KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 2.
Mężczyzna po amputacji urazowej kończyny prawej dolnej uskarża się na bezsenność i brak apetytu. Trudności te najbardziej świadczą o zaburzeniach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Bezsenność i brak apetytu po nagłym, traumatycznym zdarzeniu (amputacja urazowa) są typowymi objawami reakcji na stres i trudności przystosowawczych. Wskazują na zaburzenia adaptacyjne, czyli problem w adaptacji psychicznej do nowej sytuacji i utraty sprawności.

Pełne wyjaśnienie:

Zaburzenia adaptacyjne opisują reakcję psychologiczną na silny stresor lub znaczącą zmianę życiową, która prowadzi do pogorszenia samopoczucia i funkcjonowania. Amputacja urazowa kończyny jest zdarzeniem nagłym i obciążającym: wiąże się z bólem, ograniczeniem sprawności, zmianą obrazu ciała oraz koniecznością uczenia się nowych sposobów wykonywania codziennych czynności.

W przedstawionej sytuacji pacjent zgłasza bezsenność i brak apetytu. Są to częste, nieswoiste objawy towarzyszące stresowi i trudnościom przystosowania się do nowej sytuacji zdrowotnej. W tym kontekście najbardziej pasuje rozpoznanie trudności adaptacyjnych, a nie problem stricte somatyczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "aktywności" – to określenie jest zbyt ogólne i nie stanowi typowej kategorii zaburzeń opisującej taki obraz. Zmniejszona aktywność może być skutkiem wielu stanów (ból, depresja, zmęczenie), ale z samego opisu nie wynika, że to ona jest istotą problemu.
  • "osobowości" – zaburzenia osobowości dotyczą utrwalonych, długotrwałych wzorców funkcjonowania i zwykle nie ujawniają się nagle jako bezsenność i brak apetytu bezpośrednio po urazie. Opis wskazuje raczej na reakcję sytuacyjną.
  • "trawienia" – brak apetytu nie jest równoznaczny z zaburzeniami trawienia. W pytaniu nie ma informacji o objawach ze strony przewodu pokarmowego (np. bólu brzucha, wymiotów, biegunki), a kontekst urazu sugeruje tło psychiczne.

W praktyce opiekuna medycznego ważne jest: obserwować sen i przyjmowanie posiłków, pytać o nastrój i lęk, odnotować objawy w dokumentacji oraz przekazać je zespołowi (pielęgniarce/lekarzowi). Wczesne wsparcie i reakcja na sygnały obniżonej adaptacji pomagają ograniczyć pogorszenie funkcjonowania pacjenta.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zaburzenia adaptacyjne to trudności psychiczne w przystosowaniu się do silnego stresora lub dużej zmiany życiowej (np. amputacji). Objawy mogą obejmować lęk, obniżony nastrój, bezsenność, spadek apetytu i gorsze funkcjonowanie w codziennych czynnościach.
Po amputacji pojawia się stres, ból, napięcie i zamartwianie się o przyszłość. Taki stan pobudzenia utrudnia zasypianie i pogarsza jakość snu. Bezsenność nie musi oznaczać choroby neurologicznej – często jest elementem reakcji na traumę i zmianę sytuacji życiowej.
Brak apetytu może wynikać zarówno z bólu i leków, jak i ze stresu, lęku czy obniżonego nastroju. W opiece ważne jest sprawdzenie, czy są objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz obserwacja, czy spadek łaknienia współwystępuje z problemami ze snem i wycofaniem.
W zaburzeniach adaptacyjnych dominują objawy związane ze stresem (bezsenność, napięcie, lęk, spadek apetytu). Zaburzenia trawienia zwykle dają dolegliwości żołądkowo-jelitowe (np. ból brzucha, nudności, wymioty, biegunka). Kontekst urazu i brak objawów GI przemawiają za tłem psychicznym.
Niepokojące są: długotrwała bezsenność, wyraźny spadek jedzenia i picia, izolowanie się, płaczliwość, silny lęk, rezygnacja z rehabilitacji, wypowiedzi o braku sensu życia. Takie sygnały trzeba odnotować i zgłosić pielęgniarce lub lekarzowi.
Gdy objawy utrzymują się, nasilają lub wyraźnie utrudniają funkcjonowanie: pacjent nie śpi, nie je, odmawia współpracy, ma nasilony lęk lub obniżony nastrój. Wtedy warto zgłosić problem zespołowi terapeutycznemu, aby rozważyć konsultację psychologiczną/psychiatryczną.
Pomocne są działania niefarmakologiczne: spokojna rozmowa, zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, ograniczenie bodźców wieczorem (hałas, światło), pomoc w ułożeniu wygodnej pozycji, dbanie o rytm dnia. Ważne jest też zgłoszenie problemu personelowi, aby ocenić ból i leczenie.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "somatycznej" tylko dlatego, że pojawia się brak apetytu, bez sprawdzenia kontekstu stresora. Inny błąd to mylenie reakcji na uraz z zaburzeniami osobowości, które są trwałymi cechami, a nie nagłą reakcją na zdarzenie.
Zwykle nie. Zaburzenia osobowości dotyczą długotrwałych wzorców zachowania i przeżywania, obecnych od lat. Po amputacji mogą wystąpić silne emocje i objawy stresowe, ale to częściej reakcja sytuacyjna (np. trudności adaptacyjne) niż nagły "początek" zaburzeń osobowości.
Warto monitorować ilość zjadanych posiłków i wypijanych płynów, obserwować nudności/ból, dbać o estetykę i regularność posiłków oraz zachęcać bez presji. Należy też przekazać informacje zespołowi, bo spadek apetytu może wynikać z bólu, leków lub obniżenia nastroju.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Bezsenność i brak apetytu po nagłym, traumatycznym zdarzeniu (amputacja urazowa) są typowymi objawami reakcji na stres i trudności przystosowawczych."

Źródła:

  • WHO, ICD-10: F43 Reaction to severe stress, and adjustment disorders (kategoria F43), https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F43 (dostęp: 2026-03-01)
  • WHO, ICD-11: Adjustment disorder (opis jednostki w ICD-11), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en#115335712 (dostęp: 2026-03-01)
  • Merck Manual Professional Version, Adjustment Disorders (opis kliniczny objawów i kontekstu stresora), https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/trauma-and-stressor-related-disorders/adjustment-disorders (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z psychologii w opiece nad pacjentem niesamodzielnym (reakcja na stres, żałoba po utracie sprawności)
  • Wytyczne/standardy placówki dotyczące obserwacji stanu psychicznego pacjenta po urazie i w rehabilitacji
  • Podstawowe opracowania o zaburzeniach związanych ze stresem (adaptacja, wsparcie, komunikacja terapeutyczna)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego