KWALIFIKACJA ELM6 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 16.
Na którym schemacie pokazane jest poprawne podłączenie trójprzewodowego czujnika z wyjściem analogowym prądowym 0÷20 mA do sterownika, jeśli sterownik posiada wejście analogowe napięciowe 0÷10V?
Ilustracja przedstawia cztery schematy podłączenia trójprzewodowego czujnika z wyjściem analogowym prądowym 0÷20 mA do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wejście 0–10 V nie mierzy bezpośrednio prądu 0–20 mA, więc poprawne podłączenie wymaga konwersji prąd–napięcie (najczęściej przez rezystor pomiarowy) oraz wspólnego odniesienia 0 V czujnika i sterownika. Schemat poprawny musi zapewniać przepływ prądu wyjściowego czujnika przez element zamieniający go na napięcie dla wejścia 0–10 V.

Pełne wyjaśnienie:

Wyjście analogowe prądowe 0–20 mA przekazuje informację przez wartość prądu, a wejście sterownika 0–10 V interpretuje sygnał jako napięcie. Z tego powodu nie można traktować tych standardów jako bezpośrednio zgodnych: aby sterownik "zobaczył" właściwy sygnał, trzeba zamienić prąd na napięcie.

Najczęstsza metoda to zastosowanie rezystora pomiarowego (bocznikującego, shunt), na którym zgodnie z prawem Ohma odkłada się napięcie: U = I · R. Dla zakresu 0–20 mA, aby uzyskać 0–10 V, typowo dobiera się R tak, by przy 20 mA uzyskać 10 V (czyli rzędu kilkuset omów). W praktyce ważne jest też, aby wejście analogowe mierzyło napięcie dokładnie na tym rezystorze (a nie "gdzieś w obwodzie").

W czujniku trójprzewodowym zwykle występują: przewód zasilania "+", przewód zasilania/odniesienia "0 V" oraz przewód sygnałowy. Kluczowe jest zapewnienie:

  • wspólnej masy (0 V) pomiędzy czujnikiem a sterownikiem, aby napięcie 0–10 V miało poprawny punkt odniesienia,
  • właściwego toru prądowego – prąd wyjściowy czujnika musi płynąć przez rezystor, na którym powstaje napięcie mierzone przez wejście,
  • poprawnej polaryzacji wejścia oraz zachowania dopuszczalnego obciążenia wyjścia prądowego czujnika (zbyt duży rezystor może spowodować nasycenie/ograniczenie wyjścia).

Odpowiedź prawidłowa to ta, która przedstawia właśnie taki układ: wyjście prądowe czujnika obciążone rezystorem tworzącym sygnał 0–10 V oraz poprawnie połączone odniesienia 0 V. Pozostałe schematy są błędne, jeżeli pokazują podłączenie prądowego wyjścia bez elementu zamiany na napięcie, brak wspólnej masy, pomiar napięcia w niewłaściwym miejscu lub takie włączenie wejścia, które uniemożliwia wymuszenie przepływu prądu 0–20 mA.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na schemacie elementu, który "zamienia" prąd na napięcie (rezystor w torze sygnałowym) i sprawdź, czy wejście 0–10 V jest podłączone dokładnie do jego zacisków oraz czy 0 V jest wspólne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się rezystor pomiarowy (shunt), na którym powstaje napięcie zgodne z U = I · R. Dobierasz R tak, aby przy 20 mA otrzymać 10 V. Wejście 0–10 V musi mierzyć napięcie bezpośrednio na tym rezystorze, z poprawnym punktem 0 V.
Bo to dwa różne standardy: wyjście 0–20 mA steruje prądem, a wejście 0–10 V oczekuje napięcia. Bez elementu konwersji prąd–napięcie sterownik może pokazywać przypadkowe wartości (zależne od impedancji wejścia) albo w ogóle nie odczytać sygnału poprawnie.
Zwykle oznacza osobne przewody: zasilanie "+", zasilanie/odniesienie "0 V" oraz przewód sygnałowy. To ważne, bo sterownik musi mieć poprawne odniesienie (wspólne 0 V), a sygnał prądowy musi mieć zapewnioną drogę przepływu przez obciążenie (np. rezystor).
Najczęstsze pomyłki to: brak wspólnej masy 0 V, brak rezystora pomiarowego (brak konwersji I/U), wpięcie wejścia napięciowego w złym miejscu obwodu oraz odwrócenie polaryzacji. Skutkiem są niestabilne odczyty, zaniżone wartości lub brak sygnału.
Najpierw zmierz prąd w torze (mA) wpięciem miernika szeregowo w pętlę (jeśli to bezpieczne i dopuszczalne). Następnie zmierz napięcie na rezystorze pomiarowym (V) i porównaj z zależnością U = I · R. Jeśli napięcie nie rośnie proporcjonalnie, szukaj błędu w okablowaniu.
W typowych układach tak, bo pomiar napięcia wymaga punktu odniesienia 0 V. Gdy 0 V czujnika i 0 V wejścia sterownika nie są połączone zgodnie z zaleceniami producenta, wejście może "pływać", a odczyt będzie losowy lub obarczony dużym błędem.
Wyjście prądowe ma dopuszczalny zakres obciążenia (maksymalny spadek napięcia, jaki może "pokryć" czujnik). Zbyt duży rezystor lub nieprawidłowe włączenie elementów w pętli może spowodować, że czujnik nie utrzyma zadanego prądu, a sygnał zostanie zniekształcony.
4–20 mA jest bardzo popularne, bo prąd 4 mA pozwala wykrywać przerwę w obwodzie (0 mA może oznaczać awarię). 0–20 mA też występuje, zwłaszcza w starszych rozwiązaniach lub w określonych urządzeniach. Na egzaminie zawsze kieruj się zakresem podanym w treści zadania.
Dobór wynika z wymaganej skali: chcesz, by maksymalny prąd dał maksymalne napięcie wejścia. W praktyce stosuje się zależność R = Umax / Imax. Potem sprawdza się jeszcze moc na rezystorze i dopuszczalne obciążenie wyjścia czujnika, żeby układ pracował w zakresie.
Najpierw nazwij standardy: czy sygnał jest prądowy czy napięciowy. Potem sprawdź, czy na schemacie jest element dopasowania (np. rezystor dla I/U) i czy wejście mierzy właściwą wielkość w dobrym miejscu. Na końcu zweryfikuj 0 V/masę i kierunek przepływu sygnału.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że schemat poprawny musi zapewniać przepływ prądu wyjściowego czujnika przez element zamieniający go na napięcie dla wejścia 0–10 V.

Źródła:

  • Wikipedia: "Pętla prądowa" (opis standardów sygnałów prądowych i idei transmisji prądem) https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C4%99tla_pr%C4%85dowa - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia: "Prawo Ohma" (zależność U = I·R wykorzystywana do konwersji prąd-napięcie na rezystorze) https://pl.wikipedia.org/wiki/Prawo_Ohma - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik/notes z automatyki: standardy sygnałów analogowych 0–10 V oraz 0/4–20 mA
  • Instrukcja (manual) danego sterownika PLC: opis wejść analogowych i sposobu podłączenia czujników
  • Materiały dydaktyczne o pętlach prądowych i konwersji I/U z rezystorem pomiarowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego