Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA CHM3 - CZERWIEC 2021



PYTANIE NR 12.
Procedura nastawiania miana roztworu wodorotlenku sodu na kwas solny Do kolby stożkowej odmierzyć 25 cm3 roztworu HCl o stężeniu 0,20 mol/dm3, dodać 50 cm3 wody destylowanej, 2 krople wskaźnika i dokładnie mieszając miareczkować roztworem NaOH do zmiany barwy roztworu z czerwonej na żółtą.
Zgodnie z zamieszczoną procedurą, jako wskaźnika do nastawiania miana roztworu wodorotlenku sodu na kwas solny, należy użyć
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oranż metylowy zmienia barwę w zakresie kwaśnym: z czerwonej na żółtą.
W opisie miareczkowania NaOH HCl właśnie taką zmianę barwy wskazano, więc pasuje wskaźnik o przejściu w okolicy pH 3–4.
Pozostałe propozycje nie dają takiego przejścia w tym układzie.

Pełne wyjaśnienie:

Wskaźnik dobiera się tak, aby jego zakres zmiany barwy obejmował pH, przy którym w praktyce obserwuje się punkt końcowy miareczkowania. W opisanej procedurze miareczkuje się roztwór HCl roztworem NaOH, a jako kryterium zakończenia podano zmianę barwy z czerwonej na żółtą.

Taka sekwencja barw jest charakterystyczna dla wskaźnika oranż metylowy: w środowisku wyraźnie kwaśnym jest czerwony, a przy wzroście pH przechodzi w barwę żółtą. Dlatego odpowiedź "oranżu metylowego" jest zgodna zarówno z chemiczną zasadą doboru wskaźnika, jak i z opisem obserwacji w procedurze.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • Fenoloftaleina jest bezbarwna w roztworach kwaśnych i staje się malinoworóżowa w środowisku zasadowym. Nie odpowiada opisowi przejścia czerwony → żółty, więc nie jest zgodna z podaną obserwacją.
  • Skrobia nie jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym; stosuje się ją jako wskaźnik w miareczkowaniach jodometrycznych (tworzy intensywnie granatowy kompleks z jodem). W miareczkowaniu HCl–NaOH nie spełnia roli wskaźnika końca reakcji.
  • Chromian(VI) potasu jest typowym wskaźnikiem w miareczkowaniach strąceniowych jonów chlorkowych (zmiana związana z tworzeniem osadu). Nie opisuje bezpośrednio zmian pH w miareczkowaniach kwas–zasada, więc w tym doświadczeniu byłby nieadekwatny.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści podano konkretną zmianę barwy, potraktuj ją jako "klucz" do wskaźnika. Najpierw dopasuj barwy, a dopiero potem sprawdź, czy typ wskaźnika odpowiada danemu rodzajowi miareczkowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest nastawianie miana roztworu NaOH?
Nastawianie miana (standaryzacja) to wyznaczenie rzeczywistego stężenia roztworu, np. NaOH, przez miareczkowanie go roztworem o znanym stężeniu (wzorcem). Dzięki temu wyniki kolejnych oznaczeń ilościowych są wiarygodne, mimo że NaOH może zmieniać stężenie podczas przechowywania.
Dlaczego w miareczkowaniu HCl roztworem NaOH używa się wskaźnika?
Wskaźnik pozwala wizualnie wyznaczyć punkt końcowy miareczkowania, czyli moment, gdy ilości kwasu i zasady są stechiometrycznie równoważne lub bardzo bliskie równoważności. Bez wskaźnika trudno określić, kiedy zakończyć dodawanie titranta, zwłaszcza gdy roztwory są bezbarwne.
Jakie barwy ma oranż metylowy w środowisku kwaśnym i zasadowym?
Oranż metylowy jest czerwony w środowisku kwaśnym, a przy wzroście pH przechodzi w barwę żółtą. To właśnie taka zmiana (czerwony → żółty) bywa wykorzystywana do oceny końca miareczkowania w odpowiednio dobranych warunkach analizy.
Dlaczego fenoloftaleina nie pasuje do zmiany barwy czerwony na żółty?
Fenoloftaleina nie zmienia barwy z czerwonej na żółtą. Jest zwykle bezbarwna w roztworach kwaśnych, a w zasadowych przyjmuje barwę różową. Jeśli w procedurze podano przejście czerwony → żółty, to fenoloftaleina nie spełni kryterium obserwacyjnego punktu końcowego.
Co oznacza "2 krople wskaźnika" i czy można dodać więcej?
Mała ilość wskaźnika minimalizuje wpływ na skład roztworu i pH. Dodanie zbyt dużej ilości może zafałszować obserwację punktu końcowego (barwa staje się zbyt intensywna) lub wprowadzić dodatkową ilość substancji reagującej. Dlatego trzyma się zaleceń: zwykle 1–3 krople.
Kiedy stosuje się skrobię jako wskaźnik w miareczkowaniu?
Skrobię stosuje się głównie w miareczkowaniach jodometrycznych/jodometrycznych jako wskaźnik obecności jodu: tworzy intensywnie ciemnoniebieski kompleks z jodem. Nie jest to wskaźnik kwasowo-zasadowy, więc w miareczkowaniu HCl roztworem NaOH nie wskazuje punktu końcowego reakcji neutralizacji.
Gdzie wykorzystuje się chromian(VI) potasu jako wskaźnik?
Chromian(VI) potasu kojarzy się z miareczkowaniami strąceniowymi, gdzie o końcu miareczkowania decyduje pojawienie się charakterystycznej zmiany związanej z tworzeniem osadu. To inny mechanizm niż w miareczkowaniach kwas–zasada, więc nie należy go automatycznie wybierać do neutralizacji HCl przez NaOH.
Jak rozpoznać typ miareczkowania po opisie procedury?
Zwróć uwagę na reagenty i obserwację: jeśli w opisie jest kwas (np. HCl) i zasada (np. NaOH) oraz wskaźnik zmiany barwy zależnej od pH, to jest to miareczkowanie kwasowo-zasadowe. Jeśli pojawiają się osady lub jod, może to wskazywać na strąceniowe albo redoks.
Czy rozcieńczenie HCl wodą wpływa na wynik miareczkowania?
Rozcieńczenie zmienia objętość i pH w trakcie miareczkowania, ale nie zmienia liczby moli HCl w kolbie (jeśli odmierzone 25 cm3 ma znane stężenie). Wynik obliczeń opiera się na molach reagujących substancji, więc dodatek wody nie zmienia stechiometrii, a ułatwia obserwację zmiany barwy.
Jakie błędy najczęściej robi się przy doborze wskaźnika na egzaminie?
Najczęstsze pomyłki to: wybór wskaźnika "z przyzwyczajenia" (np. fenoloftaleiny) bez sprawdzenia opisanej barwy, mylenie wskaźników z innych miareczkowań (skrobia, chromian), oraz ignorowanie informacji o zmianie koloru. Warto skojarzyć barwy z konkretnymi wskaźnikami.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Methyl orange – opis wskaźnika i barw w zależności od pH, https://en.wikipedia.org/wiki/Methyl_orange (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Fenoloftaleina – charakterystyka i zastosowanie jako wskaźnik, https://pl.wikipedia.org/wiki/Fenoloftaleina (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): Skrobia – zastosowanie w chemii (reakcja z jodem), https://pl.wikipedia.org/wiki/Skrobia (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z analizy miareczkowej (dział: wskaźniki kwasowo-zasadowe i krzywe miareczkowania)
  • Karty charakterystyki i opisy wskaźników (zakres przejścia barw, barwy w środowisku kwaśnym i zasadowym)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji dotyczące przygotowania roztworów mianowanych i nastawiania miana
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego