KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 2.
Na którym rysunku przedstawiono schemat przekładni jednostopniowej walcowej?
Ilustracja przedstawia cztery schematy techniczne, oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych współpracujących ze sobą, zwykle o osiach równoległych. Na rysunku poprawnym powinno być widoczne tylko jedno zazębienie przenoszące moment (bez drugiego stopnia lub innego typu przekładni). W tym zestawie odpowiada temu rysunek A.

Pełne wyjaśnienie:

"Przekładnia jednostopniowa walcowa" oznacza przekładnię zębatą, w której:

  • występuje jeden stopień – czyli jedno kolejne zazębienie przenoszące moment (jedna para kół: koło napędzające i napędzane),
  • jest to przekładnia walcowa – typowo z kołami walcowymi (np. o zębach prostych lub skośnych) i osiami równoległymi.

Dlatego poprawny rysunek/schemat powinien przedstawiać dokładnie dwa koła zębate współpracujące ze sobą (jedno zazębienie). Jeżeli na schemacie widać dodatkową parę kół (np. koło pośrednie na drugim wale i kolejne zazębienie), to układ staje się wielostopniowy. Jeśli osie kół nie są równoległe (np. przecinają się) albo widać element charakterystyczny dla ślimaka, to nie jest to przekładnia walcowa.

Rysunek A jest poprawny, ponieważ przedstawia układ odpowiadający jednej parze kół zębatych walcowych, czyli jednej drodze przeniesienia ruchu przez pojedyncze zazębienie.

Pozostałe rysunki są niepoprawne, gdy zwykle pokazują jedną z typowych "pułapek" egzaminacyjnych:

  • rysunek z dwoma kolejnymi zazębieniami (układ dwustopniowy),
  • rysunek z nie-równoległymi osiami (np. stożkowa),
  • rysunek sugerujący inny typ (np. ślimakowa lub pasowa), mimo że także przenosi moment.

Wskazówka egzaminacyjna: zamiast liczyć liczbę kół, licz liczbę zazębień po drodze od wału wejściowego do wyjściowego. Jedno zazębienie = jeden stopień.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To przekładnia zębata z jedną parą kół zębatych walcowych, czyli z jednym zazębieniem przenoszącym moment. Najczęściej pracuje przy osiach równoległych wałów (wejściowego i wyjściowego).
Sprawdź liczbę kolejnych zazębień od wału napędowego do napędzanego. Jeśli moment przechodzi przez jedno zazębienie (jedna para kół), to jest to przekładnia jednostopniowa. Dodatkowa para kół oznacza kolejny stopień.
Najważniejsza cecha to osie wałów równoległe oraz koła zębate o kształcie walcowym. Na schematach często widać dwa koła o zębach prostych/skośnych współpracujące ze sobą. Jeśli osie się przecinają, to zwykle nie jest przekładnia walcowa.
Bo "stopień" liczy się jako zazębienie przenoszące moment, a nie jako liczba kół. Na rysunku mogą pojawić się koła pośrednie, elementy sprzęgające albo dodatkowe koła na wspólnym wale. Kluczowe jest, ile razy ruch przechodzi przez kolejne zazębienia.
W dwustopniowej widać dwa kolejne zazębienia (np. koło 1 napędza koło 2, a następnie na drugim wale kolejne koło napędza koło 4). W jednostopniowej jest tylko jedna para kół współpracujących ze sobą w torze przeniesienia mocy.
Stosuje się ją, gdy potrzebna jest prosta zmiana prędkości i momentu (niewielka lub średnia redukcja) i zależy nam na zwartej, łatwej w serwisie konstrukcji. W mechatronice spotkasz ją m.in. w prostych napędach maszyn, przenośnikach i przekładniach pomocniczych.
Najczęściej: mylenie walcowej ze stożkową (brak sprawdzenia układu osi), branie liczby elementów za liczbę stopni, oraz pomijanie faktu, że przekładnia jednostopniowa ma jedno zazębienie w torze mocy. Pomaga zasada: licz zazębienia.
Tak. O "walcowej" decyduje głównie geometria kół i układ osi (zwykle równoległy), a nie to, czy zęby są proste czy skośne. Zęby skośne zmieniają własności pracy (np. hałas, nośność), ale nie zmieniają typu na stożkową.
W ślimakowej występuje charakterystyczny element przypominający śrubę (ślimak) współpracujący z kołem ślimakowym, a osie zwykle są prostopadłe. W walcowej widzisz dwie "zwykłe" zębatki/koła walcowe w zazębieniu i typowo osie są równoległe.
Rób krótkie serie ćwiczeń: dla każdego schematu odpowiedz sobie na 3 pytania: ile zazębień jest w torze mocy, jaki jest układ osi (równoległe/przecinające się/prostopadłe) oraz jaki typ elementu przenosi ruch (koła zębate/ślimak/pas). To daje szybkie i pewne rozpoznanie.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przekładnia jednostopniowa walcowa to układ jednej pary kół zębatych walcowych współpracujących ze sobą, zwykle o osiach równoległych."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "podstaw konstrukcji maszyn" (dział: przekładnie zębate)
  • Notatki/rysunki poglądowe typów przekładni: walcowa, stożkowa, ślimakowa
  • Katalogi producentów przekładni (rysunki poglądowe stopni i układów osi)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego