Metoda ortogonalna (domiary prostokątne) polega na wyznaczeniu położenia szczegółów terenowych względem linii odniesienia (np. boku osnowy pomiarowej lub innej prostej przyjętej do pomiaru). Na szkicu polowym zapisuje się zwykle dwie informacje geometryczne:
- miarę wzdłuż linii odniesienia – odległość od punktu nawiązania do miejsca, z którego "schodzi" prostopadła na szczegół,
- domiar prostopadły – odległość mierzona pod kątem prostym od linii odniesienia do punktu szczegółowego.
Odpowiedź "czołową" jest poprawna, jeśli strzałka na szkicu wskazuje właśnie odległość mierzona wzdłuż linii czołowej/odniesienia, czyli tę składową, która lokalizuje rzut prostopadły punktu na linię bazową.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują w takim ujęciu:
- "odciętą" i "rzędną" kojarzy się często z osiami układu współrzędnych (składowe X i Y). Na szkicu ortogonalnym można spotkać takie nazewnictwo w pewnych konwencjach, ale nie zawsze odpowiada ono temu samemu elementowi co miara czołowa – bezpośrednio zależy od przyjętej osi i opisu na szkicu.
- "przeciwprostokątną" opisuje odcinek w trójkącie prostokątnym, ale w praktyce domiarów prostokątnych nie mierzy się zwykle odcinka ukośnego jako podstawowej miary lokalizacyjnej; kluczowe są składowe prostopadłe (wzdłuż i w poprzek linii odniesienia).
Wskazówka egzaminacyjna: na szkicach polowych najpierw ustal, czy dana miara leży na linii odniesienia (wzdłuż bazy), czy jest prostopadła do bazy. Dopiero potem dobieraj nazwę miary z odpowiedzi.
