KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 31.
Fabrycznie przygotowana odważka analityczna wodorotlenku sodu zawiera 0,1 mola NaOH. Aby przygotować roztwór wodorotlenku sodu o stężeniu 0,0500 mol/dm3, należy odważkę rozcieńczyć wodą destylowaną w kolbie miarowej o pojemności
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie molowe spełnia zależność c = n/V, więc V = n/c. Dla n = 0,1 mol i c = 0,0500 mol/dm3 otrzymujemy V = 0,1/0,0500 = 2,00 dm3. Taka objętość kolby miarowej pozwoli po rozcieńczeniu uzyskać wymagane stężenie.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano liczbę moli substancji rozpuszczonej (NaOH) zawartą w fabrycznie przygotowanej odważce: n = 0,1 mol. Celem jest sporządzenie roztworu o zadanym stężeniu molowym: c = 0,0500 mol/dm3. Zakłada się, że cała odważka zostaje przeniesiona ilościowo do kolby miarowej, rozpuszczona i dopełniona wodą destylowaną do kreski.

Definicja stężenia molowego (molarności) to liczba moli substancji w jednostce objętości roztworu:

c = n / V

Aby dobrać wymaganą pojemność kolby miarowej, przekształcamy wzór do postaci na objętość:

V = n / c

Podstawiamy dane (z zachowaniem jednostek w dm3):

V = 0,1 mol / (0,0500 mol/dm3) = 2,00 dm3

Zatem właściwa jest kolba miarowa o pojemności 2 dm3. To oznacza, że 0,1 mola NaOH "rozłożone" w 2 dm3 roztworu daje 0,05 mola w 1 dm3, czyli dokładnie wymagane stężenie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 1 dm3 – dałoby stężenie c = 0,1/1 = 0,1 mol/dm3, czyli dwukrotnie większe od wymaganego.
  • 50 cm3 – to 0,050 dm3; stężenie wyniosłoby 0,1/0,050 = 2,0 mol/dm3, czyli wielokrotnie za duże. To typowa pułapka jednostek cm3 vs dm3.
  • 500 cm3 – to 0,500 dm3; stężenie wyniosłoby 0,1/0,500 = 0,200 mol/dm3, również zbyt duże.

Wskazówka egzaminacyjna: przed wyborem odpowiedzi zawsze sprawdź spójność jednostek. Jeżeli c jest w mol/dm3, to objętość V musi wyjść w dm3. Dopiero na końcu (jeśli potrzeba) przeliczaj na cm3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności c = n/V. Gdy znasz n i c, przekształć do V = n/c. Zwróć uwagę na jednostki: jeśli c jest w mol/dm3, to V wyjdzie w dm3. Dopiero potem ewentualnie przeliczaj na cm3.
Oznacza, że w 1 dm3 (czyli 1 litrze) roztworu znajduje się 0,0500 mola substancji. To opis "ile moli na litr roztworu". W praktyce pozwala przewidywać, ile reagentu bierze udział w reakcji i jaką objętość roztworu trzeba odmierzyć w analizie.
Bo w zadaniu stężenie podano w mol/dm3. Aby uniknąć błędów, podstawiaj objętość w tych samych jednostkach. Dopiero po obliczeniu możesz przeliczyć: 1 dm3 = 1000 cm3. Mieszanie jednostek na początku to jedna z najczęstszych przyczyn złych wyników.
Najczęściej myli się jednostki (cm3 vs dm3), odwraca wzór (liczy V = c/n), albo wybiera "intuicyjnie" 1 dm3 bez dzielenia. Błąd bywa też w założeniu, że objętość wody = objętość roztworu; w kolbie miarowej liczy się objętość końcowa roztworu.
W obliczeniach molarności liczy się objętość końcowa roztworu, czyli to, do czego dopełniasz w kolbie miarowej. Wody dolewasz tyle, aby osiągnąć tę objętość, ale nie zakładasz, że "woda + sól" daje prostą sumę objętości. Dlatego stosuje się kolby miarowe.
Najpierw oblicz wymaganą objętość końcową z V = n/c (albo z innych danych, np. masy i M). Następnie wybierz kolbę miarową o tej pojemności (np. 100 cm3, 250 cm3, 500 cm3, 1 dm3, 2 dm3). Kolba zapewnia dokładne dopełnienie do kreski.
Stosuje się je, gdy potrzebujesz szybko i powtarzalnie przygotować roztwór o znanej ilości substancji, szczególnie w analizie ilościowej i ćwiczeniach laboratoryjnych. Odważka ma zadeklarowaną liczbę moli (lub masę), a kolba miarowa zapewnia dokładną objętość końcową roztworu.
W praktyce NaOH może pochłaniać wilgoć i dwutlenek węgla z powietrza, co zmienia jego efektywną zawartość. Dlatego roztwory NaOH często wymagają sprawdzenia stężenia (np. przez miareczkowanie wzorcem). W zadaniu egzaminacyjnym zakłada się jednak podaną liczbę moli w odważce.
Użyj relacji 1 dm3 = 1000 cm3. Czyli: V(dm3) = V(cm3)/1000. Przykładowo 500 cm3 to 0,500 dm3, a 50 cm3 to 0,050 dm3. To kluczowe, gdy stężenie jest w mol/dm3.
Ćwicz schemat: dane → wzór → przekształcenie → jednostki → wynik. Rozwiązuj krótkie zadania na c = n/V, na rozcieńczanie oraz na przeliczenia dm3↔cm3. Na egzaminie zawsze sprawdzaj, czy wynik ma sens liczbowy (np. mniejsze c oznacza większą objętość przy stałym n).
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Stężenie molowe spełnia zależność c = n/V, więc V = n/c."

Źródła:

  • IUPAC Compendium of Chemical Terminology (Gold Book), hasło "amount concentration (of B) in a mixture", https://goldbook.iupac.org/terms/view/A00295 (accessed 2026-02-11)
  • Khan Academy, "Molarity", https://www.khanacademy.org/science/chemistry/chem-chemistry/chem-molarity/a/molarity (accessed 2026-02-11)
  • OpenStax Chemistry 2e, rozdział dot. stężeń roztworów (Solutions and solubility / Concentration), https://openstax.org/details/books/chemistry-2e (accessed 2026-02-11)

Materiały:

  • Notatki/lekcje z chemii ogólnej: mol, stężenie molowe, rozcieńczanie
  • Instrukcje laboratoryjne dotyczące sporządzania roztworów w kolbach miarowych
  • Tablice przeliczeń jednostek (dm3–cm3) i ćwiczenia rachunkowe z roztworów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego