KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2015

U osoby z chorobą Parkinsona często pojawiają się zaburzenia połykania (dysfagia) wynikające m.in. ze spowolnienia i zaburzeń koordynacji mięśni jamy ustnej oraz gardła. W tej sytuacji kluczowym celem opiekuna w czasie posiłku jest maksymalne zwiększenie bezpieczeństwa połykania i ograniczenie ryzyka zakrztuszenia oraz aspiracji pokarmu do dróg oddechowych.

Odpowiedź "Siedzącą lub półsiedzącą z głową lekko przygiętą do klatki piersiowej" jest właściwa, ponieważ:

• pozycja siedząca/półsiedząca ułatwia kontrolę kęsa i umożliwia bardziej fizjologiczny tor połykania niż leżenie,
• lekko przygięta głowa (broda w dół) może wspierać bezpieczniejsze przejście kęsa i ograniczać "wpadanie" treści do dróg oddechowych u części osób z dysfagią,
• zmniejsza ryzyko podawania pokarmu w ułożeniu, które sprzyja cofaniu się treści i zachłyśnięciu.

Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe w kontekście karmienia?

• "Siedzącą z głową lekko odchyloną na lewy bok." Odchylenie/skręt głowy na bok nie jest standardową, uniwersalną pozycją zalecaną do karmienia w dysfagii; może pogarszać kontrolę połykania i utrudniać bezpieczne przyjmowanie kęsów, jeśli nie wynika z indywidualnych zaleceń specjalisty.
• "Boczną z głową lekko przygiętą do klatki piersiowej." Ułożenie boczne bywa stosowane w opiece w innych celach (np. profilaktyka odleżyn), ale podczas posiłku nie jest optymalne: utrudnia podawanie pokarmu, kontrolę kęsa i obserwację połykania, a także może zwiększać ryzyko nieprawidłowego toru połykania.
• "Bezpieczną." Określenie jest zbyt ogólne i najczęściej kojarzone z ułożeniem stosowanym przy osobie nieprzytomnej/wymiotującej. Podczas karmienia pacjenta przytomnego z dysfagią kluczowe jest stabilne ułożenie w pionizacji (siedząca/półsiedząca) oraz właściwe ustawienie głowy, a nie ogólna "pozycja bezpieczna".

W praktyce opiekun powinien dodatkowo zadbać o spokojne tempo karmienia, małe kęsy/łyki, obserwację kaszlu, chrypki po przełknięciu i przerwanie posiłku przy niepokojących objawach oraz zgłoszenie problemu personelowi medycznemu.