KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 2.
Na której ilustracji przedstawiono narzędzie do gwintowania otworów?
Ilustracja przedstawia cztery różne narzędzia, z których każde jest oznaczone jako ilustracja I, II, III i IV.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Narzędzie do gwintowania otworów to gwintownik, czyli narzędzie do wykonywania gwintu wewnętrznego. Rozpoznaje się go m.in. po rowkach wiórowych oraz części wprowadzającej (stożkowej). Wskazana ilustracja II przedstawia gwintownik, a pozostałe ilustracje pokazują inne narzędzia o innym przeznaczeniu.

Pełne wyjaśnienie:

Gwintowanie otworów oznacza wykonywanie gwintu wewnętrznego w uprzednio przygotowanym otworze. Typowym narzędziem do tej operacji jest gwintownik. Gwintownik rozpoznaje się po tym, że ma zarys gwintu na części roboczej oraz charakterystyczne rowki wiórowe (kanały), którymi odprowadzane są wióry podczas skrawania.

Odpowiedź "Na ilustracji II" jest poprawna, ponieważ na tej ilustracji znajduje się narzędzie przeznaczone właśnie do nacinania gwintu w otworze (gwintownik). W praktyce warsztatowej, także w obsłudze technicznej statków powietrznych, gwintowniki wykorzystuje się m.in. przy naprawach elementów mocujących, wykonywaniu nowych otworów montażowych lub odtwarzaniu gwintu po uszkodzeniu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ dotyczą ilustracji przedstawiających narzędzia o innym zastosowaniu niż gwintowanie otworów. Najczęstsze pomyłki wynikają z mylenia:

  • gwintownika z wiertłem (wiertło służy do wykonywania otworu, ale nie nadaje mu gwintu),
  • gwintownika z rozwiertakiem (rozwiertak służy do wykańczania i dokładnego kalibrowania otworu, nie do nacinania gwintu),
  • gwintownika z narzynką (narzynka służy do wykonywania gwintu zewnętrznego na pręcie/wałku, a nie w otworze).

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: otwór = gwint wewnętrzny = gwintownik, a wałek/pręt = gwint zewnętrzny = narzynka. Dodatkowo rowki wiórowe i część prowadząca gwintownika to cechy, które zwykle pozwalają go szybko odróżnić od innych narzędzi skrawających.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwintownik to narzędzie skrawające służące do wykonywania gwintu wewnętrznego w otworze. Ma część roboczą z zarysem gwintu oraz rowki wiórowe, którymi odprowadzane są wióry. Stosuje się go w pracach montażowych i naprawczych, gdy potrzebny jest gwint pod śrubę.
Szukaj narzędzia z rowkami wiórowymi i wyraźnym zarysem gwintu na części roboczej. Często widać też część wprowadzającą (stożkową) ułatwiającą rozpoczęcie nacinania. Wiertła i rozwiertaki nie mają zarysu gwintu na całej części roboczej.
Gwintownik wykonuje gwint wewnętrzny w otworze, a narzynka wykonuje gwint zewnętrzny na pręcie lub wałku. To najważniejsze rozróżnienie na egzaminie. Dodatkowo narzynka ma zwykle formę pierścienia/płytki, a nie "wiertłopodobnego" trzpienia.
Gwintownik nie służy do "robienia" otworu, tylko do nacinania gwintu. Jeśli otwór ma złą średnicę, jest krzywo wykonany lub ma zadzior, gwint będzie niedokładny albo gwintownik może się zakleszczyć i złamać. Dlatego ważne są: właściwe wiercenie, faza wejściowa i oczyszczenie otworu.
Najczęściej myli się gwintownik z wiertłem (bo oba są smukłe) albo z rozwiertakiem (bo oba pracują w otworze). Klucz to szukanie zarysu gwintu i rowków wiórowych typowych dla gwintownika. Narzędzia do wykańczania otworu nie mają "gwintu" na części roboczej.
Nie. Gwintowanie można wykonywać ręcznie (gwintownik + pokrętło) albo maszynowo na wiertarce/frezarce z odpowiednim uchwytem. Na egzaminach zawodowych często sprawdza się jednak podstawy i rozpoznawanie narzędzi, niezależnie od tego, czy użycie jest ręczne czy maszynowe.
W pracach warsztatowych i naprawczych, gdy trzeba wykonać lub odtworzyć gwint w elemencie mocowania (np. po uszkodzeniu gwintu śruby, po korozji, po zabrudzeniu). Poprawny dobór i użycie gwintownika pomaga zapewnić właściwy montaż elementów i ogranicza ryzyko uszkodzeń podczas skręcania.
Do gwintu wewnętrznego wybiera się gwintownik o odpowiednim rozmiarze i skoku. W praktyce istotne jest też dobranie właściwej średnicy otworu pod gwint oraz użycie środka smarnego/chłodzącego. Na pytaniach obrazkowych kluczowe jest rozpoznanie typu narzędzia, nie obliczenia.
Rowki wiórowe pełnią dwie funkcje: tworzą krawędzie skrawające oraz umożliwiają odprowadzanie wiórów z otworu. Bez miejsca na wióry narzędzie szybciej by się zakleszczało, a powierzchnia gwintu byłaby gorsza. To jedna z najbardziej charakterystycznych cech gwintownika.
Najpierw nazwij proces (tu: gwintowanie otworu), potem przypomnij sobie typowe narzędzie (gwintownik) i dopiero porównaj cechy na rysunkach: zarys gwintu, rowki wiórowe, kształt. Unikaj strzelania "po kształcie", bo wiertła i rozwiertaki bywają łudząco podobne.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że narzędzie do gwintowania otworów to gwintownik, czyli narzędzie do wykonywania gwintu wewnętrznego.

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Gwintownik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintownik (dostęp: 2026-02-28)
  • Sandvik Coromant: "Tapping / Gwintowanie" (poradnik technologiczny) — https://www.sandvik.coromant.com/pl-pl/knowledge/threading/tapping (dostęp: 2026-02-28)
  • Dormer Pramet: "Threading / Tapping" (informacje techniczne o gwintowaniu) — https://www.dormerpramet.com/pl-pl/technical-education/threading (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Instrukcje i poradniki technologiczne dotyczące gwintowania (tapping guides) producentów narzędzi
  • Podstawy technologii mechanicznej: skrawanie, obróbka ręczna, dobór narzędzi
  • Materiały dydaktyczne z pracowni ślusarsko-mechanicznej (rozpoznawanie narzędzi i ich zastosowań)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego