KWALIFIKACJA ELE10 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 28.
Moc turbiny wodnej, pracującej ze sprawnością 0,8 przy spadzie 3 m i natężeniu przepływu wody 120 m3/min, wynosi
Ilustracja przedstawia prostokątną ramkę, wewnątrz której znajduje się tekst informacyjny: "Przyspieszenie ziemskie wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosujemy zależność P = ρ·g·Q·H·η. Najpierw przeliczamy przepływ: 120 m³/min = 120/60 = 2 m³/s. Dla ρ≈1000 kg/m³, g≈9,81 m/s², H=3 m i η=0,8 otrzymujemy P≈1000·9,81·2·3·0,8 ≈ 47 100 W = 47,1 kW.

Pełne wyjaśnienie:

W turbinie wodnej energia potencjalna wody wynikająca ze spadu H zamienia się na moc użyteczną turbiny. Teoretyczna moc strumienia wody (bez strat) wynika z pracy siły ciężkości i ma postać Phyd = ρ·g·Q·H, gdzie:

  • ρ – gęstość wody (w przybliżeniu 1000 kg/m³),
  • g – przyspieszenie ziemskie (ok. 9,81 m/s²),
  • Q – natężenie przepływu w m³/s,
  • H – spad w metrach.

Ponieważ turbina pracuje ze sprawnością η = 0,8, moc na wyjściu jest mniejsza od mocy hydraulicznej i wynosi P = Phyd·η.

Krok 1: konwersja jednostek przepływu. Podany przepływ to 120 m³/min, a we wzorze potrzebujemy m³/s:

Q = 120 m³/min = 120/60 m³/s = 2 m³/s

Krok 2: podstawienie do wzoru.

P = ρ·g·Q·H·η
P ≈ 1000 · 9,81 · 2 · 3 · 0,8 ≈ 47088 W

Krok 3: zamiana W na kW.

47088 W ≈ 47,1 kW

Dlatego poprawna jest odpowiedź 47,1 kW. Pozostałe wyniki zwykle biorą się z typowych błędów: brak przeliczenia minut na sekundy daje wynik większy ~60 razy, a pominięcie sprawności zawyża wynik o czynnik 1/0,8. Również użycie przepływu w niewłaściwej jednostce lub pomylenie mocy z energią prowadzi do wartości niezgodnych z rzędem wielkości dla spadu 3 m i Q=2 m³/s.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej liczy się ją ze wzoru P = ρ·g·Q·H·η. Kluczowe jest, aby Q podać w m³/s (często trzeba przeliczyć z m³/min), a wynik w watach przeliczyć na kW, dzieląc przez 1000.
W praktycznych zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się w przybliżeniu ρ≈1000 kg/m³, bo dla wody słodkiej w typowych warunkach daje to niewielki błąd. Największy wpływ na wynik zwykle mają Q, H i sprawność, a nie drobne zmiany gęstości.
Sprawność η mówi, jaka część mocy hydraulicznej strumienia wody zamienia się na moc użyteczną turbiny. W obliczeniach moc wyjściową liczy się przez pomnożenie mocy hydraulicznej przez η. Pominięcie η zawsze zawyża wynik.
Minuty trzeba zamienić na sekundy: 1 min = 60 s. Dlatego 120 m³/min = 120/60 m³/s = 2 m³/s. To najczęstszy punkt, w którym pojawia się błąd, bo nieuwaga daje wynik większy 60 razy.
We wzorze P = ρ·g·Q·H·η standardowo przyjmuje się: Q w m³/s, H w metrach, g w m/s², ρ w kg/m³. Wtedy moc wychodzi w watach. Jeśli Q jest w m³/min, trzeba wykonać konwersję.
Dla typowych parametrów (kilka metrów spadu i przepływy rzędu m³/s) moc turbiny wypada w dziesiątkach lub setkach tysięcy watów. Zapis w kW jest czytelniejszy: 1 kW = 1000 W. Na egzaminie warto pilnować tego przeliczenia.
Tak, w tym modelu obliczeń moc jest proporcjonalna do Q i H: podwojenie przepływu lub spadu (przy tej samej sprawności) podwaja moc. W praktyce η może się zmieniać z obciążeniem, ale w zadaniach egzaminacyjnych zwykle jest stała.
Najczęstsze to: brak przeliczenia m³/min na m³/s, pominięcie sprawności η, pomylenie jednostek (np. litry zamiast m³) oraz błędna zamiana W na kW. Dobrym nawykiem jest zapis kroków i kontrola rzędu wielkości wyniku.
Spad H=3 m to różnica wysokości (lub energii ciśnienia) wody dostępna do zamiany na pracę. Im większy spad, tym większa energia na jednostkę objętości, a więc i większa możliwa moc przy tym samym przepływie i sprawności.
Szybko oszacuj: dla Q=2 m³/s i H=3 m moc hydrauliczna to ok. 1000·10·2·3 ≈ 60 kW. Po uwzględnieniu η=0,8 wyjdzie ok. 48 kW. Jeśli masz setki kW lub tysiące kW, zwykle oznacza to błąd jednostek.
info

Około 53% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że stosujemy zależność P = ρ·g·Q·H·η.

Źródła:

  • Wikipedia: Hydropower – sekcja opisująca zależność mocy od przepływu i spadu (P=ρgQHη), https://en.wikipedia.org/wiki/Hydropower - dostęp 2026-03-01
  • The Engineering ToolBox: "Hydropower - Power from Falling Water" (zależność P=ρgQH), https://www.engineeringtoolbox.com/hydro-power-d_1359.html - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): Turbina wodna – informacje ogólne o turbinach i sprawności, https://pl.wikipedia.org/wiki/Turbina_wodna - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw energetyki wodnej i maszyn przepływowych (turbiny wodne)
  • Materiały dydaktyczne z fizyki/ mechaniki płynów: moc strumienia i energia potencjalna cieczy
  • Zadania rachunkowe z przeliczaniem jednostek w obliczeniach inżynierskich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego