KWALIFIKACJA TLO3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 2.
Którego narzędzia używa się do gwintowania otworów?
Ilustracja przedstawia cztery metalowe narzędzia ręczne, ułożone poziomo w jednym rzędzie.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwintowanie otworów wykonuje się gwintownikiem, który trzeba pewnie i osiowo prowadzić. Służy do tego pokrętło do gwintowników (uchwyt z elementem zaciskowym), umożliwiające równomierne obracanie gwintownika podczas nacinania gwintu wewnętrznego w otworze.

Pełne wyjaśnienie:

Gwintowanie otworów oznacza wykonywanie gwintu wewnętrznego. Narzędziem skrawającym, które faktycznie nacina gwint, jest gwintownik, ale aby pracować poprawnie, gwintownik musi być pewnie zamocowany i prowadzony możliwie współosiowo z otworem. Do tego stosuje się pokrętło do gwintowników (uchwyt/pokrętło z częścią zaciskową).

Odpowiedź "B" jest poprawna, ponieważ przedstawia narzędzie pełniące rolę uchwytu: ma część chwytową do obracania oraz element zaciskowy (szczęki/gniazdo), który obejmuje kwadratowy trzpień gwintownika. Takie pokrętło pozwala kontrolować moment, wykonywać półobroty i cofnięcia w celu łamania wióra oraz utrzymać stabilne prowadzenie.

Pozostałe narzędzia z ilustracji nie są przeznaczone do trzymania gwintownika podczas nacinania gwintu wewnętrznego:

  • "A" wygląda jak klucz (np. oczkowy/wielowypustowy) – służy do odkręcania/dokręcania elementów zewnętrznych (śrub/nakrętek), nie do prowadzenia gwintownika.
  • "C" ma postać klucza w kształcie litery T – może służyć do obracania różnych elementów (np. nasadek/śrub) zależnie od końcówki, ale sama forma T nie oznacza narzędzia do gwintowania; bez szczęk/gniazda typowego dla pokrętła do gwintowników nie zapewnia właściwego mocowania trzpienia gwintownika.
  • "D" (kształt L, tzw. klucz fajkowy) jest typowo używany do śrub/nakrętek w miejscach trudno dostępnych; nie jest standardowym uchwytem do gwintownika.

W praktyce warsztatowej pamiętaj o rozróżnieniu: gwint wewnętrzny wykonuje się gwintownikiem prowadzonym w pokrętle, a gwint zewnętrzny wykonuje się narzynką (zwykle w oprawce). To częste źródło pomyłek na egzaminie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gwintowanie otworów to wykonywanie gwintu wewnętrznego w nawierconym otworze. Najczęściej robi się to gwintownikiem, który nacina zarys gwintu, a do jego prowadzenia używa się pokrętła (uchwytu) zapewniającego kontrolę obrotu i osiowości.
Gwintownik podczas pracy ręcznej trzyma się w pokrętle do gwintowników (uchwycie). Ma ono element zaciskowy dopasowany do trzpienia gwintownika oraz ramiona/uchwyt do obracania, co ułatwia równomierne nacinanie gwintu w otworze.
Klucz oczkowy służy do odkręcania i dokręcania śrub lub nakrętek, a nie do prowadzenia gwintownika. Nie zapewnia stabilnego mocowania trzpienia gwintownika ani kontroli osiowości, co zwiększa ryzyko krzywego gwintu i złamania narzędzia.
Narzynkę stosuje się wtedy, gdy wykonujesz gwint zewnętrzny na pręcie lub śrubie. Gwintownik jest do gwintu wewnętrznego w otworze. Na egzaminie to klasyczna pułapka: "otwór" prawie zawsze oznacza gwintownik i pokrętło do gwintowników.
Dobór zależy od rozmiaru gwintownika (np. M3, M6, M10) i jego trzpienia. Pokrętło musi mieć zakres zacisku pasujący do trzpienia oraz zapewniać wygodny moment obrotowy. Zbyt małe pokrętło nie chwyci narzędzia, a zbyt duże pogarsza kontrolę.
Najczęstsze błędy to: brak prostopadłego prowadzenia gwintownika, zbyt duży nacisk, brak cofania dla łamania wióra oraz zbyt małe smarowanie/chłodzenie. Skutkiem bywa krzywy gwint, zadzior w otworze albo złamanie gwintownika.
Pokrętło do gwintowników zwykle ma część zaciskową (szczęki lub gniazdo) do chwytania trzpienia gwintownika i element do obracania (ramiona/uchwyt). Na ilustracjach wyróżnia je "uchwytowy" charakter, a nie końcówki typowe dla kluczy do śrub.
Tak, w praktyce najpierw wykonuje się otwór wiertłem o odpowiedniej średnicy pod gwint. Dopiero potem gwintownik nacina zarys gwintu. Gdy otwór jest za mały lub za duży, gwint może wyjść uszkodzony albo nie spełni wymaganej klasy dopasowania.
Osiowość decyduje o tym, czy gwint będzie prosty i równomierny. Jeśli gwintownik "wejdzie krzywo", rośnie tarcie i obciążenie, co może skończyć się złamaniem narzędzia oraz uszkodzeniem detalu. Pokrętło pomaga utrzymać stabilne prowadzenie.
Ucz się rozpoznawania narzędzi po cechach funkcjonalnych: element zaciskowy, typ końcówki, sposób przenoszenia momentu. Pomaga też praca z realnymi narzędziami w warsztacie i podpisywanie zdjęć w notatkach. Skupiaj się na zastosowaniu, nie tylko na kształcie.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że gwintowanie otworów wykonuje się gwintownikiem, który trzeba pewnie i osiowo prowadzić.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintownik - dostęp: 2026-03-31
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintowanie - dostęp: 2026-03-31
  • https://www.bhmd.pl/poradnik/jak-gwintowac-otwor-gwintownikiem-recznie/ - dostęp: 2026-03-31

Materiały:

  • Podręczniki do technologii mechanicznej: gwintowanie i narzędzia skrawające (rozdziały o gwintownikach i narzynkach)
  • Instrukcje producentów narzędzi: opis pokręteł do gwintowników i zasad doboru rozmiaru
  • Materiały szkolne z pracowni obróbki ręcznej: ćwiczenia z wykonywania gwintów wewnętrznych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego