KWALIFIKACJA SPO1 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 30.
Miesiąc temu podopieczna przeszła zabieg wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego. Które z wymienionych zachowań jest wskazane dla podopiecznej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystanie z natrysku jest zwykle bezpieczniejsze po endoprotezoplastyce biodra niż pozycje zwiększające ryzyko zwichnięcia. Zachowania takie jak siadanie na niskich krzesłach czy zakładanie nogi na nogę mogą wymuszać niekorzystne ustawienie stawu (np. zbyt duże zgięcie lub przywiedzenie) i są typowo odradzane.

Pełne wyjaśnienie:

Po endoprotezoplastyce stawu biodrowego kluczowe jest unikanie takich ustawień kończyny, które mogą sprzyjać zwichnięciu endoprotezy lub powodować przeciążenia tkanek gojących się po zabiegu. W praktyce opiekuńczej oznacza to wybieranie czynności codziennych, które nie wymuszają głębokiego zgięcia w biodrze, przywiedzenia (zbliżania kolan do siebie) ani skręcania kończyny w niekorzystnej pozycji.

Odpowiedź "Korzystanie z natrysku." jest wskazana, ponieważ prysznic zwykle pozwala utrzymać bardziej neutralne ułożenie biodra niż np. wchodzenie do wanny czy wykonywanie głębokich skłonów. Dodatkowo łatwiej zorganizować asekurację i zmniejszyć ryzyko poślizgnięcia (mata antypoślizgowa, uchwyty, krzesełko prysznicowe), co ma znaczenie u osoby w trakcie rekonwalescencji.

Odpowiedź "Siadanie na niskich krzesłach." jest niewłaściwa, bo niskie siedzisko często powoduje zbyt duże zgięcie w stawie biodrowym podczas siadania i wstawania, a także utrudnia bezpieczny transfer. W opiece zaleca się raczej stabilne, wyższe krzesła z podłokietnikami.

Odpowiedź "Siadanie z nogą założoną na nogę." jest niewłaściwa, ponieważ krzyżowanie nóg w biodrze wiąże się z przywiedzeniem i może łączyć się ze skręceniem kończyny. To klasyczny nawyk zwiększający ryzyko niekorzystnego ustawienia stawu po zabiegu.

Odpowiedź "Przechylanie się na boki." nie jest zaleceniem charakterystycznym jako czynność "wskazana"; może być ryzykowne, jeśli prowadzi do skrętu tułowia i kompensacji w biodrze lub do utraty równowagi. Asystent powinien promować ruchy kontrolowane, w granicach zaleceń i z asekuracją.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się czynności związane z siadem i ustawieniem nóg, najczęściej poprawne jest to, co utrzymuje biodro w pozycji neutralnej i ułatwia bezpieczny transfer, a nie to, co pogłębia zgięcie lub sprzyja krzyżowaniu kończyn. Zawsze jednak w praktyce należy sprawdzić zalecenia z wypisu i rehabilitacji, bo mogą się różnić.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Endoproteza stawu biodrowego to sztuczny implant zastępujący uszkodzone elementy biodra. Ma zmniejszyć ból i poprawić funkcję chodzenia. Po operacji przez pewien czas obowiązują ograniczenia ruchu i zasady bezpieczeństwa, aby zmniejszyć ryzyko powikłań, np. zwichnięcia.
Zakładanie nogi na nogę zwykle powoduje przywiedzenie w biodrze i może łączyć się ze skrętem kończyny. Taka pozycja bywa uznawana za zwiększającą ryzyko niekorzystnego ustawienia stawu po operacji. W opiece warto utrwalać nawyk siadania z kolanami rozdzielonymi i stopami opartymi o podłoże.
Najczęściej bezpieczniejsze jest krzesło stabilne, raczej wyższe, z podłokietnikami i twardym siedziskiem. Ułatwia to wstawanie bez nadmiernego zgięcia w biodrze i pozwala lepiej kontrolować transfer. Unika się niskich, miękkich foteli, z których trudno wstać bez "zapadania się".
Często prysznic jest preferowaną formą higieny, bo łatwiej utrzymać bezpieczne ustawienie biodra niż np. przy wchodzeniu do wanny. W praktyce decyzja zależy od gojenia rany i zaleceń lekarza. Asystent powinien zadbać o zabezpieczenie łazienki (mata, uchwyty, krzesełko) i asekurację.
Pomoc polega na przygotowaniu stabilnego podparcia (podłokietniki, balkoniki/kule zgodnie z zaleceniem) i unikaniu gwałtownych ruchów. Podopieczna powinna przesunąć się na brzeg siedziska, oprzeć stopy i wstać z wyprostem, bez głębokiego zgięcia w biodrze. Asystent asekurować ma z boku, nie ciągnąc za ręce.
Niskie siedzisko zwiększa zgięcie w biodrze podczas siadania i wstawania oraz utrudnia kontrolę ruchu. Może to prowokować pozycje niezalecane w okresie pooperacyjnym i podnosić ryzyko utraty równowagi. W opiece praktycznie oznacza to dobór wyższego krzesła lub podwyższanie siedziska.
Częste błędy to: pozwalanie na krzyżowanie nóg w siadzie, korzystanie z bardzo niskich siedzisk, brak zabezpieczeń w łazience oraz zbyt szybkie "wracanie do normalności" bez sprawdzenia zaleceń z wypisu. Problemem bywa też złe ustawienie pomocy do chodzenia i brak asekuracji podczas mokrej, śliskiej higieny.
Szczególna ostrożność jest potrzebna we wczesnym okresie po operacji i przy czynnościach wymuszających duże zgięcie, skręty lub krzyżowanie nóg. Ryzyko zależy też od techniki operacyjnej i indywidualnych zaleceń. W opiece ważne jest planowanie transferów, unikanie pośpiechu i kontrola ustawienia biodra.
Warto zapewnić matę antypoślizgową, stabilne uchwyty, dobre oświetlenie i miejsce do bezpiecznego siadania (np. krzesełko prysznicowe). Kosmetyki powinny być w zasięgu ręki, aby uniknąć schylania. Asystent organizuje też ręcznik i ubrania tak, by podopieczna nie wykonywała ryzykownych skrętów i skłonów.
Tak, bo zalecenia mogą się różnić w zależności od stanu pacjenta, rodzaju protezy i techniki operacji. Ogólne zasady bezpieczeństwa są pomocne, ale nie zastępują zaleceń indywidualnych. W praktyce asystent powinien znać ograniczenia ruchu, sposób obciążania kończyny oraz zasady korzystania z kul/balkonika.
info

Około 45% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Korzystanie z natrysku jest zwykle bezpieczniejsze po endoprotezoplastyce biodra niż pozycje zwiększające ryzyko zwichnięcia."

Źródła:

  • NHS (National Health Service), "Hip replacement - Recovery", https://www.nhs.uk/conditions/hip-replacement/recovery/ - dostęp 2026-03-02
  • OrthoInfo AAOS, "Total Hip Replacement", https://orthoinfo.aaos.org/en/treatment/total-hip-replacement/ - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały edukacyjne oddziałów ortopedii dotyczące "hip precautions" po endoprotezoplastyce biodra
  • Podstawy rehabilitacji pooperacyjnej po totalnej endoprotezoplastyce biodra (skrypty fizjoterapeutyczne)
  • Instrukcje bezpiecznego transferu i asekuracji w łazience (ergonomia opieki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego