Współczynnik mocy (często zapisywany jako cos φ lub PF) opisuje relację między mocą czynną a mocą pozorną w obwodach prądu przemiennego. W praktyce jest to parametr silnie związany z przesunięciem fazowym między napięciem i prądem oraz z udziałem mocy biernej w obciążeniu. Dlatego w instalacjach z elementami indukcyjnymi (np. silniki, transformatory, dławiki) cos φ bywa mniejszy od 1.
Przyrząd przeznaczony do pomiaru współczynnika mocy jest nazywany m.in. miernikiem cos φ (power factor meter). Jego wskazanie dotyczy bezpośrednio wartości współczynnika mocy, a nie napięcia (V), prądu (A) czy samej mocy czynnej (W). W zadaniach ze zdjęciem kluczowe jest rozpoznanie tego przeznaczenia po:
- opisie/oznaczeniu na tarczy lub wyświetlaczu (np. cos φ, PF),
- charakterystycznej skali odnoszącej się do zakresu 0…1,
- kontekście pomiarów w sieciach AC (współczynnik mocy ma sens praktyczny właśnie w AC).
Odpowiedź "A" jest poprawna, ponieważ wskazuje miernik do pomiaru współczynnika mocy widoczny na dołączonej fotografii.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, jeśli odnoszą się do przyrządów mierzących inne wielkości: napięcie, prąd, częstotliwość lub moc czynną. To częsta pułapka egzaminacyjna: słowo "mocy" skłania do wyboru watomierza, ale w tym pytaniu chodzi o współczynnik mocy, czyli wielkość bezwymiarową (0…1), a nie o moc wyrażaną w watach.
Wskazówka na egzamin: jeżeli w treści pojawia się "współczynnik mocy", szukaj w oznaczeniach cos φ lub PF. Jeżeli jest "moc czynna", wtedy typowe jednostki to W/kW i przyrządem będzie watomierz lub analizator mocy.
