W procesach przeróbki mechanicznej kopalin rozdrabnianie może zachodzić różnymi mechanizmami: przez zgniatanie (kompresję), ścieranie (tarcie), udar (gwałtowne uderzenie) oraz łamanie/rozłupywanie (pękanie pod działaniem naprężeń). W kruszarkach, w których materiał jest prowadzony przez strefę kruszenia ograniczoną elementami roboczymi i ulega systematycznemu miażdżeniu w szczelinie, dominują dwa zjawiska:
- zgniatanie – ziarna są ściskane i miażdżone, co zmniejsza ich wymiar i prowadzi do pękania,
- ścieranie – równocześnie występuje tarcie między ziarnami oraz między ziarnami a powierzchniami roboczymi, co "ściera" krawędzie i generuje drobniejsze frakcje.
Dlatego odpowiedź "zgniatanie i ścieranie" jest właściwa jako opis metod rozdrabniania wykorzystywanych w pracy kruszarki przedstawionej na rysunku.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe?
- "odrzut i wyrzut" nie są standardowymi, jednoznacznymi nazwami metod rozdrabniania; opisują raczej ruch/transport cząstek lub efekt dynamiczny, a nie podstawowy mechanizm ich niszczenia.
- "udar i nacisk" miesza pojęcia: udar jest mechanizmem dynamicznym typowym dla kruszarek udarowych, natomiast "nacisk" jest określeniem potocznym i nieprecyzyjnym (w technologii rozdrabniania mówi się o zgniataniu/kompresji). Para ta sugeruje dominację udaru, co nie pasuje do rozdrabniania opartego głównie na miażdżeniu w szczelinie.
- "rozłupywanie i łamanie" to skutki pękania ziaren, ale jako para nie opisuje pełnego, dominującego sposobu pracy kruszarki w ujęciu technologicznym. W praktyce kruszarki tego typu klasyfikuje się przede wszystkim przez przewagę kompresji (zgniatania) i towarzyszącego jej ścierania.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu widzisz kruszarkę, w której materiał jest "ściskany" między elementami roboczymi (a nie uderzany przez bijaki), najczęściej właściwe będzie wskazanie zgniatania, często razem ze ścieraniem.
