Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA TLO3 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 11.
Które narzędzie przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia narzędzie mechaniczne, które jest gwintownikiem.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Gwintownik to narzędzie skrawające do wykonywania gwintów wewnętrznych w uprzednio przygotowanym otworze. Ma część roboczą z rowkami wiórowymi i zarysem gwintu. Narzynka służy do gwintów zewnętrznych, wiertło do wykonywania otworów, a śruba rzymska jest elementem łączącym/naciągowym, nie narzędziem.

Pełne wyjaśnienie:

Prawidłowa odpowiedź: gwintownik. Gwintownik jest narzędziem skrawającym przeznaczonym do nacinania (lub poprawiania) gwintów wewnętrznych w otworach. Rozpoznaje się go po walcowo-stożkowej części roboczej z podłużnymi rowkami (odprowadzanie wiórów) oraz po zarysie ostrzy odpowiadających profilowi gwintu. W praktyce obsługi technicznej gwintowniki są używane m.in. przy naprawach drobnych uszkodzeń gwintów w elementach mocowań i osprzętu, gdy dokumentacja dopuszcza taką operację.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Śruba rzymska (turnbuckle) nie jest narzędziem skrawającym. To element łącząco-napinający stosowany do regulacji naciągu (np. cięgien). Ma dwa przeciwne gwinty i korpus, ale jej funkcja jest konstrukcyjna, a nie obróbkowa.
  • Narzynka służy do wykonywania gwintów zewnętrznych na prętach/śrubach. Typowo ma postać okrągłego lub sześciokątnego "krążka" z otworem i krawędziami skrawającymi, a nie podłużnego trzpienia jak gwintownik.
  • Wiertło jest narzędziem do wykonywania otworów. Ma zwykle dwa główne rowki wiórowe i ostrze wierzchołkowe, ale nie ma profilu skrawającego gwint. W poprawnym procesie technologicznym wiertło może poprzedzać gwintowanie (otwór pod gwint), lecz nie zastępuje gwintownika.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy gwintu w otworze – myśl o gwintowniku; jeśli o gwincie na pręcie – o narzynce. Elementy złączne (np. śruba rzymska) rozpoznawaj po funkcji regulacji/łączenia, a nie po samym fakcie występowania gwintu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest gwintownik i do czego służy?
Gwintownik to narzędzie skrawające do wykonywania lub poprawiania gwintów wewnętrznych w otworach. W praktyce używa się go po wykonaniu otworu o odpowiedniej średnicy, a następnie prowadzi prostopadle, aby uzyskać właściwy profil gwintu i nie uszkodzić krawędzi.
Jak odróżnić gwintownik od wiertła na zdjęciu lub rysunku?
Wiertło ma ostrze wierzchołkowe do wiercenia i typowo równomierne rowki spiralne, ale nie ma profilu gwintu. Gwintownik ma krawędzie skrawające o zarysie gwintu oraz część prowadzącą; wygląda jak trzpień z "naciętym" gwintem i rowkami do odprowadzania wiórów.
Dlaczego narzynka nie służy do gwintów wewnętrznych?
Narzynka jest przeznaczona do nacinania gwintów zewnętrznych na prętach lub śrubach. Jej geometria i sposób prowadzenia nie pasują do pracy w otworze. Do gwintów wewnętrznych stosuje się gwintowniki, które są smukłe i pracują osiowo w otworze.
Co oznacza, że gwintownik jest narzędziem skrawającym?
To znaczy, że usuwa materiał w postaci wiórów, tworząc kształt gwintu. Wymaga to właściwej techniki (osiowe prowadzenie, cofanie dla łamania wióra, smarowanie). Błędy w prowadzeniu powodują przekoszenie gwintu, zatarcia albo złamanie narzędzia.
Czy śruba rzymska ma coś wspólnego z gwintowaniem?
Śruba rzymska ma gwinty, ale jest elementem łączącym i regulacyjnym, a nie narzędziem do obróbki. Służy do zmiany długości/napięcia połączenia (np. naciągu), zwykle przez obrót korpusu z przeciwnymi gwintami. Nie wykonuje żadnego skrawania materiału.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy rozpoznawaniu gwintownika na egzaminie?
Najczęstsze są: mylenie z wiertłem (bo oba są "podłużne"), utożsamianie narzynki z gwintownikiem (bo oba dotyczą gwintów) oraz wybór śruby rzymskiej przez skojarzenie "ma gwint, więc to do gwintu". Pomaga pytanie: czy to narzędzie skrawające, czy element złączny?
Jak dobrać narzędzie do wykonania gwintu w otworze?
Jeśli gwint ma być w otworze, dobiera się gwintownik do odpowiedniego typu gwintu i średnicy. W praktyce trzeba też przygotować otwór pod gwint (odpowiednia średnica), zapewnić osiowe prowadzenie i zastosować właściwy środek smarny, aby ograniczyć ryzyko zatarcia.
Kiedy po wierceniu stosuje się gwintownik, a kiedy nie?
Gwintownik stosuje się po wierceniu wtedy, gdy celem jest uzyskanie połączenia śrubowego z gwintem w materiale. Nie stosuje się go, gdy otwór ma pozostać gładki (np. pod sworzeń, nit, tuleję) albo gdy przewidziano inny sposób wykonania gwintu (np. wkładkę gwintową zgodnie z dokumentacją).
Jakie są typowe elementy budowy gwintownika istotne w rozpoznaniu?
Rozpoznawczo ważne są: część robocza z rowkami wiórowymi, zarys krawędzi odpowiadający profilowi gwintu oraz część chwytowa (do oprawki/pokrętła). W odróżnieniu od narzynki nie ma postaci "krążka", tylko podłużnego narzędzia pracującego w osi otworu.
Dlaczego na obsłudze technicznej ważna jest poprawna identyfikacja narzędzi?
Błędne dobranie narzędzia (np. użycie niewłaściwego do gwintu) może uszkodzić element, pogorszyć jakość połączenia i wydłużyć naprawę. W lotnictwie ma to znaczenie dla niezawodności i bezpieczeństwa. Dlatego technik powinien szybko rozpoznawać narzędzia i ich przeznaczenie oraz pracować zgodnie z instrukcją i procedurą.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Gwintownik to narzędzie skrawające do wykonywania gwintów wewnętrznych w uprzednio przygotowanym otworze."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Gwintownik" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Gwintownik (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Narzynka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Narzynka (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Wiertło" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Wiert%C5%82o (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii mechanicznej: gwintowanie, dobór narzędzi skrawających
  • Instrukcje producentów narzędzi (katalogi) dotyczące gwintowników i narzynek oraz ich oznaczeń
  • Materiały szkolne BHP dotyczące pracy narzędziami skrawającymi (złamane wióry, ostre krawędzie)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego