W klasyfikacji leku recepturowego kluczowe są dwie informacje: postać farmaceutyczna oraz droga/obszar podania (wewnętrznie lub zewnętrznie). Postać ocenia się na podstawie charakteru układu oraz sposobu sporządzenia wynikającego z recepty.
Zawiesina jest układem niejednorodnym: w cieczy znajdują się drobne cząstki fazy stałej, które nie rozpuszczają się całkowicie. W praktyce oznacza to m.in. możliwość sedymentacji i potrzebę poinformowania o konieczności wymieszania przed dawkowaniem. Taka postać różni się od roztworu, który jest układem jednorodnym (substancje są rozpuszczone i nie tworzą widocznych cząstek).
Użytek zewnętrzny wynika z opisu stosowania na recepcie (sygnatury) i oznacza aplikację na skórę lub błony śluzowe, a nie przyjmowanie doustne. To ważne, bo determinuje zarówno dobór opakowania i etykietowania, jak i sposób instruktażu pacjenta.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w takim rozpoznaniu:
- "roztworem do użytku wewnętrznego" – roztwór wymaga pełnego rozpuszczenia składników i jednorodności; dodatkowo użytek wewnętrzny musi wynikać z opisu stosowania.
- "zawiesiną do użytku wewnętrznego" – nawet jeśli postać byłaby zawiesiną, o "wewnętrznym" przesądza sygnatura; mylenie tego elementu to częsty błąd.
- "emulsją do użytku zewnętrznego" – emulsja to układ dwóch niemieszających się cieczy (np. olej/woda) stabilizowany emulgatorem, a nie zawiesina cząstek stałych w cieczy.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozstrzygnij, czy układ jest jednorodny (roztwór) czy niejednorodny (zawiesina/emulsja), a dopiero potem potwierdź z sygnatury, czy chodzi o użytek wewnętrzny czy zewnętrzny.
