Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPO4 - TEST WIEDZY NR 3



PYTANIE NR 32.
Masz do czynienia z dzieckiem, które wykazuje trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, unika kontaktu wzrokowego i ma ograniczone zainteresowania. Jakie zaburzenie rozwojowe może sugerować te symptomy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis (trudności w relacjach z rówieśnikami, unikanie kontaktu wzrokowego, ograniczone zainteresowania) tworzy typowy wzorzec trudności społeczno-komunikacyjnych i zachowań zawężonych, kojarzonych z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Pozostałe opcje nie łączą zwykle tych cech w taki spójny zestaw.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazane symptomy: trudności w nawiązywaniu kontaktów z rówieśnikami, unikanie kontaktu wzrokowego oraz ograniczone zainteresowania układają się w typowy obraz trudności z obszaru funkcjonowania społeczno-komunikacyjnego połączonych z zawężonym, powtarzalnym repertuarem aktywności. Taki zestaw cech jest często kojarzony z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) jako zaburzeniem neurorozwojowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są mniej trafne:

  • "Zaburzenia lękowe": lęk może powodować unikanie kontaktów i kontaktu wzrokowego, ale sam w sobie nie tłumaczy typowo ograniczonych, zawężonych zainteresowań oraz szerszego wzorca trudności w komunikacji społecznej. W lęku częściej obserwuje się napięcie, obawy, unikanie sytuacji wywołujących strach.
  • "Zaburzenia emocjonalne": to pojęcie jest bardzo szerokie i może obejmować różne trudności (np. regulację emocji), jednak w pytaniu akcent pada na relacje społeczne i zawężone zainteresowania, co bardziej pasuje do profilu neurorozwojowego niż do niespecyficznych trudności emocjonalnych.
  • "Zaburzenia motoryczne": dotyczą głównie koordynacji ruchowej, planowania motorycznego czy sprawności. Mogą wpływać na zabawę i udział w aktywnościach, ale nie są najlepszym wyjaśnieniem unikania kontaktu wzrokowego i ograniczonych zainteresowań.

Ważne w pracy opiekunki dziecięcej: pytanie dotyczy rozpoznania, co objawy mogą sugerować, a nie stawiania diagnozy. W praktyce należy prowadzić uważną, opisową obserwację, rozmawiać z rodzicami o spostrzeżeniach i w razie potrzeby rekomendować konsultację ze specjalistą (np. psychologiem/pedagogiem/psychiatrą dziecięcym). Wsparcie w placówce powinno obejmować przewidywalną strukturę dnia, jasne komunikaty i wspieranie kontaktów rówieśniczych bez presji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to są zaburzenia ze spektrum autyzmu u dzieci?
Zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD) to zaburzenie neurorozwojowe, w którym typowo występują trudności w komunikacji i relacjach społecznych oraz ograniczone, powtarzalne wzorce zachowań lub zainteresowań. Nasilenie objawów bywa różne, dlatego mówi się o "spektrum".
Jakie objawy w zachowaniu dziecka mogą sugerować spektrum autyzmu?
Często obserwuje się: trudności w relacjach z rówieśnikami, mniejszą elastyczność w zabawie, nietypowe reagowanie na zmiany, ograniczone lub bardzo intensywne zainteresowania oraz trudności w komunikacji społecznej (np. kłopot z naprzemiennością rozmowy). Pojedynczy objaw nie przesądza o rozpoznaniu.
Dlaczego unikanie kontaktu wzrokowego nie zawsze oznacza autyzm?
Unikanie kontaktu wzrokowego może wynikać także z lęku, nieśmiałości, stresu, trudnych doświadczeń, a nawet różnic temperamentalnych. W ASD ważny jest cały wzorzec funkcjonowania: relacje społeczne, komunikacja oraz ograniczone/powtarzalne zachowania, a nie jeden objaw w izolacji.
Jak odróżnić zaburzenia lękowe od spektrum autyzmu u dziecka?
W lęku kluczowe są obawy, napięcie i unikanie sytuacji budzących strach, a kompetencje społeczne mogą być prawidłowe poza sytuacjami lękowymi. W ASD trudności społeczne i komunikacyjne są bardziej stałe i współwystępują z ograniczonymi zainteresowaniami lub sztywnością zachowań. Ostatecznie rozstrzyga diagnoza specjalisty.
Co powinna zrobić opiekunka dziecięca, gdy widzi opisane symptomy?
Najpierw warto prowadzić systematyczną obserwację i notować konkretne zachowania (kiedy, w jakich sytuacjach, jak często). Następnie omówić spostrzeżenia z rodzicami w sposób neutralny, bez diagnozowania, oraz zasugerować konsultację ze specjalistą, jeśli trudności utrzymują się i wpływają na funkcjonowanie dziecka.
Jakie wsparcie w grupie może pomóc dziecku z trudnościami społecznymi?
Pomaga przewidywalna rutyna, jasne komunikaty, krótkie instrukcje i zapowiedzi zmian. W kontaktach rówieśniczych skuteczne są zabawy w małych grupach, modelowanie zachowań (pokazywanie "jak"), dobieranie partnera zabawy oraz wzmacnianie pozytywnych prób kontaktu bez wywierania presji.
Czy ograniczone zainteresowania zawsze są czymś niepokojącym?
Nie zawsze. Wiele dzieci ma "ulubione" tematy. Niepokój może budzić sytuacja, gdy zainteresowania są bardzo zawężone, dominują większość aktywności, utrudniają zmianę tematu lub zabawę, a także gdy towarzyszą im trudności społeczne i komunikacyjne. Liczy się wpływ na codzienne funkcjonowanie.
Kiedy warto skierować dziecko na konsultację psychologiczną lub psychiatryczną?
Warto rozważyć konsultację, gdy trudności są utrwalone, pojawiają się w różnych sytuacjach (dom/placówka), ograniczają udział dziecka w zabawie i relacjach oraz nie mijają mimo wsparcia. Sygnałem jest też regres umiejętności lub narastające problemy adaptacyjne. Decyzję podejmują opiekunowie wraz ze specjalistą.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu objawów ASD w placówce?
Częsty błąd to etykietowanie dziecka na podstawie jednego zachowania (np. brak kontaktu wzrokowego) oraz mylenie nieśmiałości lub lęku z trwałymi trudnościami komunikacji społecznej. Innym błędem jest brak opisu kontekstu (kiedy i jak objaw występuje) albo ocenianie zamiast obserwowania faktów.
Jak przygotować się do pytań egzaminacyjnych o zaburzenia rozwojowe dziecka?
Ucz się rozpoznawania wzorca objawów (zestawu cech), a nie pojedynczych haseł. Pomaga porównywanie podobnych trudności: lęk vs ASD, zaburzenia motoryczne vs społeczne. Ćwicz na krótkich opisach przypadków i zapisuj: objawy społeczne, komunikacyjne, zachowania powtarzalne oraz wpływ na funkcjonowanie.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe opcje nie łączą zwykle tych cech w taki spójny zestaw."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics (MMS) – kategoria "Autism spectrum disorder" (przegląd opisowy), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-03-05)
  • American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), rozdział: Neurodevelopmental Disorders, sekcja: Autism Spectrum Disorder, 2022
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC), "Autism Spectrum Disorder (ASD) – Signs and Symptoms", https://www.cdc.gov/autism/signs-symptoms/ (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii rozwojowej dziecka (rozwój społeczny i komunikacja)
  • Materiały edukacyjne dotyczące wczesnych sygnałów zaburzeń neurorozwojowych (ASD)
  • Szkolenia z obserwacji dziecka i tworzenia notatek obserwacyjnych w placówkach opieki
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego