KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 39.
Na którym rysunku ślady zazębienia kół zębatych informują o zbyt dużym luzie na obwodzie (za dużej odległości między osiami)?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne, które pokazują ślady zazębienia kół zębatych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zbyt duży luz obwodowy wynikający ze zbyt dużej odległości między osiami przesuwa strefę kontaktu zębów w charakterystyczne położenie na śladzie zazębienia.
W zadaniu taki ślad odpowiada "rysunkowi 2", dlatego ta odpowiedź wskazuje właściwy wariant diagnostyczny.

Pełne wyjaśnienie:

Ślad zazębienia (wzór kontaktu) informuje, jak w rzeczywistości stykają się powierzchnie boków zębów w czasie pracy. Jest to praktyczne narzędzie diagnostyczne: położenie i kształt śladu pozwalają wnioskować o ustawieniu przekładni oraz o błędach montażu.

Zbyt duży luz obwodowy w kontekście pytania wynika ze zbyt dużej odległości między osiami kół. Taki błąd zmienia warunki geometryczne zazębienia, przez co kontakt zębów nie przebiega w "prawidłowej" strefie, tylko przesuwa się w charakterystyczny obszar widoczny na odbitce/śladowaniu. W konsekwencji rośnie hałas, mogą pojawić się uderzenia w zazębieniu, spadek płynności pracy i przyspieszone zużycie.

W przedstawionym zestawie rysunków wariant opisujący objaw "za dużej odległości między osiami" odpowiada odpowiedzi "Na rysunku 2.", bo to właśnie tam pokazano ślad kontaktu typowy dla zbyt dużego luzu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, ponieważ wskazują inne rysunki, które (w założeniu zadania) prezentują odmienne typy nieprawidłowości lub inne ustawienia, a nie objaw wynikający ze zbyt dużej odległości osi. Częsty błąd zdających polega na myleniu skutków zbyt dużej i zbyt małej odległości osi albo na interpretowaniu śladu jako "zużycia" zamiast jako informacji o geometrii i ustawieniu. Na egzaminie warto najpierw przetłumaczyć treść na relację przyczynową: odległość osi ↑ → luz obwodowy ↑ → charakterystyczne przesunięcie strefy kontaktu, a dopiero potem dopasować rysunek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ślad zazębienia to wzór kontaktu na bokach zębów, uzyskiwany np. przez śladowanie (barwnik) lub obserwację powierzchni po pracy. Pokazuje, gdzie realnie przenoszone są naciski. Na jego podstawie ocenia się poprawność montażu i ustawienia przekładni.
Zbyt duży luz obwodowy może powodować hałas, stuki i gorszą płynność pracy, bo kontakt zębów staje się mniej "pełny" i łatwiej o uderzenia przy zmianach obciążenia. Zbyt mały luz zwiększa tarcie i ryzyko zatarcia. Dlatego luz musi mieścić się w zaleceniach producenta.
Gdy osie kół są odsunięte bardziej niż przewidziano, koła "wchodzą" w zazębienie płycej. To skutkuje większym luzem między bokami zębów w kierunku obwodowym. W praktyce zmienia się też położenie strefy kontaktu, co da się zauważyć na śladzie zazębienia.
Najczęściej pojawiają się: głośniejsza praca przekładni, stuki przy zmianach kierunku/obciążenia, drgania oraz ślady nierównomiernego kontaktu na zębach. Objawy mogą nasilać się przy małych obciążeniach i podczas rozruchu. Diagnozę potwierdza się pomiarem i analizą śladu kontaktu.
Nie. Zbyt mała odległość osi i zbyt duża odległość osi to przeciwne błędy ustawienia, więc zwykle dają odmienne wzory kontaktu i inne objawy eksploatacyjne. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest, by nie mieszać tych dwóch przyczyn i szukać rysunku odpowiadającego konkretnie "za dużej" odległości.
W praktyce nanosi się cienką warstwę środka barwiącego na zęby, wykonuje kilka obrotów pod lekkim obciążeniem, a następnie ocenia wzór starcia/odbicia. Ważne jest czyste uzębienie, poprawne dociążenie oraz porównanie wyniku z instrukcją producenta (jeśli jest dostępna).
Często myli się luz obwodowy z niewspółosiowością, błędnym ustawieniem łożysk, biciem promieniowym lub błędami szerokościowego ustawienia wieńca. Te problemy też zmieniają ślad kontaktu, ale mechanizm powstawania jest inny. Dlatego trzeba analizować związek: przyczyna → przesunięcie strefy kontaktu.
Ocenia się je zwykle w dwóch kierunkach: na wysokości zęba (bliżej wierzchołka lub podstawy) oraz na szerokości wieńca (bliżej jednej lub drugiej krawędzi). Prawidłowy ślad powinien być możliwie "centralny" i równomierny, zgodnie z dokumentacją techniczną przekładni.
Nie w pełni, bo pytanie wymaga dopasowania opisu usterki do konkretnego rysunku 1–4. Wiedza teoretyczna pomaga zawęzić wybór, ale ostateczna odpowiedź zależy od tego, jaki ślad kontaktu przedstawiono na danym rysunku. Na egzaminie zawsze analizuj obraz i treść jednocześnie.
Ćwicz rozpoznawanie typowych wzorów kontaktu i kojarzenie ich z przyczynami: odległość osi, niewspółosiowość, błędy łożyskowania, ugięcia pod obciążeniem. Rozwiązuj zadania z ilustracjami, a po każdej odpowiedzi dopisz krótką regułę "objaw → przyczyna". To poprawia szybkość i pewność wyboru.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 37% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (dział: przekładnie zębate)
  • Materiały serwisowe producentów przekładni: "gear tooth contact pattern"
  • Instrukcje montażu i regulacji przekładni (praktyka warsztatowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego