KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 36.
Maksymalna wartość bezwzględna momentu zginającego dla przedstawionej belki wynosi
Ilustracja przedstawia schemat belki, który jest prawdopodobnie częścią pytania egzaminacyjnego dotyczącego kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla belki swobodnie podpartej obciążonej równomiernie q na całej długości l maksymalny moment zginający występuje w środku rozpiętości. Jego wartość bezwzględna wynosi Mmax = ql2/8, co wynika z klasycznego rozkładu sił wewnętrznych dla UDL.

Pełne wyjaśnienie:

Wartość maksymalna (w sensie wartości bezwzględnej) momentu zginającego zależy od schematu statycznego i od rodzaju obciążenia. Dla klasycznego przypadku belki swobodnie podpartej na końcach i obciążonej równomiernie rozłożonym obciążeniem ciągłym q na całej długości l, przebieg momentu zginającego ma kształt paraboli.

Kluczowe kroki rozumowania są następujące:

  • Reakcje podporowe są równe i wynoszą po ql/2 (symetria obciążenia).
  • Siła tnąca V(x) zmienia się liniowo: od dodatniej wartości przy lewej podporze do ujemnej przy prawej.
  • Moment zginający M(x) jest całką z V(x), więc jest funkcją kwadratową (parabolą).

Maksimum momentu występuje tam, gdzie siła tnąca przechodzi przez zero (bo dM/dx = V). W tym przypadku dzieje się to w środku rozpiętości, czyli dla x = l/2. Podstawienie do znanego wzoru/tablic dla belek daje:

Maksymalny moment: Mmax = ql2/8.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "ql2/12" bywa kojarzone z innymi przypadkami obciążeń lub innym warunkiem brzegowym; nie odpowiada maksimum dla belki swobodnie podpartej z obciążeniem równomiernym na całej długości.
  • "ql2/4" jest zbyt duże dla tego schematu; pojawia się w innych konfiguracjach (np. inne rozkłady obciążenia albo inne podparcia), więc użycie go tutaj wynika zwykle z pomylenia układu.
  • "ql2/2" jest zdecydowanie zawyżone; taka wartość sugerowałaby znacznie "sztywniejsze" warunki brzegowe/inną definicję lub błąd w skali, a kontrola wymiarowa (q·l²) nie wystarcza do potwierdzenia poprawności ułamka.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widzisz belkę swobodnie podpartą i obciążenie równomierne na całej długości, zapamiętaj parę: V – linia prosta, M – parabola, maksimum w środku. To często pozwala szybko wybrać poprawny ułamek nawet bez pełnego wyprowadzania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment zginający to wielkość opisująca "tendencję" obciążeń do zginania elementu. W obliczeniach belek jest to jedna z głównych sił wewnętrznych obok siły tnącej. Od wartości momentu zależą naprężenia w przekroju i wstępny dobór przekroju belki.
Najczęściej maksimum momentu wypada w miejscu, gdzie siła tnąca zmienia znak (bo zachodzi zależność dM/dx = V). Dla układów symetrycznych (np. równomierne obciążenie na całej długości) jest to zwykle środek rozpiętości, ale zawsze warto odnieść się do schematu z rysunku.
Obciążenie równomierne q jest stałe, więc siła tnąca V(x) zmienia się liniowo. Ponieważ moment M(x) jest "całką" z siły tnącej, otrzymuje się funkcję kwadratową, czyli parabolę. Ta zależność pomaga szybko przewidzieć miejsce ekstremum.
"Wartość bezwzględna" oznacza, że interesuje nas największa wartość liczbowa momentu niezależnie od znaku (dodatni/ujemny). W praktyce projektowej często porównuje się nośność przekroju z maksymalnym "modułem" momentu, bo to on decyduje o największych naprężeniach.
Nie. ql2/8 jest charakterystyczne dla belki swobodnie podpartej na końcach z równomiernym obciążeniem na całej długości. Dla wspornika, belki utwierdzonej lub obciążenia tylko na fragmencie rozpiętości maksymalny moment i współczynnik ułamkowy będą inne.
Można wykonać szybki "test wymiarowy": moment powinien mieć wymiar q·l² (np. kN/m · m² = kN·m). To nie wybierze poprawnego ułamka, ale wykryje błędne postacie. Dodatkowo warto pamiętać: dla UDL na belce swobodnie podpartej maksimum jest w środku i ma współczynnik 1/8.
Najczęstsze są: pomylenie schematu podpór (np. potraktowanie belki jak wspornika), nieuwzględnienie długości działania obciążenia (czy q jest na całej długości), oraz automatyczne wybieranie "znanego" ułamka bez analizy wykresów V i M. Pomaga szybki szkic siły tnącej.
q to obciążenie liniowe (np. kN/m), l to długość (m), a moment zginający ma jednostkę siły razy długość (np. kN·m). Właśnie dlatego w wielu wzorach pojawia się q·l². Poprawne jednostki są też dobrą kontrolą rachunków na egzaminie.
Moment zginający wyznacza się m.in. przy projektowaniu i sprawdzaniu belek stropowych, nadproży, podciągów, rygli czy elementów rusztowań/tymczasowych konstrukcji. Technik budownictwa spotyka to także przy weryfikacji obliczeń, doborze przekrojów i kontroli robót zgodnie z dokumentacją.
Warto opanować podstawowe przypadki z tablic belek: belka swobodnie podparta (UDL, siła skupiona), wspornik (UDL, siła skupiona) oraz rozpoznawanie miejsc ekstremów (V=0). Ćwicz szybkie szkice wykresów V i M oraz zapamiętaj kilka kluczowych współczynników (np. 1/8 dla UDL).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dla belki swobodnie podpartej obciążonej równomiernie q na całej długości l maksymalny moment zginający występuje w środku rozpiętości.

Źródła:

  • The Engineering ToolBox – "Beam Formulas" (tabele dla belek, przypadek belki swobodnie podpartej z UDL), https://www.engineeringtoolbox.com/beam-stress-deflection-d_1312.html (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia – "Bending moment" (sekcja z typowymi wzorami/odniesieniami do przypadków obciążeń belek), https://en.wikipedia.org/wiki/Bending_moment (dostęp: 2026-02-28)
  • StructX – "Beam Formulas" (przypadki obciążeń i maksymalne momenty), https://www.structx.com/Beam_Formulas_001.html (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z mechaniki budowli: belki, wykresy sił wewnętrznych
  • Tablice/wzory dla belek (shear and moment diagrams) dla podstawowych przypadków obciążeń
  • Zestawy zadań rachunkowych z wykresów sił tnących i momentów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego