KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 24.
Na którym rysunku przedstawiono schemat podłączenia automatu schodowego, umożliwiający prawidłową pracę układu oświetlenia?
Ilustracja przedstawia cztery schematy podłączenia automatu schodowego, które są oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny schemat automatu schodowego musi mieć przyciski połączone równolegle (impuls z dowolnego miejsca) oraz lampę zasilaną z wyjścia przekaźnika i podłączoną do N. Układy z przyciskami szeregowymi wymagają jednoczesnego naciśnięcia, a lampa podłączona bezpośrednio L–N świeciłaby stale, omijając automat.

Pełne wyjaśnienie:

Automat schodowy jest czasowym urządzeniem przekaźnikowym: po krótkim impulsie z przycisku załącza oświetlenie, a następnie wyłącza je po nastawionym czasie. Żeby działał poprawnie, muszą być spełnione dwa kluczowe warunki połączeń.

  • Zasilanie urządzenia: automat musi mieć doprowadzone L i N do swoich zacisków zasilających, aby elektronika/czasówka mogła pracować.
  • Sterowanie impulsowe: przyciski (monostabilne) łączy się równolegle tak, aby naciśnięcie dowolnego przycisku podawało impuls na wejście IN. Połączenie szeregowe powodowałoby, że obwód sterowania zamyka się dopiero po wciśnięciu wszystkich przycisków naraz, co jest błędem funkcjonalnym.
  • Podłączenie obciążenia: lampa powinna być włączana przez wyjście przekaźnika automatu. Typowo oznacza to, że jedna strona lampy jest na N, a druga na wyjściu przełączanym przez automat. Jeśli lampa zostanie podłączona bezpośrednio między L i N, będzie świecić stale, bo automat zostaje ominięty.

Właśnie dlatego poprawny jest schemat, w którym widać przyciski równoległe doprowadzone do wejścia impulsowego oraz żarówkę podłączoną do wyjścia przekaźnika i przewodu neutralnego N. Pozostałe schematy obrazują typowe pomyłki: łączenie przycisków szeregowo (brak wyzwalania z pojedynczego miejsca) albo błędne wpięcie żarówki tak, że nie jest sterowana wyjściem automatu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź tor mocy dla lampy (czy przechodzi przez przekaźnik automatu), a dopiero potem tor sterowania (czy przyciski są równoległe i podają impuls na IN).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Automat schodowy to czasowy przekaźnik do sterowania oświetleniem, który po impulsie z przycisku włącza lampę na ustawiony czas, a potem sam ją wyłącza. Stosuje się go m.in. na klatkach schodowych i w korytarzach, aby światło nie świeciło niepotrzebnie.
Przyciski sterujące łączy się równolegle, aby każdy z nich mógł niezależnie podać impuls na wejście automatu. Dzięki temu naciśnięcie przycisku na dowolnym piętrze uruchamia ten sam automat i zapala światło na określony czas.
Połączenie szeregowe sprawia, że obwód sterowania zamyka się dopiero, gdy "zadziałają" wszystkie elementy w szeregu. W praktyce oznaczałoby to konieczność jednoczesnego naciśnięcia kilku przycisków, więc automat nie zadziała poprawnie z pojedynczego miejsca.
Żarówkę (obciążenie) podłącza się tak, aby była załączana przez wyjście przekaźnika automatu. Typowo jedna strona żarówki jest podłączona do przewodu neutralnego N, a druga do zacisku wyjściowego automatu, który podaje fazę po zadziałaniu czasówki.
Gdy lampa jest podłączona bezpośrednio L–N, omija element wykonawczy automatu (przekaźnik). Wtedy automat nie ma wpływu na obciążenie: lampa dostaje zasilanie cały czas i będzie świecić niezależnie od impulsów z przycisków i nastawy czasu.
Automat schodowy działa czasowo i po impulsie sam wyłącza światło. Przełącznik schodowy to układ bistabilny do sterowania z dwóch miejsc, bez funkcji odmierzania czasu. Na schematach automat rozpoznasz po module z wejściem impulsowym (np. IN) i wyjściu przekaźnika.
Najczęstsze pomyłki to: łączenie przycisków szeregowo zamiast równolegle, podłączanie lampy tak, że nie jest sterowana wyjściem przekaźnika, użycie niewłaściwego typu przycisku (przełączny zamiast monostabilnego) oraz pominięcie N przy zasilaniu automatu.
Nie. W typowym układzie wiele przycisków może być połączonych równolegle i doprowadzonych do tego samego wejścia impulsowego. Kluczowe jest, aby każdy przycisk po naciśnięciu podawał impuls na wejście IN, a nie tworzył zależności szeregowej między punktami sterowania.
W wielu automatach schodowych kolejne impulsy podane podczas odliczania powodują ponowne uruchomienie odmierzania lub przedłużenie świecenia. Z punktu widzenia schematu ważne jest, aby impuls docierał na wejście sterujące automatu – wtedy funkcje czasowe mogą zadziałać zgodnie z konstrukcją urządzenia.
Sprawdź dwie rzeczy: tor mocy (czy lampa jest podłączona do wyjścia automatu i do N) oraz tor sterowania (czy przyciski są równolegle i podają impuls na wejście IN). Jeśli któryś z tych warunków nie jest spełniony, schemat będzie wadliwy.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że poprawny schemat automatu schodowego musi mieć przyciski połączone równolegle (impuls z dowolnego miejsca) oraz lampę zasilaną z wyjścia przekaźnika i podłączoną do N.

Źródła:

  • PN-EN 60669 (seria norm) – przełączniki instalacyjne do użytku domowego i podobnego (odniesienie do standardów dla urządzeń łączeniowych w instalacjach)

Materiały:

  • Podręczniki do elektrotechniki/instalacji elektrycznych w budynkach (obwody sterowania i oświetlenia)
  • Materiały producentów automatów schodowych (instrukcje montażu i schematy podłączeń)
  • Opracowania dotyczące łączenia przycisków monostabilnych i sterowania przekaźnikami

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego