KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Krzywa przedstawia zależność rozpuszczalności sacharozy w wodzie od temperatury. Przygotowano cztery nasycone roztwory sacharozy w temperaturach 20°C, 40°C, 60°C, 80°C. W każdym z nich znajduje się 100 g sacharozy. Najmniej wody zawiera roztwór przygotowany w temperaturze
Ilustracja przedstawia wykres liniowy, który obrazuje zależność rozpuszczalności sacharozy w wodzie od temperatury.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Roztwór nasycony zawiera maksymalną ilość sacharozy, jaką można rozpuścić w danej temperaturze.
Skoro w każdym roztworze jest 100 g sacharozy, to najmniej wody będzie tam, gdzie rozpuszczalność jest największa, bo do rozpuszczenia tej samej masy potrzeba mniej rozpuszczalnika. Z wykresu wynika, że dzieje się to przy 80°C.

Pełne wyjaśnienie:

W roztworze nasyconym w danej temperaturze znajduje się maksymalna ilość substancji, jaką da się rozpuścić w określonej ilości rozpuszczalnika. W zadaniu przygotowano cztery roztwory nasycone sacharozy, a w każdym znajduje się taka sama masa sacharozy: 100 g. Zmienna, którą porównujemy, to więc ilość wody potrzebna do uzyskania stanu nasycenia.

Kluczowy krok to interpretacja wykresu rozpuszczalności: jeśli rozpuszczalność rośnie wraz z temperaturą, to w wyższej temperaturze w tej samej masie wody może rozpuścić się więcej sacharozy. To oznacza, że aby rozpuścić konkretnie 100 g sacharozy i mieć roztwór nasycony, potrzeba mniej wody w temperaturze, w której rozpuszczalność jest największa.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "80°C": przy najwyższej temperaturze z podanych rozpuszczalność sacharozy (z odczytu z krzywej) jest największa, a więc do "upchnięcia" 100 g sacharozy w stanie nasycenia potrzeba najmniejszej porcji rozpuszczalnika.

Pozostałe temperatury (20°C, 40°C, 60°C) są błędne, ponieważ przy niższych temperaturach rozpuszczalność jest mniejsza. Gdy rozpuszczalność jest mniejsza, aby osiągnąć nasycenie przy tej samej masie sacharozy, trzeba zwiększyć ilość wody. Typową pułapką jest potraktowanie zadania jak pytania o "największą rozpuszczalność" bez przełożenia na ilość wody, albo mylenie jednostek rozpuszczalności (np. g substancji/100 g wody) z innymi sposobami zapisu stężenia.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach typu "ta sama masa substancji, różne temperatury" warto od razu zapisać zależność jakościową: większa rozpuszczalność → mniej rozpuszczalnika dla tej samej masy substancji. Dopiero potem odczytywać z wykresu, w której temperaturze rozpuszczalność jest największa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Roztwór nasycony to taki, w którym w danej temperaturze rozpuszczono maksymalną możliwą ilość sacharozy. Dalsze dosypywanie sacharozy nie zwiększy już jej ilości w roztworze (pojawi się osad), o ile nie zmienisz temperatury lub ilości wody.
Wykres pokazuje, ile gramów substancji można rozpuścić w określonej masie wody (często 100 g) przy danej temperaturze. Im wyżej położony punkt na krzywej, tym większa rozpuszczalność i tym łatwiej uzyskać roztwór nasycony przy mniejszej ilości wody.
Gdy rozpuszczalność rośnie z temperaturą, ta sama porcja wody "pomieści" więcej sacharozy. Jeśli zawsze masz 100 g sacharozy, to w wyższej temperaturze osiągniesz nasycenie przy mniejszej masie wody, bo limit rozpuszczania jest wyższy.
1) Zauważ, że masa sacharozy jest stała (100 g).
2) Sprawdź, w której temperaturze rozpuszczalność sacharozy jest największa.
3) Największa rozpuszczalność oznacza najmniejszą potrzebną masę wody do rozpuszczenia 100 g i uzyskania nasycenia.
Nie zawsze. To zależy od kształtu krzywej rozpuszczalności danej substancji. Dla wielu ciał stałych rozpuszczalność rośnie z temperaturą, ale są wyjątki. Na egzaminie trzeba oprzeć się na konkretnym wykresie, a nie na intuicji.
Często spotyka się zapis: "g substancji na 100 g wody" w danej temperaturze. To nie jest to samo co "g na 100 g roztworu". Pomylenie tych zapisów to częsta przyczyna błędnych wniosków o ilości potrzebnego rozpuszczalnika.
Po podgrzaniu roztwór może stać się nienasycony, bo w wyższej temperaturze rozpuszczalność zwykle jest większa. To znaczy, że można wtedy rozpuścić dodatkową sacharozę bez pojawienia się osadu (aż do nowego stanu nasycenia).
Przy sporządzaniu roztworów, doborze temperatury rozpuszczania, planowaniu krystalizacji i oczyszczania (rekryystalizacja), a także przy kontroli, czy odważona masa substancji ma szansę się rozpuścić w zadanej objętości/masie rozpuszczalnika.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwej osi, nieuwzględnienie jednostek (np. g/100 g wody), mylenie "największej rozpuszczalności" z "największą ilością wody", oraz ignorowanie warunku "roztwór nasycony", który narzuca maksymalny skład w danej temperaturze.
Ćwicz trzy umiejętności: (1) szybki odczyt wartości z osi i krzywej, (2) rozumienie relacji "większa rozpuszczalność → mniej rozpuszczalnika dla tej samej masy", (3) proste proporcje masowe. Pomaga rozwiązywanie krótkich serii zadań z różnych substancji.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Z wykresu wynika, że dzieje się to przy 80°C."

Materiały:

  • Podręcznik chemii ogólnej: roztwory, stężenia i rozpuszczalność (rozdział o roztworach)
  • Zbiór zadań z chemii ogólnej: zadania z wykresów rozpuszczalności
  • Materiały szkolne/CKE dotyczące interpretacji wykresów i obliczeń w roztworach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego