Tylko, gdy" oznacza warunek konieczny: jeśli warunek nie jest spełniony, lampka nie może świecić. W zadaniach wielokrotnego wyboru to sygnał, że odpowiedź powinna opisywać dokładny zestaw sytuacji, a nie przykład lub jeden z możliwych przypadków.
Typowy błąd to mylenie "wyłącznie S1" z "dokładnie jeden" (pomija się symetryczny przypadek dla S2). Drugi błąd to traktowanie "jednocześnie oba" jako "też jest jeden z warunków", bo intuicyjnie oba przyciski wydają się "mocniejszym" spełnieniem, a tu jest odwrotnie.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się, że opis dotyczy konkretnego obwodu z ilustracji/schematu. Sama treść "H1 będzie świecić tylko, gdy…" sugeruje, że warunek jest zdefiniowany przez układ. Dlatego kluczowe jest rozumienie opisu logicznego "dokładnie jeden".
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Lampka H1 świeci tylko wtedy, gdy spełniony jest warunek "dokładnie jeden z dwóch przycisków jest wciśnięty"."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Alternatywa rozłączna" https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa_roz%C5%82%C4%85czna - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Bramka XOR" https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_XOR - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw logiki w automatyce (funkcje logiczne, tablice prawdy)
  • Ćwiczenia z analizy obwodów przekaźnikowych (styki NO/NC w gałęziach szeregowych i równoległych)
  • Wprowadzenie do programowania PLC: warunki logiczne dla wyjść (AND/OR/NOT i ich kombinacje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego