KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 26.
Na ilustracji przedstawiono tabliczkę zaciskową typowego silnika trójfazowego z uzwojeniami stojana połączonymi w gwiazdę. Które pary zacisków po zdjęciu metalowych zwieraczy należy ze sobą zewrzeć, aby uzwojenia silnika zostały skojarzone w trójkąt?
Ilustracja przedstawia tabliczkę zaciskową silnika trójfazowego, co jest typowym elementem w kontekście egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie w trójkąt uzyskuje się przez zmostkowanie końca jednego uzwojenia z początkiem następnego, tak aby powstała zamknięta pętla trzech faz.
Dlatego po zdjęciu zwieraczy należy zewrzeć pary 1-4, 2-5, 3-6, co odpowiada skojarzeniu uzwojeń w Δ.

Pełne wyjaśnienie:

Tabliczka zaciskowa typowego silnika trójfazowego ma wyprowadzone początki i końce trzech uzwojeń stojana (łącznie 6 zacisków). W połączeniu gwiazda (Y) trzy końce (lub trzy początki) są zwarte razem, tworząc punkt wspólny, a trzy pozostałe zaciski są zasilane z sieci.

W połączeniu trójkąt (Δ) nie ma jednego wspólnego punktu. Zamiast tego łączy się uzwojenia szeregowo w pętlę: koniec pierwszego uzwojenia z początkiem drugiego, koniec drugiego z początkiem trzeciego oraz koniec trzeciego z początkiem pierwszego. Dzięki temu powstają trzy węzły, do których doprowadza się trzy fazy zasilania.

W tym zadaniu informacja kluczowa brzmi: uzwojenia są początkowo połączone w gwiazdę, a po zdjęciu metalowych zwieraczy trzeba wykonać mostkowania właściwe dla trójkąta. Poprawne pary 1-4, 2-5, 3-6 realizują właśnie zasadę: koniec–początek kolejnych uzwojeń, tworząc zamknięty obwód trzech uzwojeń.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • Pary 1-5, 2-6, 3-4 oraz 1-6, 2-4, 3-5 odpowiadają innemu skojarzeniu wyprowadzeń niż wymagane dla Δ przy tej numeracji zacisków; mogą prowadzić do połączenia niezgodnego z logiką pętli faz.
  • Pary 1-5, 2-4, 3-6 mieszają poprawne i niepoprawne zestawienia, przez co nie zamykają uzwojeń w prawidłowy trójkąt.

Wskazówka egzaminacyjna: zamiast zapamiętywać "na pamięć" numery, warto sprawdzać zasadę: w trójkącie zawsze łączysz koniec jednego uzwojenia z początkiem następnego, trzy razy, aż powstanie pętla.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Połączenie w gwiazdę (Y) polega na złączeniu trzech końców (lub trzech początków) uzwojeń w jeden wspólny punkt. Pozostałe trzy zaciski są zasilane trzema fazami. Stosuje się je m.in. dla innego napięcia znamionowego lub w układach rozruchowych.
Połączenie w trójkąt (Δ) polega na połączeniu uzwojeń w zamkniętą pętlę: koniec jednego uzwojenia łączy się z początkiem następnego. Powstają trzy węzły, do których doprowadza się trzy fazy. Nie ma jednego wspólnego punktu jak w gwieździe.
Najczęściej widać trzy metalowe zwieracze łączące razem jeden rząd zacisków (tworzą punkt wspólny). Drugi rząd jest przeznaczony do podłączenia faz. Dokładny układ zależy od numeracji/oznaczeń, dlatego zawsze porównuj z opisem na tabliczce lub w DTR.
Najpierw usuwa się zwieracze tworzące punkt wspólny gwiazdy. Następnie mostkuje się zaciski tak, aby połączyć koniec jednego uzwojenia z początkiem kolejnego i utworzyć trzy węzły Δ. W zadaniu odpowiada temu zestaw par 1-4, 2-5, 3-6.
W Δ nie tworzy się jednego wspólnego punktu. Każde uzwojenie ma być połączone z następnym, więc wykonuje się trzy oddzielne mostki (pary), które zamykają obwód w pętlę. Zwarcie trzech zacisków naraz dawałoby układ gwiazdy lub błąd połączeniowy.
Nie zawsze. Spotyka się różne oznaczenia (np. U1/V1/W1 i U2/V2/W2) oraz różne rozmieszczenie na listwie zaciskowej. Dlatego na egzaminie trzeba opierać się na numeracji/oznaczeniach pokazanych w zadaniu (np. na ilustracji), a w praktyce na tabliczce i DTR.
Błędne połączenie może spowodować nieprawidłowy rozruch, zwiększony prąd, nagrzewanie uzwojeń, zadziałanie zabezpieczeń, a w skrajnym przypadku uszkodzenie silnika. Dlatego po mostkowaniu wykonuje się kontrolę połączeń i pomiary (np. ciągłości/rezystancji).
Stosuje się go, gdy chce się ograniczyć prąd rozruchowy silnika. Silnik startuje w gwieździe (mniejsze napięcie na uzwojeniu), a po rozpędzeniu przełącza się w trójkąt do pracy znamionowej. Wymaga to silnika przystosowanego do takiego przełączania i odpowiedniej aparatury.
Najczęstsze błędy to: zapamiętywanie par "na pamięć" bez odniesienia do numeracji z zadania, mylenie układu gwiazdy z trójkątem, oraz nieuwzględnianie informacji o konieczności zdjęcia zwieraczy. Pomaga rysunek pomocniczy: trzy uzwojenia i zasada łączenia koniec–początek.
Sprawdź, czy uzwojenia tworzą zamkniętą pętlę bez wspólnego punktu: każdy z trzech węzłów powinien łączyć dokładnie dwa uzwojenia (koniec jednego z początkiem drugiego). Jeśli widzisz jeden punkt łączący trzy wyprowadzenia, to jest gwiazda albo błąd.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty szkolne z działu: maszyny elektryczne – silniki indukcyjne trójfazowe
  • Instrukcje/DTR silników trójfazowych (sekcja: schematy połączeń zacisków)
  • Materiały dydaktyczne dotyczące rozruchu gwiazda–trójkąt oraz numeracji zacisków uzwojeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego