KWALIFIKACJA TLO1 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 28.
Na ilustracji przedstawiono wskazania prędkości pionowej na tarczy EADI zobrazowane na pasku oznaczonym cyfrą
Ilustracja przedstawia ekran EADI (Electronic Attitude Director Indicator), który jest częścią awioniki w samolotach.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wskaźnik prędkości pionowej (VSI/VVI) na PFD ma zwykle skalę symetryczną wokół zera i pokazuje tempo wznoszenia (+) lub opadania (−). Na ilustracji taki pasek znajduje się na skrajnej prawej krawędzi wyświetlacza i jest oznaczony cyfrą 3, dlatego ta odpowiedź jest poprawna.

Pełne wyjaśnienie:

Na wyświetlaczu PFD (Primary Flight Display) centralnym elementem jest sztuczny horyzont (EADI), a wokół niego znajdują się taśmowe wskaźniki najważniejszych parametrów lotu. Prawidłowa identyfikacja tych taśm jest kluczowa zarówno dla pilotażu, jak i dla obsługi technicznej awioniki.

Odpowiedź "3" jest poprawna, ponieważ wskazuje wariometr (VSI/VVI), czyli wskaźnik prędkości pionowej. Rozpoznaje się go po dwóch typowych cechach:

  • Skala symetryczna wokół zera (wartości rozmieszczone w górę i w dół od środka), co odpowiada wznoszeniu i opadaniu.
  • Położenie na skrajnej prawej krawędzi PFD w wielu standardowych układach EFIS.

Dlaczego pozostałe wskazania nie pasują?

  • "2" odnosi się do dolnej taśmy z podziałką kątową – to typowy wskaźnik kursu/HDG (skala w stopniach), a nie prędkość pionowa.
  • "1" wskazuje lewą pionową taśmę z wartościami prędkości – to IAS (prędkość wskazywana), zwykle w węzłach.
  • "4" wskazuje prawą pionową taśmę z oknem odczytu – to wysokościomierz (ALT), którego skala jest zasadniczo rosnąca, a nie symetryczna wokół zera.

W praktyce serwisowej technik awionik często spotyka zgłoszenia typu "dziwne wskazania wznoszenia/opadania". Wtedy pomocne jest szybkie rozróżnienie, czy problem dotyczy VSI (tempo zmian) czy ALT (wartość bezwzględna wysokości), a także weryfikacja powiązań z instalacją statyczną i przetwarzaniem ciśnienia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
VSI/VVI to wskaźnik prędkości pionowej, czyli tempa wznoszenia lub opadania statku powietrznego. Na PFD zwykle ma skalę symetryczną wokół zera i pokazuje wartości dodatnie dla wznoszenia oraz ujemne dla opadania.
Najłatwiej po skali symetrycznej wokół zera (wartości nad i pod środkiem) oraz po tym, że wskazówka wychyla się w górę przy wznoszeniu i w dół przy opadaniu. W wielu układach EFIS jest to skrajna prawa taśma.
Ponieważ mierzy zmianę wysokości w czasie, a ta może być dodatnia (wznoszenie) albo ujemna (opadanie). Zero oznacza lot poziomy. Skala symetryczna ułatwia szybkie porównanie tempa wznoszenia i opadania.
ALT pokazuje wysokość (wartość bezwzględną), zwykle w stopach, a VSI pokazuje tempo zmiany wysokości (np. w ft/min). Wysokościomierz ma skalę rosnącą i okno odczytu, a VSI zazwyczaj skalę symetryczną z zerem pośrodku.
Częsty błąd to mylenie VSI z wysokościomierzem, bo oba są po prawej stronie PFD. Drugi błąd to nieuwzględnienie znaku: dodatnie wskazania oznaczają wznoszenie, a ujemne opadanie. Warto też zwracać uwagę na jednostki prezentowane przez dany system.
Podczas wznoszenia, zniżania i podejścia do lądowania, gdy trzeba utrzymać stabilne tempo zmiany wysokości. VSI pomaga ocenić, czy profil zniżania jest poprawny i czy statek powietrzny nie przechodzi w niezamierzone wznoszenie lub opadanie.
VSI wykorzystuje zmiany ciśnienia statycznego, więc nieszczelność, zablokowanie lub błędna kalibracja toru statycznego może powodować opóźnienia, zaniżenia lub zawyżenia wskazań prędkości pionowej. To typowy obszar diagnostyki w obsłudze technicznej.
Nie zawsze, bo układ zależy od producenta i konfiguracji EFIS, ale bardzo często VSI jest umieszczony po prawej stronie w formie taśmy lub skali. Na egzaminach zwykle obowiązuje rozpoznanie po cechach: skala symetryczna i reakcja na wznoszenie/opadanie.
Najczęściej są to: prędkość (IAS) po lewej, wysokość (ALT) po prawej, kurs/heading (HDG) na dole oraz prędkość pionowa (VSI/VVI) jako osobna skala/taśma. Centralnie znajduje się horyzont sztuczny (EADI).
Najlepiej ćwiczyć na zrzutach ekranów PFD: najpierw identyfikuj położenie (lewo/dół/prawo), potem typ skali (symetryczna vs rosnąca), a na końcu jednostki. Dobrą metodą jest robienie krótkich serii: "wskaż IAS/ALT/HDG/VSI" i sprawdzanie odpowiedzi.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Wskaźnik prędkości pionowej (VSI/VVI) na PFD ma zwykle skalę symetryczną wokół zera i pokazuje tempo wznoszenia (+) lub opadania (−)."

Źródła:

  • FAA, Instrument Flying Handbook (FAA-H-8083-15B), rozdziały dotyczące przyrządów pokładowych i prezentacji na PFD/EFIS (dokument FAA, wersja B)
  • FAA, Pilot’s Handbook of Aeronautical Knowledge (FAA-H-8083-25), rozdział "Flight Instruments" (opis VSI oraz podstawowych wskaźników lotu)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do awioniki/EFIS omawiające PFD i EADI
  • Materiały szkoleniowe z przyrządów pokładowych (flight instruments) z rozdziałem o PFD
  • Dokumentacja użytkownika/obsługowa danego typu samolotu lub systemu EFIS (rozdziały o PFD)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego