KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 1.
Na ilustracji przedstawiono sprzęgło
Ilustracja przedstawia sprzęgło elastyczne kłowe, które jest używane w mechatronice, co jest zgodne z kwalifikacjami E3 i E4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sprzęgło elastyczne kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z kłami (szczękami) oraz po elastycznej wkładce (najczęściej elastomerowej) umieszczonej między kłami. Taka budowa umożliwia przeniesienie momentu z jednoczesnym tłumieniem drgań i kompensacją niewielkiej niewspółosiowości wałów.

Pełne wyjaśnienie:

Sprzęgło elastyczne kłowe (szczękowe) składa się z dwóch piast osadzonych na wałach, zakończonych charakterystycznymi kłami, pomiędzy które wstawia się wkładkę elastyczną (często z elastomeru). To właśnie zestaw tych dwóch cech – kły po obu stronach oraz element sprężysty między nimi – jest kluczem do identyfikacji na ilustracji.

Dlaczego odpowiedź "elastyczne kłowe." jest poprawna?

  • Przenoszenie momentu odbywa się przez zazębienie kłów z wkładką, a nie przez tarcie.
  • Tłumienie drgań skrętnych zapewnia wkładka elastyczna, która redukuje udary podczas rozruchu i zmian obciążenia.
  • Kompensacja niewspółosiowości: tego typu sprzęgła dopuszczają niewielkie odchyłki współosiowości wałów (osiowe/radialne/kątowe – w ograniczonym zakresie), co jest praktyczne w montażu napędów.

Dlaczego pozostałe propozycje nie pasują?

  • "pierścieniowe." – ta nazwa kojarzy się z konstrukcjami, w których kluczową rolę pełni pierścień (np. element cierny lub pierścień pośredni). Nie jest to typowe określenie dla sprzęgła z kłami i wkładką elastomerową.
  • "jednokierunkowe." – sprzęgło jednokierunkowe (wolnobieg) ma mechanizm umożliwiający przenoszenie momentu tylko w jednym kierunku (np. zapadki/rolki). Na rysunkach zwykle widać elementy blokujące, a nie parę kłów z wkładką elastyczną.
  • "elastyczne palcowe." – sprzęgło palcowe rozpoznaje się po palcach (sworzniach) i zwykle tulejkach/elementach gumowych na palcach. W sprzęgle kłowym nie ma charakterystycznych palców, tylko kły (szczęki) i wkładka między nimi.

W praktyce mechatronika rozpoznanie sprzęgła jest potrzebne do prawidłowego montażu (osiowanie), planowania konserwacji (kontrola zużycia wkładki) oraz diagnostyki (drgania, luzy, hałas w napędzie).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sprzęgło wałowe z dwiema piastami zakończonymi kłami oraz wkładką elastyczną (często elastomerową) między kłami. Przenosi moment obrotowy, a jednocześnie tłumi drgania i pozwala na niewielką niewspółosiowość wałów.
Szukaj dwóch elementów z "zębami"/kłami skierowanymi do środka oraz osobnej wkładki między nimi (zwykle gwiazdka z elastomeru). Brak palców/sworzniów i brak mechanizmu zapadkowego wskazuje, że to nie jest sprzęgło palcowe ani jednokierunkowe.
Wkładka elastomerowa redukuje udary i drgania skrętne w napędzie, zmniejsza hałas oraz chroni elementy układu (np. przekładnię) przed nagłymi zmianami momentu. Dodatkowo umożliwia kompensację małych błędów osiowania podczas montażu.
Najczęściej pojawiają się: zwiększony luz skrętny, stuki przy rozruchu i hamowaniu, wzrost drgań oraz niestabilna praca napędu. W skrajnych przypadkach wkładka pęka lub się wykrusza, co pogarsza przeniesienie momentu i może powodować awarię.
W sprzęgle kłowym moment przenoszą kły (szczęki) współpracujące z wkładką. W sprzęgle palcowym występują palce/sworzenie, często z tulejkami gumowymi. Na ilustracji palce są zwykle wyraźnymi "bolcami", a w kłowym widoczne są kły i wkładka w kształcie gwiazdki.
Zwykle nie. Sprzęgło jednokierunkowe (wolnobieg) ma elementy blokujące (np. rolki, zapadki) i pracuje zależnie od kierunku obrotu. Sprzęgło kłowe jest konstrukcją symetryczną z wkładką elastyczną i nie zawiera mechanizmu jednokierunkowego.
Stosuje się je, gdy trzeba połączyć silnik z przekładnią, pompą lub śrubą napędową i jednocześnie ograniczyć drgania oraz skompensować drobne błędy montażowe. To częsty wybór w maszynach, gdzie liczy się kultura pracy i ochrona elementów napędu.
Najczęściej myli się kły z palcami (bo oba "wystają") albo zakłada, że każde sprzęgło z dodatkowym elementem jest jednokierunkowe. Pomaga sprawdzenie: czy jest wkładka między dwiema piastami (kłowe), czy są palce/sworzenie (palcowe), czy jest mechanizm zapadkowy/rolkowy (jednokierunkowe).
W praktyce sprawdza się stan wkładki (pęknięcia, wykruszenia), luz skrętny, dokręcenie mocowań piast do wałów oraz osiowanie zespołu napędowego. Warto też ocenić, czy nie ma śladów przegrzania lub pracy z nadmierną niewspółosiowością.
Ucz się "cech rozpoznawczych" zamiast samych nazw: kły + wkładka (kłowe), palce + tulejki (palcowe), elementy blokujące (jednokierunkowe). Pomocne jest porównywanie zdjęć w katalogach producentów oraz ćwiczenie krótkich opisów funkcji: tłumienie drgań, kompensacja niewspółosiowości, kierunkowość pracy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Sprzęgło elastyczne kłowe rozpoznaje się po dwóch piastach z kłami (szczękami) oraz po elastycznej wkładce (najczęściej elastomerowej) umieszczonej między kłami."

Źródła:

  • KTR Systems GmbH – ROTEX® Jaw Coupling (opis i cechy sprzęgła kłowego), https://www.ktr.com/en/products/couplings/jaw-couplings/rotex/ (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Sprzęgło kłowe" (charakterystyka i zasada działania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_k%C5%82owe (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL) – "Sprzęgło jednokierunkowe" (idea wolnobiegu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Sprz%C4%99g%C5%82o_jednokierunkowe (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Katalogi i karty katalogowe producentów sprzęgieł (sekcje: jaw coupling / sprzęgło kłowe)
  • Podręczniki z elementów maszyn: sprzęgła i połączenia wałów
  • Instrukcje montażu sprzęgieł kłowych (kontrola niewspółosiowości, luzów, zużycia wkładki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego