KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 42.
Moment obrotowy na wale silnika synchronicznego o mocy 3,14 kW, przy prędkości obrotowej 3000 obr/min, jest równy
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Moment oblicza się z zależności P = M·ω, więc M = P/ω.
Przy 3000 obr/min: ω = 2π·3000/60 = 100π rad/s ≈ 314,16 rad/s.
Dla P = 3,14 kW = 3140 W otrzymujemy M ≈ 3140/314,16 ≈ 10 N·m, czyli 10 Nm.

Pełne wyjaśnienie:

W ruchu obrotowym moc mechaniczna na wale jest powiązana z momentem obrotowym i prędkością kątową zależnością:

P = M · ω, gdzie: P – moc [W], M – moment [N·m], ω – prędkość kątowa [rad/s]. Stąd M = P/ω.

Najważniejszym krokiem jest poprawne przeliczenie prędkości obrotowej z obr/min na rad/s:

  • n = 3000 obr/min
  • ω = 2π · n/60 = 2π · 3000/60 = 100π rad/s ≈ 314,16 rad/s

Moc podana w kilowatach trzeba zamienić na waty:

  • P = 3,14 kW = 3140 W

Podstawienie do wzoru daje:

  • M = 3140 / 314,16 ≈ 9,99 N·m

Po zaokrągleniu do wartości z odpowiedzi otrzymujemy 10 Nm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1 Nm – zbyt mały wynik; odpowiadałby mocy ok. 0,314 kW przy 3000 obr/min. To często skutek pomylenia 3,14 kW z 0,314 kW lub błędnego przesunięcia przecinka.
  • 986 Nm – wynik zawyżony prawie 100-krotnie; typowy błąd to niewłaściwe użycie n w obr/min bez podzielenia przez 60 albo pominięcie 2π w przeliczeniu na rad/s.
  • 9 420 Nm – wynik skrajnie zawyżony; zwykle wynika z całkowitego pominięcia konwersji jednostek (kW↔W) i/lub wielokrotnego błędu w przeliczeniu prędkości.

Wskazówka egzaminacyjna: wykonaj szybkie oszacowanie rzędu wielkości. Dla kilku kW przy 3000 obr/min moment powinien być rzędu kilkunastu N·m, a nie setek czy tysięcy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności P = M·ω, więc M = P/ω. Najpierw przelicz prędkość: ω = 2π·n/60, gdzie n jest w obr/min. Moc w kW zamień na W. Dopiero wtedy dziel P przez ω, aby uzyskać N·m.
2π wynika z tego, że jeden pełny obrót to 2π rad. Liczba 60 pojawia się przy zamianie minut na sekundy, bo prędkość kątowa jest w rad/s. Jeśli pominiesz 2π lub 60, wynik momentu będzie zawyżony albo zaniżony wielokrotnie.
N·m (niutonometr) to jednostka momentu obrotowego, czyli "siły skręcającej" działającej na wał. W praktyce określa, jak duże obciążenie mechaniczne napęd może pokonać przy danej prędkości. Większy moment ułatwia ruszanie z obciążeniem i pracę przy oporach.
W zadaniach o momencie na wale standardowo przyjmuje się, że podana moc dotyczy mocy mechanicznej na wale. Gdyby chodziło o moc pobieraną z sieci, należałoby uwzględnić sprawność, a tego w treści nie ma. Dlatego liczymy bez sprawności.
Zrób oszacowanie: 3000 obr/min to ok. 314 rad/s. Kilka kW (np. 3 kW) podzielone przez ~300 daje ok. 10 N·m. Jeśli wychodzą setki lub tysiące N·m, to prawie na pewno błąd w konwersji obr/min→rad/s lub kW→W.
Najczęściej: (1) brak podzielenia przez 60, (2) pominięcie 2π, (3) podstawienie n w obr/min bez konwersji. Każdy z tych błędów daje wynik różniący się wielokrotnie od poprawnego. Warto zapamiętać wzór: ω = 2π·n/60.
Dla zadanej mocy mechanicznej i prędkości obrotowej moment wynika z matematyki: M = P/ω, więc jest jednoznaczny. W praktyce silnik może mieć ograniczenia momentu (cieplne, przeciążalność), ale w tym typie zadania przyjmujesz idealny przypadek wynikający z zależności mocy.
1 kW = 1000 W, więc mnożysz przez 1000: 3,14 kW = 3140 W. Uważaj na zapis z przecinkiem (polski zapis dziesiętny). Pomylenie 3,14 kW z 31,4 kW lub 0,314 kW zmieni moment odpowiednio 10× w górę lub 10× w dół.
Minimalny zestaw to: P = M·ω, ω = 2π·n/60 oraz podstawowe konwersje jednostek (kW↔W). Często przydaje się też rozumienie, że stała prędkość przy większej mocy oznacza proporcjonalnie większy moment.
Sprawność uwzględniasz, gdy zadanie wyraźnie odróżnia moc elektryczną (pobieraną) i mechaniczną (oddawaną na wale) lub podaje sprawność/straty. Jeśli takich danych nie ma, a pytanie dotyczy momentu na wale, zwykle przyjmuje się, że podana moc jest już mocą na wale.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że moment oblicza się z zależności P = M·ω, więc M = P/ω.Przy 3000 obr/min: ω = 2π·3000/60 = 100π rad/s ≈ 314,16 rad/s.Dla P = 3,14 kW = 3140 W otrzymujemy M ≈ 3140/314,16 ≈ 10 N·m, czyli 10 Nm.

Źródła:

  • Wikipedia (PL) "Moc (fizyka)" – zależność mocy w ruchu obrotowym i jednostki, https://pl.wikipedia.org/wiki/Moc_(fizyka) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL) "Moment siły" – definicja i jednostka N·m, https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_si%C5%82y (dostęp: 2026-02-18)
  • OpenStax, University Physics Volume 1, rozdział o mocy i ruchu obrotowym (Rotational Dynamics / Work and Power), https://openstax.org/details/books/university-physics-volume-1 (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw elektromechaniki/elektromaszyn (rozdziały: moc, moment, prędkość kątowa)
  • Zbiory zadań z napędów elektrycznych (przeliczanie kW–Nm–obr/min)
  • Notatki z fizyki/ mechaniki: praca i moc w ruchu obrotowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego