KWALIFIKACJA CHM4 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 27.
Mieszanina słabego kwasu i soli tego kwasu z mocną zasadą lub słabej zasady i jej soli z mocnym kwasem to roztwór
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór buforowy tworzy mieszanina słabego kwasu i jego soli z mocną zasadą lub słabej zasady i jej soli z mocnym kwasem. Taki układ zawiera parę sprzężoną kwas/zasada, dzięki czemu po dodaniu niewielkiej ilości kwasu albo zasady pH zmienia się tylko nieznacznie. Pozostałe określenia nie opisują tej funkcji stabilizacji pH.

Pełne wyjaśnienie:

Układ opisany w treści (słaby kwas + sól tego kwasu z mocną zasadą albo słaba zasada + sól tej zasady z mocnym kwasem) to klasyczna definicja roztworu buforowego. Kluczowe jest to, że w roztworze współistnieją dwa składniki tworzące parę sprzężoną:

  • dla słabego kwasu: forma kwasowa (HA) oraz jego anion (A) pochodzący z soli,
  • dla słabej zasady: forma zasadowa (B) oraz jej kation (BH+) pochodzący z soli.

Dzięki obecności obu form równowaga kwasowo-zasadowa może "wchłaniać" niewielkie dodatki jonów H+ lub OH. W praktyce oznacza to, że pH takiego roztworu jest względnie stałe, co ma duże znaczenie w chemii analitycznej (np. podczas przygotowania odczynników, pracy z wskaźnikami, kontroli warunków reakcji i zapewnienia powtarzalności oznaczeń).

Odpowiedź "buforowy." jest poprawna, bo jako jedyna nazywa roztwór, którego istotą jest stabilizacja pH przez parę sprzężoną.

Odpowiedź "koloidalny." jest niepoprawna, ponieważ koloid to układ dyspersyjny klasyfikowany według rozmiaru cząstek fazy rozproszonej; nie definiuje go obecność pary sprzężonej kwas/zasada ani zdolność do oporu wobec zmian pH.

Odpowiedź "rzeczywisty." jest niepoprawna, bo w chemii roztworów roztwór rzeczywisty opisuje jednorodny układ na poziomie cząsteczkowym/jonowym, ale nie wskazuje na szczególną funkcję utrzymywania pH. Roztwór buforowy może być jednocześnie roztworem rzeczywistym, lecz to inna klasyfikacja.

Odpowiedź "właściwy." nie jest standardową nazwą typu roztworu w tym kontekście i nie opisuje mechanizmu działania buforu. Na egzaminie warto zapamiętać: bufor = słaby kwas i jego sól albo słaba zasada i jej sól.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór buforowy to mieszanina słabego kwasu i jego soli (lub słabej zasady i jej soli), która ogranicza zmiany pH po dodaniu niewielkich ilości kwasu lub zasady. Działa dzięki obecności pary sprzężonej, która wiąże nadmiar H+ albo OH.
Bo zawiera jednocześnie formę kwasową (HA) i zasadową (A). Gdy dodasz kwas, A go "zużywa", a gdy dodasz zasadę, HA ją neutralizuje. Dzięki temu równowaga przesuwa się tak, by pH zmieniało się tylko nieznacznie.
Bufor kwasowy składa się ze słabego kwasu oraz soli tego samego kwasu z mocną zasadą (czyli źródła anionu sprzężonego). Ważne, by sól dostarczała dokładnie tej formy sprzężonej, a nie dowolnych jonów z innego układu.
Bufor zasadowy tworzy słaba zasada i sól tej zasady z mocnym kwasem (źródło kationu sprzężonego BH+). Taki zestaw pozwala reagować zarówno na dopływ H+, jak i na dopływ OH, stabilizując pH w zakresie zasadowym.
Tak. "Roztwór rzeczywisty" opisuje jednorodność na poziomie cząsteczek/jonów, a "roztwór buforowy" opisuje funkcję (opór wobec zmian pH). Wiele buforów to roztwory rzeczywiste, ale nie każdy roztwór rzeczywisty jest buforem.
Koloid to klasyfikacja związana z rozmiarem cząstek fazy rozproszonej (układ dyspersyjny), a nie z równowagą kwas–zasada. Bufor rozpoznajesz po parze sprzężonej słaby kwas/sól lub słaba zasada/sól oraz zdolności stabilizacji pH.
Szukaj opisu: "słaby kwas i sól tego kwasu" albo "słaba zasada i sól tej zasady". To sygnał, że w układzie są dwie formy sprzężone (HA/A lub B/BH+), co jest typowe dla buforów używanych do utrzymania stałego pH.
Stosuje się je, gdy pH musi być kontrolowane i stabilne, np. w przygotowaniu odczynników, w reakcjach analitycznych zależnych od pH, w pracy ze wskaźnikami i w części metod instrumentalnych. Bufor zwiększa powtarzalność i wiarygodność wyników pomiaru.
Częste są: mylenie buforu z "dowolnym roztworem soli", ignorowanie warunku "sól tego samego kwasu/zasady", oraz wybór odpowiedzi brzmiącej ogólnie ("rzeczywisty", "właściwy"). Warto zawsze sprawdzić, czy jest para sprzężona i czy opis dotyczy stabilizacji pH.
Zwykle nie w sensie klasycznej definicji buforu egzaminacyjnego. Bufor wymaga składnika słabego, aby istniała równowaga między formą zdysocjowaną i niezdysocjowaną. Dla mocnych kwasów/zasad dysocjacja jest praktycznie całkowita, więc efekt buforowania jest inny lub znikomy.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Roztwór buforowy tworzy mieszanina słabego kwasu i jego soli z mocną zasadą lub słabej zasady i jej soli z mocnym kwasem."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): hasło "buffer solution" – https://goldbook.iupac.org/terms/view/B00726 (dostęp 2026-03-02)
  • OpenStax Chemistry 2e: rozdział dotyczący buforów (Acid-Base Equilibria – Buffers) – https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/14-7-buffers (dostęp 2026-03-02)
  • Khan Academy: materiały "Buffers and Henderson–Hasselbalch equation" – https://www.khanacademy.org/science/chemistry/acid-base-equilibrium/buffer-solutions/a/buffer-solutions (dostęp 2026-03-02)

Materiały:

  • Rozdziały o roztworach buforowych w podręcznikach chemii ogólnej/analitycznej
  • Materiały dydaktyczne o równowagach kwasowo-zasadowych i parach sprzężonych
  • Ćwiczenia rachunkowe i koncepcyjne z buforów (dobór składników, wpływ rozcieńczenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego