KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 21.
Naważkę wodorotlenku sodu o masie 0,0400 g rozpuszczono w niewielkiej ilości wody, następnie przeniesiono ten roztwór do kolby miarowej o pojemności 500 cm3 i uzupełniono kolbę miarową wodą do tzw. kreski. Masa molowa wodorotlenku sodu wynosi 40,0 g/mol. Stężenie molowe sporządzonego roztworu wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oblicz liczbę moli: n = m/M = 0,0400 g / 40,0 g/mol = 0,00100 mol. Kolba 500 cm3 to 0,500 dm3. Stężenie molowe: c = n/V = 0,00100 mol / 0,500 dm3 = 0,002 mol/dm3. Kluczowa jest poprawna konwersja cm3→dm3.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie molowe (molarne) roztworu definiuje zależność c = n/V, gdzie n to liczba moli substancji rozpuszczonej, a V to objętość roztworu wyrażona w dm3.

1) Wyznaczenie liczby moli NaOH
Najpierw przeliczamy masę na liczbę moli ze wzoru n = m/M:
m = 0,0400 g, M = 40,0 g/mol.
n = 0,0400 / 40,0 = 0,00100 mol.

2) Konwersja objętości kolby miarowej
Kolba ma pojemność 500 cm3, a do wzoru na stężenie potrzebujemy dm3.
Ponieważ 1 dm3 = 1000 cm3, to:
500 cm3 = 500/1000 dm3 = 0,500 dm3.
Sformułowanie "uzupełniono do kreski" oznacza, że końcowa objętość roztworu wynosi właśnie 500 cm3.

3) Obliczenie stężenia molowego
c = n/V = 0,00100 mol / 0,500 dm3 = 0,00200 mol/dm3, co wśród odpowiedzi odpowiada wartości 0,002 mol/dm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "0,020 mol/dm3" jest 10 razy większe; taki wynik często wynika z błędnego przesunięcia przecinka w n albo w V.
  • "0,200 mol/dm3" jest 100 razy większe; typowy mechanizm to nieuwzględnienie, że 500 cm3 = 0,500 dm3, albo pomylenie 0,0400 g z 4,00 g.
  • "2,000 mol/dm3" jest 1000 razy większe; najczęściej pojawia się, gdy ktoś podstawia 500 cm3 jako 0,500 cm3 lub myli przeliczenie cm3↔dm3 o trzy rzędy wielkości.

Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniu zrób szybkie sprawdzenie rzędu wielkości. 0,0400 g NaOH to około 0,001 mola, a rozcieńczenie do pół litra daje stężenie rzędu 0,002 M — bardzo małe, więc odpowiedź powinna być w tysięcznych, a nie w dziesiątych czy jedności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie molowe (molarność) to liczba moli substancji rozpuszczonej przypadająca na 1 dm3 roztworu. Zapisuje się je wzorem c = n/V, gdzie n jest w molach, a V w dm3.
Używa się zależności n = m/M. Dzielisz masę substancji m (np. w gramach) przez masę molową M (g/mol). Wynik otrzymujesz w molach i dopiero potem podstawiasz do wzoru na stężenie.
Pamiętaj, że 1 dm3 = 1000 cm3. Dlatego 500 cm3 to 500/1000 = 0,500 dm3. Błąd w tym przeliczeniu daje wynik większy lub mniejszy nawet 1000 razy.
Kolba miarowa jest wyskalowana tak, aby po uzupełnieniu do kreski miała dokładnie zadaną objętość roztworu (np. 500 cm3). To oznacza, że do obliczeń przyjmujesz objętość końcową po rozcieńczeniu, a nie ilość wody użytej na początku.
Najczęstsze pomyłki to: brak przeliczenia cm3 na dm3, złe przesunięcie przecinka przy dzieleniu, podstawienie masy w mg zamiast w g oraz traktowanie objętości wody początkowej jako objętości końcowej roztworu.
Zwykle tak: wynik powinien mieć tyle cyfr znaczących, ile wynika z danych wejściowych (najmniej dokładnego parametru). W praktyce egzaminacyjnej często akceptuje się zapis zgodny z odpowiedziami testowymi, ale warto umieć uzasadnić zaokrąglenie.
Oszacuj: 0,04 g NaOH przy M≈40 g/mol daje około 0,001 mola. Po rozcieńczeniu do 0,5 dm3 stężenie będzie około 0,001/0,5 ≈ 0,002 mol/dm3. Jeśli wychodzą dziesiąte lub jedności, jest błąd jednostek.
Jednostka mol/dm3 mówi, ile moli substancji znajduje się w 1 litrze roztworu. Jest to podstawowa jednostka przy przygotowaniu odczynników i roztworów do analiz (np. miareczkowania), bo łatwo łączy się z obliczeniami stechiometrycznymi.
Sygnałem są sformułowania typu "przeniesiono do kolby miarowej" i "uzupełniono do kreski". Oznacza to, że najpierw przygotowujesz roztwór z naważki, a następnie ustawiasz dokładną objętość końcową. Do obliczeń bierzesz tę objętość końcową.
Tak, NaOH jest silnie żrący, więc w praktyce laboratoryjnej stosuje się okulary, rękawice i ostrożne rozpuszczanie w wodzie. Na egzaminie rachunkowym zwykle nie wpływa to na wynik, ale znajomość zasad BHP jest ważna w pracy technika analityka.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Oblicz liczbę moli: n = m/M = 0,0400 g / 40,0 g/mol = 0,00100 mol."

Źródła:

  • IUPAC Gold Book: "amount concentration (of B)" (definicja c = n/V), https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (dostęp: 2026-03-02)
  • Khan Academy: "Molarity" (zależność c = n/V i przykłady przeliczania), https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chemical-reactions-stoichiome/stoichiometry-ideal/a/molarity (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (pl): "Stężenie molowe" (jednostki i przeliczenia objętości dm3), https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_molowe (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o stężeniach roztworów (molarność, ułamki, procenty) z przykładami z przeliczeniami jednostek
  • Zestaw zadań rachunkowych z chemii analitycznej: przygotowanie roztworów w kolbach miarowych
  • Notatka (ściąga) z przeliczników jednostek: cm3↔dm3, mg↔g oraz wzory n=m/M, c=n/V

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego