KWALIFIKACJA ELE2 - TEST WIEDZY NR 12

PYTANIE NR 3.
Masz do dyspozycji trzy kondensatory o pojemnościach C1=2F, C2=3F i C3=6F. Kondensatory te są połączone szeregowo. Wyznacz pojemność zastępczą.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla połączenia szeregowego kondensatorów obowiązuje zależność: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3. Podstawiając: 1/Cz = 1/2 + 1/3 + 1/6 = 3/6 + 2/6 + 1/6 = 6/6 = 1, więc Cz = 1 F.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu szeregowym kondensatorów ładunek zgromadzony na każdym kondensatorze ma tę samą wartość, natomiast napięcia na poszczególnych elementach sumują się. Z tego wynika kluczowy wzór na pojemność zastępczą:

1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3

Podstawiamy dane: C1 = 2 F, C2 = 3 F, C3 = 6 F.

Liczymy sumę odwrotności na wspólnym mianowniku 6:
1/2 = 3/6
1/3 = 2/6
1/6 = 1/6

Zatem:
1/Cz = 3/6 + 2/6 + 1/6 = 6/6 = 1

Skoro 1/Cz = 1, to:
Cz = 1 F

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 11 F – to typowy błąd zastosowania reguły dla połączenia równoległego (tam pojemności się sumuje: C = C1 + C2 + C3).
  • 0,9 F – to wynik, który może powstać przy błędnym zaokrąglaniu lub pominięciu jednego ze składników sumy odwrotności; poprawne obliczenie daje dokładnie 1 F.
  • 4 F – to wynik niezgodny z własnością połączenia szeregowego: pojemność zastępcza w szeregu jest zawsze mniejsza od najmniejszej pojemności składowej (tu najmniejsza to 2 F, więc 4 F nie może być poprawne).

Wskazówka egzaminacyjna: dla szeregu zawsze sprawdź "test zdroworozsądkowy" – Cz musi być mniejsze niż najmniejszy kondensator w szeregu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się sumę odwrotności: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + .... Następnie odwraca się wynik, aby dostać Cz. W szeregu pojemność zastępcza zawsze wyjdzie mniejsza niż najmniejszy z kondensatorów.
W szeregu ten sam ładunek przepływa i odkłada się na każdym kondensatorze, a napięcia na nich się sumują. To prowadzi do zależności na odwrotności pojemności. Sumowanie pojemności dotyczy połączenia równoległego, gdzie napięcie jest wspólne.
Pojemność zastępcza zmaleje, bo do sumy 1/Cz dochodzi kolejny dodatni składnik 1/C. Dlatego w szeregu łatwo uzyskać mniejszą pojemność niż pojedynczy element, kosztem większej dopuszczalnej wytrzymałości napięciowej układu.
Użyj reguły kontroli: w połączeniu szeregowym Cz < min(Ci). Jeśli wynik jest większy niż najmniejsza pojemność (np. większy niż 2 F w tym zadaniu), to obliczenia są na pewno błędne.
Tak, zwykle tak: napięcie rozkłada się na kilka elementów, więc układ może wytrzymać większe napięcie niż pojedynczy kondensator (przy prawidłowym doborze i wyrównaniu napięć). Jednocześnie pojemność zastępcza maleje.
Najczęstsze są: (1) sumowanie pojemności jak dla równoległego, (2) pominięcie jednego składnika w sumie 1/C, (3) złe dodawanie ułamków, (4) zaokrąglanie pośrednich wyników. Najbezpieczniej liczyć na wspólnym mianowniku.
Dla połączenia równoległego jest odwrotnie niż w szeregu: Cz = C1 + C2 + C3. Dzieje się tak, bo napięcie na każdym kondensatorze jest takie samo, a ładunki się sumują. W równoległym pojemność rośnie.
F to farad – jednostka pojemności elektrycznej. Określa, jaki ładunek zgromadzi kondensator przy danym napięciu (w uproszczeniu: większy farad oznacza większą "zdolność magazynowania ładunku" dla tego samego napięcia).
Zależy od treści polecenia. Jeśli nie ma wskazania, najlepiej podać wynik dokładny (np. w ułamku lub w prostym zapisie dziesiętnym) i upewnić się, że spełnia kontrolę sensowności. Gdy w odpowiedziach są wartości przybliżone, zwykle chodzi o zaokrąglenie.
Układy RC występują w sterownikach, czujnikach i modułach sygnalizacyjnych (np. filtracja zakłóceń, opóźnienia czasowe, wygładzanie). Umiejętność liczenia pojemności zastępczej pomaga ocenić, jak zmiana elementu wpływa na stałą czasową i działanie układu.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla połączenia szeregowego kondensatorów obowiązuje zależność: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + 1/C3."

Źródła:

  • Khan Academy (obwody): "Capacitors in series" https://www.khanacademy.org/science/electrical-engineering/ee-circuit-analysis-topic/ee-capacitors/a/capacitors-in-series-and-parallel - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Kondensator elektryczny" – sekcja o łączeniu kondensatorów https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator_elektryczny - dostęp 2026-02-18
  • HyperPhysics (Georgia State University): "Capacitors in Series" http://hyperphysics.phy-astr.gsu.edu/hbase/electric/capser.html - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik fizyki/elektrotechniki: dział o kondensatorach i łączeniu elementów
  • Kurs wideo z podstaw obwodów RC (połączenia szeregowe i równoległe)
  • Zestaw zadań rachunkowych z obwodów elektrycznych (kondensatory, rezystory)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego