Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018



PYTANIE NR 28.
Na którym rysunku przedstawiono schemat silnika obcowzbudnego prądu stałego?
Ilustracja przedstawia cztery schematy elektryczne, które mogą być związane z egzaminem zawodowym dla mechatronika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Silnik obcowzbudny prądu stałego ma uzwojenie wzbudzenia zasilane niezależnie od obwodu twornika. Na schemacie widać więc dwa rozdzielne obwody: osobny dla wzbudzenia (stojana) i osobny dla twornika, zwykle z oddzielnymi źródłami zasilania lub wyraźnie rozdzielonymi zaciskami.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik prądu stałego obcowzbudny (separately excited DC motor) to taki, w którym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z oddzielnego źródła niż obwód twornika. To kluczowa cecha odróżniająca go od silnika bocznikowego (gdzie wzbudzenie jest podłączone równolegle do twornika do tego samego źródła) oraz od silnika szeregowego (gdzie uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo w obwód prądu twornika).

Na poprawnym schemacie należy więc szukać układu, w którym:

  • istnieje osobny obwód wzbudzenia (cewka/uzwojenie pola),
  • ten obwód ma własne zaciski i jest zasilany niezależnie,
  • obwód twornika (wirnika z komutatorem) stanowi drugi, odrębny obwód.

Dlaczego pozostałe typowe schematy bywają mylące?

  • Schemat silnika bocznikowego może wyglądać podobnie (też ma uzwojenie wzbudzenia), ale wzbudzenie jest wtedy wpięte równolegle do tego samego zasilania co twornik, a nie jako niezależny obwód.
  • Schemat silnika szeregowego pokazuje uzwojenie wzbudzenia w szeregu z twornikiem, więc prąd wzbudzenia i prąd twornika są tym samym prądem obciążenia.
  • Schemat silnika mieszanego (compound) zawiera elementy połączenia szeregowego i równoległego naraz, co odróżnia go od czystego obcowzbudnego z oddzielnym zasilaniem pola.

W praktyce mechatronika rozpoznanie tego schematu jest ważne przy uruchamianiu i diagnostyce: brak lub zanik wzbudzenia w silniku obcowzbudnym może powodować nieprawidłową pracę napędu, dlatego zawsze analizuje się osobno obwód pola i obwód twornika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest silnik obcowzbudny prądu stałego?
To silnik DC, w którym uzwojenie wzbudzenia jest zasilane z niezależnego źródła (oddzielnie od obwodu twornika). Dzięki temu można sterować strumieniem wzbudzenia i parametrami pracy w sposób niezależny od obciążenia twornika.
Jak rozpoznać na schemacie silnik obcowzbudny DC?
Szukaj dwóch oddzielnych obwodów: jednego dla twornika i drugiego dla wzbudzenia. Charakterystyczne jest to, że uzwojenie wzbudzenia nie jest wpięte ani równolegle do twornika do tego samego źródła, ani szeregowo z nim, tylko ma własne zasilanie/zaciski.
Jaka jest różnica między silnikiem obcowzbudnym a bocznikowym?
W obcowzbudnym uzwojenie wzbudzenia ma osobne zasilanie. W bocznikowym uzwojenie wzbudzenia jest podłączone równolegle do twornika do tego samego źródła. Na schemacie różnica wynika z połączeń zasilania, nie z samej obecności cewki.
Dlaczego niezależne wzbudzenie ma znaczenie w napędach mechatronicznych?
Niezależne wzbudzenie pozwala osobno kształtować prąd pola i prąd twornika, co ułatwia regulację prędkości i momentu oraz diagnostykę. W praktyce daje większą elastyczność sterowania napędem (np. osłabianie pola), ale wymaga poprawnego zasilenia obwodu wzbudzenia.
Czy silnik szeregowy DC ma oddzielne zasilanie wzbudzenia?
Nie. W silniku szeregowym uzwojenie wzbudzenia jest włączone szeregowo z twornikiem, więc płynie przez nie ten sam prąd obciążenia. Na schemacie widać jedną ścieżkę prądową obejmującą kolejno wzbudzenie i twornik, bez osobnego źródła dla pola.
Jakie elementy powinny być na schemacie silnika prądu stałego?
Typowo: obwód twornika (zwykle oznaczany jako wirnik/armatura), obwód wzbudzenia (uzwojenie pola), źródła zasilania oraz zaciski/połączenia. Rodzaj silnika (obcowzbudny, bocznikowy, szeregowy) rozpoznaje się po tym, jak połączono wzbudzenie względem twornika.
Kiedy na egzaminie najczęściej myli się obcowzbudny z bocznikowym?
Najczęściej wtedy, gdy zdający widzi cewkę wzbudzenia i automatycznie zakłada "obcowzbudny". Trzeba sprawdzić dokładnie połączenia: w bocznikowym wzbudzenie jest dołączone do tego samego zasilania co twornik, a w obcowzbudnym ma własne zasilanie lub wyraźnie wydzielony obwód.
Jakie są typowe błędy przy analizie schematu silnika DC?
Typowe błędy to: czytanie schematu "na oko" bez śledzenia obwodu, pomijanie symboli źródeł i zacisków, mylenie połączenia szeregowego z równoległym oraz skupianie się na nazwie elementu zamiast na jego wpięciu w obwód. Pomaga oznaczanie prądu i kierunku przepływu.
Dlaczego zanik wzbudzenia jest groźny w silniku obcowzbudnym?
Przy zaniku prądu wzbudzenia spada strumień pola, co w wielu układach może prowadzić do nieprawidłowej regulacji i niebezpiecznych stanów pracy. W praktyce uruchomieniowej kontroluje się więc osobno obwód wzbudzenia (zasilanie, bezpieczniki, połączenia) oraz obwód twornika.
Jak przygotować się do rozpoznawania schematów silników DC na egzamin?
Ucz się na zestawie kilku schematów: obcowzbudny, bocznikowy, szeregowy i mieszany. Ćwicz metodę: 1) znajdź uzwojenie wzbudzenia, 2) znajdź twornik, 3) sprawdź, czy mają wspólne zasilanie, 4) oceń, czy połączenie jest równoległe czy szeregowe.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że silnik obcowzbudny prądu stałego ma uzwojenie wzbudzenia zasilane niezależnie od obwodu twornika.

Źródła:

  • Wikipedia: "DC motor" (sekcja o separately excited DC motor) https://en.wikipedia.org/wiki/DC_motor (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia: "Field winding" (informacje o uzwojeniu wzbudzenia i sposobach wzbudzenia) https://en.wikipedia.org/wiki/Field_winding (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits: "DC Motors" (opis rodzajów wzbudzenia i podstawowe schematy) https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-13/dc-motors/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektroniki dla techników: dział o maszynach prądu stałego
  • Materiały producentów napędów DC: noty aplikacyjne o wzbudzeniu i regulacji
  • Zbiory zadań z czytania schematów elektrycznych (poziom technikum)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego