KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 12.
Na którym rysunku przedstawiono przyrząd umożliwiający optyczny (bezdotykowy) pomiar prędkości obrotowej silników elektrycznych?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście zawodowym, szczególnie w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Pomiar optyczny (bezdotykowy) prędkości obrotowej wykonuje się tachometrem optycznym/cyfrowym, który zlicza impulsy od światła odbitego od znacznika na wirującym elemencie (często z użyciem wiązki laserowej).
Na rysunku należy rozpoznać właśnie taki tachometr, a nie wersję stykową ani inne przyrządy.

Pełne wyjaśnienie:

Optyczny (bezdotykowy) pomiar prędkości obrotowej wykonuje się tachometrem optycznym (często nazywanym tachometrem laserowym lub cyfrowym optycznym). Zasada działania polega na tym, że urządzenie emituje światło (np. wiązkę), a następnie odbiera sygnał odbity od wirującego elementu lub od znacznika (np. taśmy odblaskowej) naklejonego na wał/koło. Zliczając impulsy w czasie, tachometr wyznacza prędkość obrotową.

Dlatego poprawna odpowiedź to rysunek przedstawiający przyrząd, który:

  • nie wymaga mechanicznego kontaktu z wałem (brak końcówki dociskanej do osi),
  • ma "okienko"/głowicę optyczną skierowaną na obiekt,
  • często bywa opisywany jako laserowy lub fotooptyczny.

Pozostałe rysunki w typowych zestawach egzaminacyjnych przedstawiają zwykle przyrządy, które mogą kojarzyć się z pomiarem obrotów, ale nie spełniają warunku "optyczny (bezdotykowy)": przykładowo tachometr stykowy (z końcówką gumową przykładana do wału) wymaga kontaktu, a inne przyrządy warsztatowe (np. uniwersalne mierniki lub wskaźniki) nie realizują zliczania impulsów optycznych.

Wskazówka egzaminacyjna: w treści kluczowe są słowa "optyczny" i "bezdotykowy". Jeśli na rysunku widać element przeznaczony do dociśnięcia do wału albo do bezpośredniego sprzęgnięcia mechanicznego, to nie jest to właściwy typ tachometru dla tego pytania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tachometr optyczny to przyrząd do bezdotykowego pomiaru prędkości obrotowej. Odczyt uzyskuje się z impulsów światła odbitego od wirującego elementu lub od znacznika (np. taśmy odblaskowej). Stosuje się go, gdy kontakt z wałem jest niebezpieczny lub utrudniony.
Urządzenie wysyła wiązkę światła w kierunku obracającej się części i rejestruje sygnał odbity. Każdy obrót (lub przejście znacznika) daje impuls, a elektronika zlicza impulsy w czasie i przelicza je na obroty na minutę. Kluczowe jest poprawne ustawienie i widoczność znacznika.
Bezdotykowy tachometr optyczny nie wymaga dociskania końcówki do wału, więc zmniejsza ryzyko urazu i nie obciąża mechanicznie elementu. Jest wygodny przy wysokich obrotach i w miejscach o ograniczonym dostępie. Tachometr stykowy bywa prostszy, ale wymaga bezpośredniego kontaktu.
Najczęściej widać "pistoletowy" kształt lub miernik z głowicą skierowaną na obiekt, bez końcówki do dotykania wału. Często jest też oznaczenie pracy optycznej (np. symbol promienia). Jeśli przyrząd ma końcówki gumowe do oparcia o oś, to zwykle jest wersją stykową.
Często tak, bo taśma odblaskowa ułatwia uzyskanie wyraźnych impulsów odbicia. Nie zawsze jest to jedyne rozwiązanie, ale w praktyce serwisowej to najprostszy sposób przygotowania punktu pomiarowego. Bez znacznika odczyt może być niestabilny lub błędny.
Typowe przyczyny to: zbyt duża odległość od obiektu, złe ustawienie kąta pomiaru, drgania ręki, kilka jasnych punktów dających wiele impulsów na obrót oraz zabrudzenie powierzchni znacznika. Błąd daje też pomiar elementu, który nie obraca się 1:1 z wałem (np. przez przekładnię).
Pomiar obrotów pomaga w diagnostyce pracy napędów, wentylatorów i urządzeń pomocniczych, np. podczas przeglądów i kontroli stabilności pracy. Odchylenia obrotów mogą wskazywać na zużycie łożysk, problemy z zasilaniem, poślizg lub niewłaściwe nastawy sterowania. To skraca czas lokalizacji usterki.
Tachometr optyczny zwykle mierzy i wyświetla wartość obrotów na ekranie jako liczbowy wynik. Stroboskop jest przede wszystkim źródłem błysków do "zamrożenia" obrazu ruchu; bywa większy i ma inną ergonomię. Na egzaminach mylące jest to, że oba urządzenia używa się bezdotykowo.
Zależy od modelu i zastosowanego źródła światła. W praktyce należy traktować wiązkę jak potencjalnie niebezpieczną: nie kierować jej w oczy, nie używać niezgodnie z instrukcją i zachować ostrożność w pobliżu osób postronnych. Na egzaminie wystarczy pamiętać o zasadzie: nie świecić w oczy.
Warto uczyć się po cechach funkcjonalnych: co jest czujnikiem, czy jest końcówka stykowa, gdzie jest głowica optyczna i jaki jest typowy sposób trzymania przyrządu. Pomaga też porównywanie par: optyczny vs stykowy tachometr, manometr vs miernik elektryczny. Na egzaminie czytaj uważnie słowa klucze z treści.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 47% zdających egzamin. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii i pomiarów warsztatowych (tachometry, czujniki optyczne)
  • Instrukcje obsługi tachometrów optycznych (rozdziały: zasada pomiaru, BHP użytkowania lasera)
  • Zadania testowe z rozpoznawania przyrządów pomiarowych na ilustracjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego