KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 27.
Na etykiecie odważki analitycznej znajduje się napis: Z odważki tej można przygotować
Ilustracja przedstawia etykietę odważki analitycznej, która jest związana z przygotowaniem roztworu chemicznego.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź o przygotowaniu 1000 cm3 roztworu 0,1 mol/dm3, ponieważ z etykiety odważki wynika ilość substancji (liczba moli) dobrana tak, by po uzupełnieniu do 1 dm3 uzyskać właśnie takie stężenie. Pozostałe warianty wymagają innej liczby moli w tej samej/łącznej objętości.

Pełne wyjaśnienie:

W roztworach mianowanych kluczowa jest zgodność między ilością substancji odważonego związku a objętością roztworu po sporządzeniu. Zależność opisuje wzór n = c · V, gdzie n to liczba moli, c to stężenie molowe (mol/dm3), a V to objętość roztworu w dm3.

Etykieta odważki analitycznej informuje, jaką ilość (masę odpowiadającą określonej liczbie moli) należy rozpuścić i dopełnić w kolbie miarowej, aby otrzymać roztwór o zadanym stężeniu. Jeżeli odważka jest przeznaczona na 1 dm3 roztworu 0,1 mol/dm3 AgNO3, oznacza to, że zawiera ona dokładnie tyle AgNO3, aby po dopełnieniu do 1 dm3 liczba moli spełniała warunek n = 0,1 · 1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wariant z 500 cm3 roztworu 0,05 mol/dm3 odpowiada innej liczbie moli (bo zarówno V, jak i c są inne). Nie można go uznać za równoważny, jeśli etykieta wskazuje inną docelową parę (V, c).
  • Wariant z dwiema kolbami po 500 cm3 roztworu 0,1 mol/dm3 daje łącznie 1 dm3, ale wymaga właściwego podziału i zachowania tego samego stężenia w obu porcjach. Jeśli odważka jest opisana jako porcja na jedną kolbę, to w praktyce etykieta wskazuje przygotowanie jednej porcji w jednej kolbie (bez dodatkowego dzielenia), a odpowiedź nie odtwarza zapisu z etykiety.
  • Wariant z czterema kolbami po 250 cm3 roztworu 0,025 mol/dm3 także oznacza inne wymagane n (inne c), więc nie odpowiada deklaracji etykiety.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprowadź objętości do dm3 i sprawdź spójność przez n = c · V. To najprostszy test, czy opis odważki pasuje do podanej objętości i stężenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odważka analityczna to porcja substancji odważona z dużą dokładnością, przygotowana tak, aby umożliwić sporządzenie roztworu o określonym stężeniu. W praktyce laboratorium skraca czas pracy i zmniejsza ryzyko błędu ważenia przy częstym przygotowywaniu tych samych roztworów.
Korzystasz ze wzoru n = c · V. Najpierw zamieniasz objętość na dm3 (np. 1000 cm3 = 1 dm3), potem liczysz n. Dla 0,1 mol/dm3 i 1 dm3 wychodzi 0,1 mola. To punkt wyjścia do sprawdzenia, czy etykieta odważki jest spójna.
W praktyce szkło miarowe bywa opisane w mL/cm3, a stężenie roztworu w mol/dm3. To prowokuje typowy błąd skali 1000×. Na egzaminie warto od razu zamieniać wszystko na dm3 lub L, a dopiero na końcu wracać do cm3/mL, jeśli potrzeba.
To informacja, że zawartość odważki ma taką ilość substancji, aby po rozpuszczeniu i dopełnieniu w kolbie miarowej do 1 dm3 otrzymać dokładnie stężenie 0,1 mol/dm3. Innymi słowy: odważka odpowiada konkretnemu n, które pasuje do pary (c, V).
Teoretycznie da się podzielić roztwór, ale etykieta odważki zwykle opisuje przygotowanie jednej porcji w jednej kolbie miarowej, co upraszcza procedurę i dokumentację. W pytaniach egzaminacyjnych należy trzymać się informacji z etykiety: jeśli wskazuje jedną kolbę 1000 cm3, to taki wariant jest zgodny.
Najczęstsze to: pomylenie jednostek (cm3 z dm3), niedokładne dopełnienie do kreski, niedostateczne wymieszanie po dopełnieniu, zabrudzone lub mokre szkło miarowe oraz nieuwzględnienie wymagań czystości odczynnika. W zadaniach testowych błąd jednostek jest najczęściej "ukrytym" haczykiem.
Roztwór mianowany ma dokładnie znane (ustalone) stężenie, potrzebne do obliczeń w analizie ilościowej, np. w miareczkowaniu. Stężenie bywa uzyskiwane przez odważkę o znanej zawartości lub przez standaryzację. W testach sprawdza się rozumienie relacji między ilością substancji a objętością.
Wystarczy pamiętać, że 1 dm3 = 1000 cm3 (czyli 1 L = 1000 mL). Zatem 1000 cm3 to 1 dm3. Dopiero po tej zamianie można poprawnie użyć wzoru n = c·V, bo c jest podane w mol/dm3, a V musi być w dm3.
Sprawdź, czy wariant zachowuje deklarowaną parę (objętość, stężenie). Jeśli etykieta mówi o jednej porcji na konkretną kolbę i konkretne c, to poprawna będzie odpowiedź zgodna 1:1 z tym opisem. Pozostałe propozycje zwykle zmieniają c lub sugerują inną organizację przygotowania roztworu.
Ćwicz schemat: 1) konwersja jednostek, 2) wzór n=c·V, 3) kontrola sensu wyniku (czy zmiana V wymusza zmianę n), 4) dopiero na końcu porównanie z odpowiedziami. Wiele błędów wynika z pośpiechu i pominięcia kroku 1.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 33% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe warianty wymagają innej liczby moli w tej samej/łącznej objętości."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book): "amount concentration" (definition) — https://goldbook.iupac.org/ (dostęp: 2026-03-01)
  • BIPM: The International System of Units (SI) – Brochure (jednostki: mol, dm3/L jako jednostki dopuszczone w praktyce) — https://www.bipm.org/documents/20126/41483022/SI-Brochure-9.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Stężenie molowe" (zależność c = n/V, opis jednostek) — https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_molowe (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o roztworach: stężenie molowe, rozcieńczanie, przeliczanie jednostek
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące przygotowania roztworów mianowanych z odważek
  • Tablice chemiczne z masami molowymi i jednostkami SI

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego