KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 15.
Mostek przedstawiony na rysunku jest w równowadze, gdy spełniona jest zależność
Ilustracja przedstawia schemat mostka elektrycznego, który jest w równowadze, gdy spełniona jest zależność R1 · R3 = R2 · R4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Mostek rezystancyjny jest w równowadze, gdy w przekątnej pomiarowej nie płynie prąd (napięcie między jej węzłami wynosi 0).
Wtedy stosunki rezystancji w przeciwległych ramionach są równe, co po przekształceniu daje zależność iloczynów: R1·R3 = R2·R4.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek równowagi mostka (klasycznie: mostka Wheatstone’a) oznacza, że w gałęzi przekątnej, w której zwykle znajduje się wskaźnik zera (np. galwanometr lub wejście wzmacniacza pomiarowego), nie płynie prąd. Równoważnie: różnica potencjałów między węzłami tej przekątnej jest równa 0.

W takim stanie napięcia w punktach środkowych dwóch dzielników napięcia utworzonych przez rezystory w ramionach mostka są jednakowe. Zależność ta prowadzi do warunku proporcji:

rezystancje w jednym dzielniku pozostają w takim samym stosunku jak rezystancje w drugim dzielniku.

Po zapisaniu tej równości i sprowadzeniu do postaci bez ułamków otrzymuje się relację iloczynów: R1 · R3 = R2 · R4. To jest typowy warunek równowagi mostka, wykorzystywany m.in. do wyznaczania nieznanej rezystancji przez dobór pozostałych elementów lub do pomiarów małych zmian rezystancji (np. w mostkach czujnikowych).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Równości sum (np. R1 + R4 = R2 + R3 lub R1 + R2 = R3 + R4) nie wynikają z warunku zerowego prądu w przekątnej. Suma rezystancji nie opisuje wyrównania napięć w punktach środkowych dzielników.
  • Relacja R1 · R4 = R2 · R3 może pojawić się tylko wtedy, gdy inaczej ponumerowano ramiona (zamieniono miejscami rezystory w gałęziach). Dla konkretnego rysunku prawidłowa jest zależność zgodna z przypisaniem elementów do przeciwległych ramion.

W praktyce egzaminacyjnej kluczowe jest: rozpoznać, które rezystory tworzą pary w przeciwległych ramionach mostka, a następnie zastosować warunek równowagi w postaci iloczynów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Równowaga mostka oznacza, że napięcie między węzłami przekątnej pomiarowej wynosi 0, więc nie płynie tam prąd.

W praktyce wskaźnik zera (np. galwanometr) nie wychyla się, a układ jest "zrównoważony".

Kryterium równowagi sprowadza się do równości proporcji rezystancji w ramionach: jedna para rezystorów tworzy taki sam stosunek jak druga para.

Po przekształceniu daje to warunek iloczynów rezystancji w przeciwległych ramionach.

Prąd płynie tylko wtedy, gdy istnieje różnica potencjałów.

W równowadze napięcia w obu punktach środkowych dzielników są identyczne, więc różnica napięć na przekątnej jest równa 0, a zatem prąd w tej gałęzi zanika.

Trzeba znaleźć cztery rezystory tworzące "romb" (dwie gałęzie górna-dolna i lewa-prawa).

Przeciwległe ramiona to te, które nie mają wspólnego węzła (leżą po przekątnej rombu), a przekątna pomiarowa łączy dwa węzły środkowe.

Nie. Równość sum rezystancji nie opisuje wyrównania napięć w punktach środkowych.

Warunek wynika z porównania dwóch dzielników napięcia, więc naturalnie prowadzi do proporcji (a po przekształceniu do iloczynów), a nie do sum.

Mostki stosuje się do pomiaru bardzo małych zmian rezystancji, np. w tensometrach lub czujnikach temperatury.

Układ mostkowy zamienia zmianę rezystancji na zmianę napięcia wyjściowego, co ułatwia wzmacnianie i filtrację sygnału.

Najczęstszy błąd to złe przypisanie R1–R4 do ramion (zamiana miejscami rezystorów), co zmienia postać wzoru.

Drugim błędem jest wybór równości sum, bo wygląda "symetrycznie", ale nie wynika z analizy napięć.

Zrównoważenie mostka stosuje się w pomiarach metodą zerową, gdy chcemy wyznaczyć nieznaną rezystancję przez dobór pozostałych elementów.

Taki pomiar jest dokładny, bo opiera się na stanie "zero" zamiast na bezpośrednim odczycie prądu.

Klasyczny mostek Wheatstone’a ma cztery ramiona, ale w praktyce ramieniem może być też czujnik rezystancyjny lub układ rezystorów (np. potencjometr).

Idea pozostaje ta sama: dwa dzielniki napięcia i porównanie ich punktów środkowych.

Opanuj dwa kroki: (1) rozpoznanie elementów w ramionach i przekątnych na schemacie, (2) zapis warunku równowagi jako proporcji/iloczynów.

Ćwicz na kilku rysunkach z różnym oznaczeniem R1–R4, żeby uniknąć błędu zamiany ramion.

info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: "Mostek Wheatstone’a" – opis zasady równowagi i zależności rezystancji, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mostek_Wheatstone%E2%80%99a (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Wheatstone bridge" – balance condition (R1/R2 = R3/R4), https://en.wikipedia.org/wiki/Wheatstone_bridge (accessed 2026-02-27)
  • Electronics Tutorials: "The Wheatstone Bridge" – warunek równowagi mostka, https://www.electronics-tutorials.ws/blog/wheatstone-bridge.html (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw elektrotechniki: rozdział o mostku Wheatstone’a i metodach pomiaru rezystancji
  • Notatki z metrologii elektrycznej: pomiary rezystancji metodami zerowymi (kompensacyjnymi)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: wyznaczanie nieznanej rezystancji mostkiem oraz analiza błędów pomiaru

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego