KWALIFIKACJA MED10 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 26.
Mięśnie czworogłowe ud i pośladkowe wielkie skoczka narciarskiego, w chwili wybicia się z progu skoczni wykonują pracę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W chwili wybicia skoczek wykonuje wyprost w stawach biodrowych i kolanowych. Mięsień czworogłowy uda oraz pośladkowy wielki skracają się, aby wytworzyć siłę napędową, czyli wykonują pracę dynamiczną o charakterze koncentrycznym. Skurcz izometryczny nie zmienia długości mięśnia, a ekscentryczny zachodzi przy wydłużaniu pod obciążeniem.

Pełne wyjaśnienie:

W biomechanice rozróżnia się pracę statyczną (bez zmiany długości mięśnia) oraz pracę dynamiczną (z wyraźną zmianą długości mięśnia i ruchem w stawie). Dodatkowo praca dynamiczna może zachodzić w dwóch podstawowych trybach:

  • koncentrycznym – gdy mięsień skraca się, pokonując opór,
  • ekscentrycznym – gdy mięsień wydłuża się pod obciążeniem, kontrolując ruch.

W chwili wybicia z progu skoczek narciarski wykonuje gwałtowny wyprost w stawach kończyny dolnej, aby nadać ciału prędkość. Mięsień czworogłowy uda jest głównym prostownikiem stawu kolanowego, a mięsień pośladkowy wielki jest silnym prostownikiem stawu biodrowego. W tej fazie oba mięśnie generują siłę poprzez skracanie się – dlatego jest to praca dynamiczna koncentryczna.

Odpowiedź "statyczną izometryczną" nie pasuje do opisu, ponieważ w izometrii napięcie może rosnąć, ale nie ma skracania ani wydłużania mięśnia, a ruch w stawie jest minimalny lub nie występuje. Taki typ pracy bardziej kojarzy się z utrzymywaniem pozycji (np. zatrzymanie w półprzysiadzie), a nie z fazą wybicia.

Odpowiedź "dynamiczną ekscentryczną" opisuje sytuację odwrotną: mięśnie pracują, ale wydłużają się, zwykle podczas hamowania lub amortyzacji (np. kontrolowany przysiad, lądowanie). To częściej dotyczy fazy przygotowania i pochłaniania energii, a nie momentu nadania przyspieszenia.

Odpowiedź "statyczną izotoniczną" jest problematyczna pojęciowo: izotonia odnosi się do (w przybliżeniu) stałego napięcia podczas ruchu, więc łączenie jej ze "statyczną" jest wewnętrznie niespójne w typowym ujęciu dydaktycznym. Na egzaminie warto pamiętać: wybicie = skracanie prostowników biodra i kolana, czyli koncentryka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Praca dynamiczna występuje wtedy, gdy mięsień zmienia swoją długość i powoduje ruch w stawie (albo kontroluje ten ruch). Może mieć charakter koncentryczny (skracanie) lub ekscentryczny (wydłużanie pod obciążeniem).
Skurcz koncentryczny to taki, w którym mięsień skraca się, aby pokonać opór. Przykład: prostowanie kolana podczas wstawania z krzesła lub wyprost biodra w fazie wybicia w skoku.
Skurcz ekscentryczny zachodzi, gdy mięsień jest napięty, ale wydłuża się, bo zewnętrzne obciążenie jest większe. Typowo pojawia się przy hamowaniu i amortyzacji, np. podczas schodzenia w dół w przysiadzie lub lądowania.
Skurcz izometryczny oznacza brak zmiany długości mięśnia, ale nie zawsze "zero ruchu" w całym ciele. W praktyce może stabilizować staw i utrzymywać pozycję. Drobne ruchy mogą się pojawiać, ale nie wynikają ze skracania mięśnia.
Sprawdź, czy przy danym ruchu przyczepy mięśnia zbliżają się czy oddalają. Jeśli zbliżają się, zwykle mówimy o koncentryce; jeśli oddalają się, a mięsień nadal kontroluje ruch i jest napięty, to ekscentryka.
Wybicie wymaga nadania przyspieszenia, czyli wykonania wyprostu w stawach. Prostowniki biodra i kolana (m.in. pośladkowy wielki i czworogłowy uda) wytwarzają siłę przez skracanie, co odpowiada pracy dynamicznej koncentrycznej.
Mięsień czworogłowy uda jest głównym prostownikiem stawu kolanowego. Podczas wybicia zwiększa moment wyprostu kolana, co pozwala efektywnie przenieść siłę na podłoże i wytworzyć składową pionową oraz poziomą ruchu.
Mięsień pośladkowy wielki prostuje staw biodrowy i współpracuje z innymi mięśniami tylnej taśmy w generowaniu mocy. W fazie wybicia jego praca pomaga "wyprowadzić" biodro do wyprostu i zwiększyć siłę napędową.
Częsty błąd to ocenianie tylko kierunku ruchu (np. "w dół" = ekscentryka), bez sprawdzenia, czy mięsień jest agonistą czy antagonistą. Drugi błąd to mylenie fazy przygotowania/amortyzacji z fazą wybicia, które mają inną pracę mięśni.
Ucz się na schemacie: ruch w stawie → główny mięsień → zmiana długości. Warto przećwiczyć przykłady: przysiad (ekscentryka w dół, koncentryka w górę), wspięcie na palce, wyprost biodra. To pozwala szybko klasyfikować pracę mięśni.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W chwili wybicia skoczek wykonuje wyprost w stawach biodrowych i kolanowych."

Źródła:

  • Neumann D.A., "Kinesiology of the Musculoskeletal System: Foundations for Rehabilitation", rozdziały o skurczach mięśniowych i biomechanice stawu biodrowego/kolanowego, wyd. 2, 2010.
  • Zatsiorsky V.M., Kraemer W.J., "Science and Practice of Strength Training", część dotycząca pracy koncentrycznej i ekscentrycznej oraz generowania mocy w ruchach dynamicznych, wyd. 2, 2006.
  • Hall S.J., "Basic Biomechanics", rozdział o pracy mięśniowej (koncentryczna/ekscentryczna/izometryczna) i analizie ruchu, wyd. 7, 2015.

Materiały:

  • Podręcznik anatomii czynnościowej/kinezjologii (rozdziały o skurczach mięśniowych)
  • Materiały z biomechaniki ruchu i podstaw treningu siłowego (fazy: amortyzacja–wybicie)
  • Atlasy anatomiczne z funkcją mięśni kończyny dolnej (staw biodrowy i kolanowy)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego